BLAS
HUMANUM.
185
stomacho,
primosque
motus
cordis,
men¬
tales
&
animae
sensitivae,
Saturnia
nempe
regna.
Est
namque
digestio
cordis,
cum
integrali
transmutatione
sanguinis,
in
spiritum,
sine
faece
&
fuligine.
Quippe
quae
nec
sordes
continet,
nec
heteroge¬
neitates
admittit,
nec
propter
calorem
degenerat
spiritus,
filius
caloris.
Nimi¬
rum
est
animae
sensitivae,
immediata
ope¬
ratio,
semper
univoca,
sibi
similis,
ac
vitae
ad
vitam
essatam
per
motus
vitales,
(29)
Praecipui
ergo
scopi
pulsuum,
sunt
1.
tra¬
ductus
cruoris,
à
sinu
venae
carae,
ad
cor¬
dis
sinistrum
uterum.
2
caloris
augmen¬
tum.
3.
fabrica
sanguinis
arterialis.
4.
ac
denique
spiritus
vitalis
productio.
5.
Al¬
ter
dein
pulsuum
scopus
fuit
ultimus,
ut
scilicet
vita
participetur
primordialis,
resi¬
dens
in
spiritu
cordis
insito.
Repetam
ergo
quae
aliàs.
Nimirum,
quod
formae
quaedam
niteant,
ut
in
lapidibus
&
mi¬
neralibus;
quaedam
vero
insuper
aucta
lu¬
ce
splendeant,
ut
in
plantis:
aliae
vero
sunt
etiam
luminosae,
ut
in
animantatis.
(30)
Adeoque
vitalis
luminositas
datur
spiri¬
tui
vitali,
per
accensionem,
non
quidem
igneitatis:
sed
illuminativam,
&
specifi¬
cam,
sive
per
species
differentem.
Sic
quidem
pisces
non
infelicius
vivunt,
for¬
tius,
vivaciusque,
&
diutius
moventur
quam
bruta
calida.
(31)
Scholae
pro
iis
quae
iam
demonstravi,
supponunt
cruorem
in
hepate,
suscipere
naturam
spiritus,
quem
idcirco
forte
naturalem
vocant.
Qualis
nimirum
aura
est
in
omnibus
prorsus
herbarum
succis,
atque
hinc
demum
im¬
mediate
spiritum
vitalem
nasci,
atque
fieri
volunt.
Ego
vero
aliunde
spiritum
deduco,
&
prosapia
longè
nobiliore.
An¬
autem
Scholae,
an
ego,
rectius
philoso¬
phemur,
censeat
Lector,
qui
utramque
iam
doctrinam
combibit:
memor
saltem
eius,
quod
mox
dicturus,
nempe
totum
quandoque
sanguinem,
atque
inde
crea¬
tum
liquorem
alimentalem,
sive
proxi¬
mum
partium
solidarum
nutrimentum,
di¬
spergi
tandem
per
diapheresin
corporis
absque
omni
faece,
aut
residuo
capitis
mor¬
tui.
Idque
ideo,
ut
lector
inde
suspicetur,
sanguinem
per
se
inclinari,
ut
fiant
quando¬
que
spiritus;
quod
de
halitu
cruoris
non
aequè
praesumitur.
Idcirco
nempè
igno¬
rarunt
totum
arteriarum
sanguinem,
non
rarò
verti
in
spiritualem
aporrheam,
sive
spiritum
vitalem:
Ast
cruor,
si
in
halitum
in
vitris
nostris
leni
tepore
mutetur,
cras¬
samentum,
ac
tandem
carbonem,
in
fun¬
do
deponit.
Longè
est
itaque
doctrina
Scholarum
remota
à
cognitione
spiri¬
tuum,
quae
à
vapore,
sive
halitu
aqueo,
putant
spiritus
vitales
fabricari:
Neglexe¬
runt
namque
in
hoc
vapore
cruoris,
quo¬
modo
ex
pane
&
aqua,
indeque
parato
cruore
suscitetur,
non
quidem
halitus
aquosus
(ut
putant)
sed
spiritus
salsus,
&
illuminatus,
ejusque
calor
nedum
cale¬
factus:
sed
&
calefaciens.
Quippè
Au¬
thorum
hactenus
nemo
istud
lumen
inda¬
gavit
vitale,
quo
spiritus
illuminatur,
&
quodammodo
fervet:
sic
ut
unum
quasi
fiant,
vita,
lumen,
forma,
&
anima
sensi¬
tira.
(32)
Cariosa
denique
Scholarum
doctri¬
na,
fines
pulsuum,
&
anhelitus,
confun¬
dit.
Nimirum,
quod
anhelitus
fiat
ob
alimentum
spiritus
vitalis,
vitam
ignis
(quem
volunt
nutriri
aere)
refrigerium
cordis,
&
expulsionis
suliginum.
Calo¬
rem
nempe
vitalem
alere
intendunt,
&
refrigerare,
sive
minuere.
Quae
qualiter
simul
combinari
queant,
dicant
alii.
Ego
lubens
nescio.
Saltem
in
maxima
spiritus
vitalis
egestate,
dumque
ejus
incremen¬
tum
optatur
potissimum,
tum
nimirum
elevatio
arteriae
est
minima
&
rarissima.
Et
vice
versa,
dum
spiritus
abundat,
ele¬
vatio
arteriae
est
maxima
fateor
quidem,
auhelitum,
per
voluntatis
frenos
trahi,
sive
per
voluntarii
motus
organa:
pulsum
verò
non
item.
Sed
quandoquidem
sanum
pectus
satisfaciat
suo
anhelitu,
finibus
pulsuum,
non
esset
ergo
pulsus
necessa¬
rius,
quamdiu
quis
friget,
satísque
anhe¬
litus
inspirat.
Atqui
cum
tamen
interim
non
pauset
proinde
pulsus,
certe
aliam
pulsuum,
Aa
2