206
CAL.
EFFICIENT.
NON
DIGER.
SED
TANT.
EXCIT.
tuali
tantum,
atque
potentiali
qualitate
agant,
quam
suo
alibi
loco
perstringam.
Idcirco
enim
quartus
caloris
gradus,
a¬
pud
Medicos
in
rerum
natura,
&
ad
ta¬
ctum
est
temperatus.
(33)
Philosophi
verò
calorem
iuxta
ignem
metiuntur,
adeoque
usque
ad
ignem
octo
gradus
fingunt:
quo¬
rum
adhuc
quintum,
sextum
&
septimum,
nondum,
designarunt,
quia
positionibus
suis
credi
assolet.
Octavum
tantum
in
ele¬
mentis
esse
volunt,
&
in
hoc
elementorum
transitum
credidere;
in
igne
enim,
quasi
elementum
esset
culinarius
ignis,
aliquid
probasse
rati
sunt,
&
nuspiam
alibi.
To¬
tùm
vero
hoc
dogma
nihili
esse,
iam
ante
demonstravi.
Inprimis
ridiculum,
Quod
gradum
caloris
in
igne,
aequalem
frigori
aque,
humiditati
aeris,
&
siccitati
terrae,
fe¬
cere.
In
quo
insigniter
delusi,
neque
adeo
eosdem
gradus
tam
violentos
alibi
quam
in
igne
ostentarunt.
In
hoc
scilicet
octa¬
vo
gradu,
elementa
se
invicem
destruere,
vorare,
&
consumere
asserunt,
non
secus
quam
ignis
ligna
absumit.
(34)
Chymici
dein¬
dè
Medicorum
ritu,
in
ipso
igne
tantum
quatuor
gradus
fecere,
parum
sibi
cura
assumentes,
de
reliquis
qualitatibus
ele¬
mentariis:
eo
quod
soli
pyrotechniae
se
emancipassent.
Quos
nempe
gradus
di¬
stinxerunt,
ita
ut
primus
sit
à
tepore,
sub
vaga
latitudine,
usque
in
ignem
subluna¬
tionis
spirituum
oleosorum.
Alter
vero
abhinc,
usque
in
sublunationem
spirituum
siccorum.
Tertius
dein
usque
in
obscu¬
ram
ignitionem.
Vltimus
verò,
usque
in
extremam
flammae
reverberii
potentiam.
(35)
Ego
verò
ad
clariorem
doctrinam,
in
chy¬
micis
gradus
distinguo,
ut
primus
sit,
ubi
summa
frigiditas
est
remissior.
Etenim
qui
chymiam,
naturae
pedissequam,
&
simiam
aemulatricem
fingo,
atque
subin¬
de
Magistram:
totam
naturam
specula
tioni
chymicae
subdo.
Secundus
ergò
gra¬
dus
in
natura,
sit
calor,
qualis
est
aquae
nondum
glaciatae.
Tertius
ubi
remisse
friget,
prout
est
aqua
putealis.
Alioqui
calor
absolutus
ad
tactum
nostrum
(qui
tepidus
est)
fallitur,
frigereque
putatur,
quicquid
se
minus
calet.
Et
cum
plus
mi¬
nusvè
tactus
caleat,
inconstans
facit
indi¬
cium
caloris.
Quartus
demum
gradus
est
teporis
leviusculi.
Quintus
iam
tepet.
Sextus
est
noster.
Septimus
iam
febrici¬
tat.
Octavus,
Solis
majalis.
Nonus
di¬
stillatorius,
&
qui
iam
tactum
superat.
10.
Distillat
cum
ebullitione.
11.
Subli¬
mat
sulfur,
&
spiritus
siccos.
12.
Liquesa¬
cit,
&
Pyritem
sublimat.
13.
Est
in
sub¬
fusca
ignitione.
14.
Est
ignitio
candens.
15.
Tandem,
est
follium
&
reverberii
ul¬
timatus
vigor.
(36)
Denique
etsi
calor
&
fri¬
gus
sint
qualitates
reales,
&
gradus
susci¬
piant:
humiditas
tamen
&
siccitas,
non
sunt
considerabiles,
nisi
in
suo
concreto:
ideoque
nec
constituunt
gradus
qualitati¬
vos:
sed
tantum
quantitativos.
Quia
hu¬
midum
in
unica
gutta,
tam
altè
humidum
est
in
sicca
argilla,
atque
in
suo
elemento;
eo
quod
humidum
&
siccum,
non
sese
commisceant
in
sui
radice,
nec
se
mutuo
intrent,
aut
penetrent:
ideoque
nec
se
mutuo
disponant,
&
afficiant
formaliter.
Nam
ejusmodi
appropriata,
competunt
seminibus,
non
autem
elementis.
(37)
Humi¬
ditas
ergo,
&
siccitas,
gradus
non
admit¬
tunt,
nec
mutant
ideo,
ut
neque
alterant.
Quia
propriè
non
sunt
qualitates
in
abs¬
tracto:
sed
ipsamet
corpora
qualia.
Ca¬
lor
vero
&
frigus,
se
mutuò
penetrant,
per
minima,
frangunt,
&
graduant.
(38)
Ideo¬
que
nec
mirum,
Scholas
tam
mutas
man¬
sisse,
in
gradibus
humiditatis,
&
siccitatis.
Aeri
enim
humiditatem
intensam
ad
octo
gradus,
aquae
vero
eandem
remissam,
sive
temperatam
ad
quartum
scilicet
gradum.
Siccitatem
denique
terrae
intensam
ad
octo,
Igni
verò
remissam
ad
4
gradus.
Sed
hae
neniae
complexionum,
tam
in
ele¬
mentis
quam
corporibus,
quae
falso
ex
elementis
mista
credidere
hactenus,
in
rudera
cecidere,
multiplici
ruendi
neces¬
sitate,
undique
iam
conquassatae.
TRI¬