ORTUS
137
sive
aerem.
Ex
"fructibus
ergo
&
operibus
co¬
gnoscetis
eos".
Id
est,
opera
ignis,
probant
ignem
verum.
Sunt
autem
illa,
calor,
ex¬
siccatio,
vaporum
excitatio,
&
exhalatio¬
num,
combustio,
liquatio,
accensio,
sive
alterius
de
se
ignis
productio,
generatio
sui
similis,
cum
illuminatione.
(28)
Flamma
quidem
est
exhalationis
pinguis,
fumus
accensus
&
illuminatus,
esto:
sed
quate¬
nus
flamma
est
talis
&
verus
ignis,
non
est
alia
materia
accensa,
&
nondum
ac¬
censa;
nec
à
seipsa
differt,
nisi
quod
uni¬
tum
in
centro
lumen,
pingui
exhalationi
supervenerit.
Quod
idem
est.
atque
esse
inflammatum.
(29)
Ponantur
duae
candelae,
quae
prius
dudum
arserint,
una
quidem
spitamo
inferior
altera.
superior
autem
sit
parum
obliquo
situ:
tum
ex
suffletur
flam¬
ma
candelae
inferioris.
Cujus
sumus,
si¬
mul
atque
tetigerit
flammam
superioris
candelae,
ecce
sumus
ascendens
illumina¬
tur,
comburitur
in
Gas
fuliginosum,
&
descendit
flamma
per
sumum,
usque
in
lychnium
fumigans.
Est
nimirum
ibi
pro¬
ductio
novi
entis,
ignis
nimirum,
flam¬
mae,
sive
luminis
connexi.
Non
tamen
est
novae
alicujus
materiae,
aut
substantiae
procreatio.
(31)
Est
nempe
ignis,
mors
artifi¬
cialis,
positiva,
non
autem
privativa,
plus
quam
accidens
&
minus
quam
substan¬
tia.
Quod
cum
Scholae
adhuc
ignorent,
amplius
declarandum,
tam
quia
parado¬
xon
est,
spectetque
ad
formarum
cogni¬
tionem,
quam
quod
ex
ejus
inscitia,
gra¬
vissimi
errores
in
rem
medecam
irrepse¬
rint.
(31)
Quare,
ut
ignis
heteroclitam
natu¬
ram
edoceam,
aliquot
theses
supponam.
1.
Ignem
in
corpore
phlegisto,
ita
uniri
materiae
inflammabili,
ut
illi
sit
instar
sor¬
mae
essentialis,
cum
tamen
sit
ejusdem
de¬
structor.
2.
Quod
materia
inflammata,
convertatur
in
Gas
fuliginosum,
quod
nondum
aqua
est;
quia
licet
ignis
con¬
sumserit
vires
seminales
rei:
tamen
per¬
manent
primae
fermentales
aliquot
con¬
creti
notae.
Quibus
tandem
in
aere
con¬
sumtis
&
enectis,
redit
istud
Gas
in
ele¬
mentum
aquae.
3.
Quod
omnis
forma
es¬
sentialis
sit
ad
esse
rei,
cui
per
se
inest.
Quodque
ignis
destruat
etiam
fumum
pinguem,
vel
carbonem,
quos
inflammat,
convertitque
in
Gas
silvestre
(de
quo
suo
loco.)
4.
Quod
omnis
forma
essentialis,
ita
uniatur
suae
materiae,
quod
semel
inde
separata,
per
extinctionem,
vel
ablatio¬
nem,
non
redeat
amplius
ad
eundem
ha¬
bitum,
sive
actum
formalem.
Quod
in
igne,
non
ita
contingit.
5.
Quod
omnis
su¬
perveniens
forma,
sit
impatiens
alterius
formae
totalis.
Metallum
verò,
vel
aliud
corpus
fixum,
ignitum,
ablata
ignis
can¬
descentis
praesentia,
redit
semper
in
sta¬
tum
pristinum.
6.
Quod
omnis
forma
substantiae
habeat
specificam
materiam,
in
qua
est:
Ignis
vero
habet
lignum,
ce¬
ram,
navam,
&
tot
subiecta,
quot
sunt
spe¬
cies
ignificabiles.
7.
Quod
omnis
forma
substantialis,
tandem
emergat
in
materia,
per
praevium
semen
disposita.
Ignis
vero
caret
semine,
imo
si
quae
sint
absumit.
8.
Quod
formae
substantiarum
non
habeant
gradus:
Ignis
autem
per
solles
gradum
admittat.
(32)
E
quibus
concludo,
quod
ignis
non
sit
substantia,
nec
forma
essentialis
substantiarum:
sed
rerum
positiva
mors,
&
destructor,
creatura
singularis,
nulli
al¬
teri
secunda.
(33)
Vnde
sic
ad
demonstrandum
procedo.
Indubium
est,
quin
carbo
sit
lon¬
gè
porosior
ferro,
minusque
solidi
ha¬
beat,
sed
tamen
ferrum
ignitum
plus
urit
carbone.
Ergo
necessario,
ferrum
plus
de
igne
continet,
in
materia
&
forma;
sed
consequens
est
falsum.
Ergo
ignis
non
est
compositum
substantiale,
constans
ex
materia
&
forma
ignis:
quia
alias,
si
qua
substantia
esset
igni
propria,
penetraret
dimensiones,
corporis
ferri.
(34)
Scholae
ad
hoc,
contra
se
respondent.
Nempe
com¬
pactiorem
ferro
esse
materiam,
quàm
sit
carboni;
atque
eatenus
potentius
urere,
quatenus
ferrum
pluris
ignis
capax.
Id
enim
assumebam,
ut
hoc
nempè
argu¬
mentum
traherem
inde.
Si
ignis
esset
sub¬
stantia,
subsistens
ex
materia,
&
forma
ignita,
s
2