SED
TANTUM
EXCITATIVE
203
psiae
remedia
nesciri,
elenchumque
non
cau¬
sae
ut
causae,
perpetrari.
Quare
non
est
otiosa,
tanquam
de
nomine,
rixa,
dum
effectus
fermentales
ascribuntur
calo¬
ri.
Quippè
hujus
quaestionis
resolutio
medendi
intentiones
mutat.
Proindè
so¬
leo
lubens
causas
proprias
inquirere,
ad
quarum
scilicet
meditationem,
utilitas
sequitur,
morbi
tremunt,
vel
vires
vigo¬
rantur.
Fermenta
itaque
indignantur
me¬
rito,
quod
nolentia,
sub
Relolleo,
mili¬
tare
credantur.
Quippe
nunquam
ca¬
loris
fuit,
rem
in
transmutationem
for¬
malem
abducere.
Cum
calor
per
se,
at¬
que
primariò,
non
nisi
calefaciat,
per
accidens
autem,
separet
aquea
à
perti¬
nacibus.
(10)
Quae
caloris
univoca
actio,
nullatenus
est
digestio,
tota
transmu¬
tando
conscripta.
Nam
etsi
in
nobis
di¬
gestio,
comitante
calore
contingat,
il¬
la
tamen
non
est
calor;
licet
per
acci¬
dens
sit
calori
connexa.
(11)
Idcirco
enim
in
pisce,
nullus
actu
calor
est,
nec
ta¬
men
proinde
calidis
is
animantibus
in
felicius
digerit:
nec
ab
in
gestis,
ma¬
lè
se
habet,
hominum
more.
(12)
Frivolum
est
ideo
confugere
ad
calorem
poten¬
tialem,
pro
pisce.
Nam
in
sensibilibus
sensu
notis,
solus
tactus
Testis
&
Iudex
est:
non
autem
ad
somnia
fugiendum.
Nam
si
digestio
calori,
non
actualiter
calido,
sed
virtuali
potestati,
sit
tribuenda.
Iam
fruor
optatu.
Alioquin
enim,
quid
id
quaeso,
quam
ignoranter
rixari,
de
calore
ut
tali?
Atque
interim
sateri,
esse
aliquid
praeter
ca¬
lorem
sensibilem,
quod
sit
digestionis
cau¬
sa
continens.
Quid
enim
insulsius
dici
po¬
test,
quam
quod
potentialis
calor,
actu
ca¬
lefaciat,
hujusque
calefactionis
ergo
fiat
digestio:
(13)
Res
in
potentia,
iam
actu
agat?
At
saltem
in
canina
fame
est
digestio
celerri¬
ma,
samesque
implacabilis.
Ergo
tum
saltem
deberet
in
calidis
nobis,
mole¬
stus,
&
infestus
sentiri
calor,
si
calore
actu¬
li
in
nobis
digestio
fiat.
Si
enim
parvam
digestionem
causat
paucus
calor,
&
me¬
diocrem
mediocris:
Utique
ad
potentem,
ac
molestam
digestionem,
magnus
quo¬
que
calor
adesse
deberet.
(14)
Quod
attamen,
etsi
aliquoties
curiosius
indagaverim,
ve¬
rum
esse
non
inveni.
Tum
demum
nota¬
bile.
Quod
digestio
panis
in
homine,
ca¬
ne,
equo,
pisce,
anate,
ave,
toto
differt
genere,
non
secus
atque
multiplex
cruor,
&
sordes
inde
prognata.
Quapropter
ab
unica
caloris
digerentis
specie,
ejusmodi
digestionum
varietates
provenire
ne¬
queunt.
Igitur
Scholae
totidem
calorum
&
frigorum
genera
erigant,
&
defendant,
antequam
sibi
credi
postulent.
Ego
proin¬
de
tantam
cruoris
differentiam
à
proprie¬
tatibus
formalibus,
&
specificis
fermentis:
nequaquam
à
calore,
desumo.
(15)
Siquidem
perfecte
scio,
quod
quaecunque
habent
efficientia
essentialia
diversa,
habent
etiam
diversa
effecta
&
attributa.
Ita
videli¬
cet,
quod
producta
in
genere
diversa,
re¬
quirunt
necessario
suas
causas
efficientes
genere
diversas.
Alioqui
namque
quidli¬
bet
produceret
quodlibet
indifferenter.
Prout
nempe
unum
atque
idem,
consur¬
git
à
causis
propinquis
iisdem.
Quam
enim
est
frivolum,
potentias
vitales,
at¬
que
formales,
specificasque
transmuta¬
tionum
parentes
teporibus
adiudicasse?
(16)
Etenim
si
digestio
caloris
opus
lesset,
ma¬
iorem
calorem,
continuo
felicior,
atque
uberior
digestio
sequeretur.
Quo
enim
quaeque
causa
est
potentior
in
natura,
eo
effectum
suum
proprium,
potentius
quoque
perficit.
Per
consequens,
fe¬
brientis
in
causo
stomachus,
potentius
digereret,
quam
sani.
At
sanè,
in
febrien¬
tis
stomacho
nil
ritè
digeritur.
Statim
namque
ova,
pisces,
carnes,
&
iura
in¬
tus
cadaverantur,
ideoque
ructus
nido¬
rosos
efficiunt,
quos,
si
ructus
acidi
sub¬
sequantur
bonum,
tam
ex
signo,
quam
ex
causa
censuit
Hippocrates.
Est
atta¬
men
in
febriente,
calor;
etiam
quan¬
doque
is
calor,
est
temperatus,
dum
scilicet
non
molestus
est,
neque
sitim
excitat:
attamen
cassa
est
degestio.
(18)
"Corpo¬
ra
impura
quo
potentius
nutris,
eo
magis
laedis."
Quod
Cc
3