222
SEXTUPLEX
DIGESTIO
pro
perfecto
vitali
sanguine
habenda.
(63)
Nam
si
cruor
venae
cavae
à
iecore
spiri¬
tùm
mendicasset,
frustra
esset
auris
dexte¬
ra
cordis,
quae
non
alio
fine
operatur
in¬
cessanter,
quam
ut
à
sinu
sinistro,
aliquid
spiritus
transseptum
cordis
trahatur,
ut
cruor
in
vena
cava,
iuxta
cor,
participa¬
tione
illius
spiritus,
vivificari
incipiat
?
Cum
autem
à
sinistris,
sit
auris,
&
praeter¬
ea
insignis
truncus
arteriae:
hinc
quoque
fortior
suctus
fit
à
sinistro
sinu.
Hincque
consequenter
quoque,
parùm
spiritus
vi¬
talis
cruori
venali
communicatur.
Siqui¬
dem
cruor
hepaticus,
semper
per
sui
to¬
tum
nimio
madet
latice,
quo
orbari
de¬
buit,
priusquam
foecundum
&
dignum
spiritus
fiat
substerniculum.
Neque
de¬
mum
jecur,
cavitatem
aptam
in
se
habuit
fabricando
spiritui.
Quare
unicum
dum¬
taxat,
ut
in
semine
fabricatorem
&
recto¬
rem
vitae
spirituum,
vidi
intellectualiter
per
totam
generationis
scenam:
Ita
&
u¬
nicum
duntaxat
admitto
spiritum,
oeco¬
nomiae
vitalis.
(64)
Cruor
enim
labitur
qui¬
dem
intra
musculorum
stamina,
&
fit
ca¬
ro:
sed
ad
alenda
viscera,
&
fibras
car¬
nis,
non
facilè
transcendit.
Infirmus
enim
longo
morbo
extenuatus,
etiam
post
ad¬
olescentiam,
convalescens,
facile
pristi¬
num
carnis
statum
resumit:
at
non
pro
inde,
qui
vitio
cujusdam
visceris
emacia¬
tus
est,
similiter
ad
priorem
statum
resur¬
git.
Haecque
est
tabis
sanandae
intestino¬
rumque
ulcerum
medelae
difficultas.
Obi
interim
ulcera
externa
longè
peiora,
per
pharmaca
oretenus
sumta
sanantur:
ta¬
metsi
ab
ore
longius
distent
quam
inter¬
na.
Eo
quod
viscera,
atque
membranae
in
ternae
alantur
sanguine,
plus
quàm
cruo¬
re.
Caeterum
vita,
à
Deo
suum
accepit
terminum;
Ideo
&
quaecunque
vitali
aluntur
sanguine,
certis
dierum
numeris,
sistunt
suum
incrementum.
Vbi
interim
caro
musculorum
(quae
cruore
dumtaxat
alitur,
&
fibrae
musculorum
quae
sangui¬
ne
nutriuntur)
indesinenter
crescit,
quo¬
ties
deficit
&
in
perniciem
quorundam,
immensum
excrescit.
Sic
&
ossa
fracta,
poro
osseo
solidantur,
quavis
aetate.
At
cum
viscera
crescere
sistunt,
sistunt
quo¬
que
crescere
fibrae
omnes
spermaticae,
at¬
que
primae
constitutionis.
"Quis
enim
ex
vo¬
bis,
cubitum
suae
staturae
adiiciet?"
Observavi
enim
praegnantes,
insigni
moerore
du¬
dum
afflictas,
foetum
dedisse
minorem.
Inprimis
ergò,
non
admitto
spiritum
he¬
paticum
cruori
inesse.
Deinde,
nec
ani¬
malem
à
vitali
distinguo.
Siquidem
in
u¬
nica
navi,
unicus
tantum
clavo
rector
as¬
sistit,
nec
plures
absque
confusione
sese
compatiuntur:
neque
in
sinu
cerebri,
no¬
vam
digestionem,
pro
animali
spiritu
ad¬
mitto.
(65)
Perinde
ut
spiritus
non
differt
specie
à
seipso,
in
singulis
sensuum
orga¬
nis,
&
motuum
exsecutoribus:
quanquam
sensus
inter
se,
specie,
ut
&
à
motu,
discrepent:
Ita
confusum
argumentum
existimo,
quod
plures
Archeos
in
homi¬
ne
comminiscitur.
Gas
enim,
licet
ab
or¬
gano
singularem
dispositionem
hauserit;
non
arguit
haec
tamen
specificam
diversi¬
tatem.
(66)
In
quarta
ergò
&
quinta
digestio¬
nibus,
non
sunt,
nec
proveniunt
excre¬
menta,
nec
dissimilaria.
Ideoque
falsum,
quod
in
omni
alimento
sit
excrementum.
Sanguis
enim
&
spiritus,
univoca,
&
vita¬
li
unitate
consonant.
Verum,
si
qua
è
prioribus
digestionibus
recrementa,
in
arterias
irruant
vel
innascantur;
morbo¬
sum
id
esto
turbulentum
atque
confu¬
sum
imperium.
Ego
iam
de
digestionibus
ordinariis
loquor.
(67)
Sexta
tandem
atque
ultima
digestio,
in
culinis
singulis
membrorum
perficitur.
Suntque
totidem
stomachi,
quot
membra
altilia.
In
hac
nimirum,
innatus
cuique
loco
spiritus,
suum
sibi
coquit
alimentum.
Sub
qua
digestione,
ut
variae
incidunt
dis¬
positiones,
ita
&
dispositionum
istarum
contingunt
varii
errores.
A
deoque
mor¬
bi,
quos
Scholae
quatuor
fictis
humori¬
bus
suis
attribuunt,
potius
transmutatis
deberentur.
(68)
Transmutata
autem
dico,
dis¬
positiones,
quae
in
sanguine
deinceps,
usque