ORTUS.
147
quod
non
habet,
nec
habet
quod
sua
natu¬
ra
est
longè
angustius.
Creator
ergo,
luce
quidditatis
specificae
Archeum
modo
in¬
effabili
illustrat
&
simul
in
unitatem
con¬
creti
connectit.
Estque
in
sensitivis
anima,
sive
vita
sensitiva.
Suus
ergo
maturitatis
momentis,
&
destinationis
periodo,
bruta¬
lis
conceptus
animatur
specifico
lumine
formali.
Sed
cum
semen
humanum
non
ha¬
beat
specificam
determinationem,
ad
dis¬
positiones
brutales,
(nisi
praegnans
fortè
per
fantasiam
alienet
humani
seminis
ty¬
pum)
noveritque
Omnipotens,
quorsum
ac
quousque
singula
fluant
semina,
dum
iam
ad
vitam
ventum
est
in
homine,
recipit
a¬
nimam
sensitivam
indistinctam,
quo
ad
brutalitatem
in
splendore,
sola
vita
potien¬
tem,
simulque
eodem
instanti,
cum
vita,
men¬
tem
immortalem
copulat
Conditor:
(81)
ut
per
hunc
actum
ultimatum,
sensitiva
deter¬
minetur
ad
speciem,
per
individuum
hu¬
manum:
peritura
tamen
unà
cum
hominis
vita,
eo
quod
substantiae
formali,
atque
im¬
mortali
copuletur
quidem;
sed
non
unia¬
tur,
neque
eandem
penetret:
ast
dumtaxat
attingat
irregulariter,
prout
de
vita
longa.
Sensitiva
ergo,
determinatur
specifice
à
mente,
tanquam
lumen
à
substantia
lucida,
alias
unioni
corporis
esset
inepta.
Adeoque
subordinatio
ejus,
ad
ulteriorem
actum,
in
conceptu
Creatoris,
tollit
à
sensitiva,
de¬
terminationem
specificam.
Eo
quod
forma
subordinata
esse,
nomen
aut
speciem
rei
non
determinet,
licet
in
individuo
actuali¬
ter
exsistat.
(82)
Idque
etiam,
quod
anima
sensiti¬
va,
non
sit
substantia
aut
accidens:
sed
lumi¬
nosa
natura
neutra:
Nec
est
enim
vegetans
for¬
ma
in
bruto,
dum
solum
vegetatur
&
non¬
dum
sentit:
quia
est
subordinata
animae
sen¬
sitivae.
Multi
idcirco
putarunt,
duos
actus
formales
non
se
compati,
eo
quod
cense¬
rent,
esse
duas
substantias:
&
sibi
in
igne
contradixerunt,
dum
lumen
viderent
pene¬
trare
lumen,
ignem
ferrum,
imo
&
ignem
i¬
gne
adjuncto,
per
follem
penetrari.
Denique
sensitiva
in
brutis,
non
est
vegetativae
ani¬
mae
nuda
promotio,
sive
transitus,
ad
per¬
fectiorem
sui
statum:
ut
illa
adveniente,
haec
fatiscat,
aut
in
illam
haec
commutetur.
Nemon.animas
plantarum
accidens
dixit:
sed
omnes
fatentur
eas
esse,
ens
vitale,
sub¬
sistens.
(84)
Sunt
namque
animae
vitales:
sed
non
propriae
viventes:
Sic
enim
arescente
planta,
vitale
lumen
ejus
cum
anima
perit,
ple¬
rumque,
perstite
tamen
illius
simplicis
virtu¬
te.
Dixi,
plerumque,
eo
quod
radix
floris
A¬
nemones,
in
rugas
planè
arefacta,
adhuc
re¬
virescat,
&c.
Itaque
animarum
operationes,
&
effectus,
permanent
discreta.
(85)
Ita
ut
unius
animae
functiones
extinguantur,
illaesis
al¬
terius.
Sunt
ergo
animae
discreta
lumina,
&
subordinata
ad
terminum
destinatae
du¬
rationis,
in
motu
determinata.
In
quo
ter¬
mino,
nisi
à
superveniente
lumine
pene¬
trentur,
mox
desinunt
esse.
Itaque
distat
hoc
vitale
lumen,
ab
igneo
(ut
dixi)
fine,
mediis,
organo,
effectibus
&
proprietatibus.
Vt¬
pote
lumen
igneum,
in
gradu
remisso,
non
est
vivum
unquam,
nec
vitale,
nisi
occasio¬
naliter,
sive
quatenus
excitat.
In
gradu
au¬
tem
intenso,
per
sui
complicationem
reda¬
ctum,
est
destructor,
&
artificialis
mors,
&
simplex
creatura:
ubi
alias
lumina
sorma¬
rum,
per
omnes
rerum
species,
sunt
disse¬
cta.
Cum
res
non
aliunde
suam
quidditatem
trahant,
quam
à
formis
luminosis.
Possu¬
musque
luminum
diversitates
facilè
deme¬
tiri,
si
idem
Solare
lumen,
à
luna
reper¬
cussum,
tam
facile
à
suis
proprietatibus
transmigret.
(86)
Postremo
mineralium
Ar¬
cheus;
planè
materialis
est,
sub
spissitudine
liquidus,
occultum,
&
torpidum
tegens
nitorem,
qui
vegetior
atque
liquidior
est
in
plantis,
in
quadrupede
vero
apertè
fluctu¬
at
atque
splendet,
adeo
ut
defungente
ani¬
mali,
mox
in
oculis,
splendor
deficiens
com¬
spiciatur.
Fingen.
bovem
800
lb
penden¬
tem,
qui
extincto
vitae
lumine
mox
friget.
Ergo
lumen
istud
calidum,
necesse
est,
sit
tanti,
ut
totidem
libras
in
frigus
ruentes,
continuo
sui
fomento,
à
frigore
praeser¬
vet.
(87)
Calidum
ergo
lumen
quadrupedum,
ac
volucrum,
Solare
est,
non
secus
at¬
que
piscium,
lunarem
splendorem
arguit.
T
3
Exem¬