210
SEXTUPLEX
DIGESTIO
&
appropriatam
fermenti
illius
proprie¬
tatem.
Imo
nec
sat
est,
gratis
dixisse
in
stomacho,
fermentum
habitare
acidum
primae
digestionis,
duriorumque
ciborum
liquationis
causam
totalem,
nisi
idipsum
planius
explicetur.
(11)
Stomanchus
inprimis
non
in
se,
aut
à
semetipso,
fermentum
hoc
habet.
Digestio
namque
appetitus,
&
oeconomia
stomachi
abeunt
quando¬
que,
&
redeunt
absque
extinctione:
quia
non
sunt
ipsius
stomachi.
Quapropter
dixi,
membranam
stomachi,
omnem
suae
digestionis
energiam,
illiusque
famula¬
tum
ex
Splene
habere;
Splenem
nimi¬
rum
cum
stomacho,
ideo
unicum
in
no¬
bis
conficere
Duumviratum.
Undè
nem¬
pe
aurea,
ac
felicia
Saturni
regna,
Poëtae,
&
in
fasto,
libera
Saturnalia
erexerunt.
Veteres,
aliquam
veritatis
antiquae
histo¬
riam
subodorati.
Sunt
nempe
gustus
aci¬
di
&
odoris,
quaecunque
confectis
cibis
per
vomiitum
ejiciuntur,
imò,
licet
multo
saccharo
condita
essent.
Ructus
nempe
acidi,
iudorosis
supervenientes
in
mor¬
bis,
Hippocrati
censentur
bonum
praesa¬
gire.
(12)
Hinc
nempe
salsaturae
omnes,
atque
ciborum
condimenta,
ad
acuendum
ap¬
petitum,
acida
sunt.
Vt
succus
citri,
aurantii,
granati,
omphacium,
tartarus,
acetum,
berberis,
pampini
vitis,
sinapi,
itemque
sal
maris,
quatenus
spiritum
aci¬
dum
in
se
continet.
Quo
respectu
com¬
mendantur
quoque
liquores
sulfuris,
vi¬
trioli,
salis,
salisnitri,
etc.
Non
enim
vo¬
lo,
quod
cuiuspiam
illorum
acidum,
ab¬
sumatur
in
augmentum
fermenti
specifi¬
ci,
&
appropriati,
in
Splene
habitantis.
Absit.
Fermenta
namque
nil
habent,
prae¬
ter,
aut
extra
se,
in
natura,
quod
sibi
dignè
queat
assimilari:
cum
sint
dona
speci¬
fica
naturae
vitalis.
Idcirco
enim
fer¬
mentum
qua
parte
fermentum
est,
vi¬
tale
ac
liberum
est
arcanum,
nulli
alte¬
ri
qualitati
jugale.
Sufficit
nempe
pro
condimentis:
quod
acida
praeparent
ci¬
bos,
ad
faciliorem
splenetici
fermenti
in¬
gressum.
(13)
Denique
quanquam
fermen¬
tum
stomachi,
acorem
habeat
specificum:
non
est
tamen
acor,
ipsum
fermentum
vi¬
tale:
sed
saltem
organum
ejus.
Habet
namque
fermentum
stomachi,
aciditatem
sibi
comitem
singularem,
per
proprie¬
tates,
per
genera,
atque
species
quoque
diremtam:
sed
digestio
in
se,
est
opus
vi¬
tae
ipsius,
cujus
hac
in
officina
instrumen¬
tum
satellitium
est
acor.
In
aliis
verò,
quae
deinceps
sunt
officinis
vita,
aliam
utrobique
associat
sibi
qualitatem
secun¬
dariam,
suae
intentionis
ministram
fer¬
mentali,
atque
vitali
scopo
adaptatam.
(14)
Hinc
nempe
in
stomacho,
non
rarum
est
peccatum,
è
gradu
aciditatis
alienae
o¬
riundum.
Quapropter
Orexis,
atque
ejus¬
modi
stomachi
perplexitates,
peccant
in
adultero
acore.
Hinc
namque
puncturae
in
stomacho,
difficiles
concoctiones,
ru¬
ctus
denique,
atque
vomitus
peracidi.
Quamobrem
si
in
acido,
fermentum
con¬
sisteret,
acetum,
oleum
vitrioli,
atque
si¬
milia,
fermentarent
panis
massam,
no¬
strosque
cibos
perfecta
transmutatione
conficerent.
At
nil
horum.
Fermentum
itaque,
arcanum
liberum
est,
atque
vitale,
ideoque
passim
suis
finibus
coaptat
sibi
clientem
qualitatem.
Quoniam
cum
fer¬
menta,
sint
de
classe
formalium
&
semi¬
nalium,
ideo
quoque
se,
è
consortio
pla¬
nè
materialium
qualitatum
segregarunt.
Sin
autem
associaverint
corpoream
qua¬
litatem
ministram,
quo
faciliùs
robur
suum
vitale
dispergant;
id
factum
puta,
in
adiumentum,
adeoque
dualitatem
non
potest
non
cum
fermento
continere.
(15)
At¬
que
ideo
etiam,
ista
qualitas
peccare
po¬
test,
tam
in
excessivo,
quam
imminuto
sui
gradu.
In
eo
enim
immensum
à
Scho¬
lis
recedo.
Quod
doceant
inprimis,
fel
non
esse
viscus
vitale.
2.
Non
esse
mem¬
brum
nobile.
3.
Non
esse,
nisi
ipsum
re¬
crementum
inutile,
proscriptumque
mas¬
sa
cruoris,
ne
scilicet
cruorem
infectet.
4.
Esse
productum
ideo,
praeter
intentionem
naturae.
5.
Utile
saltem,
expellendo
ster¬
cori,
atque
lotio.
6.
Ideoque
folliculum
fellis,