MORBIS
TEMERARIA
239
(1)
Quandoquidem
Tartarus
ad
calculi
considerationem
pri¬
mitus
in
Medicinam
intra¬
verit,
tractatum
de
Lithiasi
expedivi,
atque
sub
praelo,
ostendi,
Tartarum,
à
natura
Lithiasis
esse
alienum.
Nunc
demum
patefaciam
nul¬
lum
planè
morbum
è
Tartaro
oriri:
sed
e¬
jus
meditationem,
in
morbis,
esse
frustra¬
neam.
(2)
Cognoverat
Galenus
hominem
in
renibus
&
vesica,
calculis
&
arenis
gravari:
nescivit
autem
cui
causae
tan¬
tam
in
nobis
duritiem
ascriberet,
tandem
non
reperi,
quicquam
condensari
posse,
excepta
unico
excremento,
quod
muc¬
cum
dico,
ille
vero
phlegma
vel
pituitam
indigetat.
Cumque
deprehenderet,
cal¬
culum
in
remotis,
adeoque
in
ultimis
exi¬
tus
oris
succrescere,
eoque
nil
praeter
suos
humores
accessum
habere
putaret;
audacter
affirmavit,
idem
in
lotio
accide¬
re,
atque
ideò
calculum
non
aliunde,
quam
ex
undo
phlegmate
posse
constitui.
(3)
Quod
quià
aquae
elemento,
&
proprie¬
tatibus
aqueis
insignivit,
ideò
ad
aquae¬
ductis
in
nobis
concrescere
debuisse.
Ar¬
risit
ipsi
inventio,
potissimum
quod
obla¬
to
in
vesica
calculo,
continua
mucci,
si¬
mul
cum
urina
esset
excretio.
(4)
Cogitavit
itaque
ignem
nostrum,
unum
quippè
de
quatuor
elementis,
quae
in
nostri
consti¬
tutionem
concurrere
credebat,
necessa¬
rium
pro
calculosae
materiae
induratione,
&
phlegma
exsiccaturum,
vel
mediis
in
undis,
cum
alios
praeter
calorem
&
fri¬
gus,
operatores
in
natura
nesciret.
(5)
Non
enim
scivit,
quod
universa
quandoque,
ex
nihilo
orta
essent:
nunc
demum,
necessita¬
ta
continuitate
in
natura,
ex
quadam
se¬
minum
genealogia
deinceps
res
quaeque
profluerent;
non
autem
casuali
elemento¬
rum
confluxu,
supervenientisque
caloris
aut
frigoris
virtute,
tam
affabrè
ornari
po¬
testatibus
vitalibus.
Neque
consideravit
eiusmodi
qualitates
primas
ad
summum
&
extremum,
nil
quicquam
generare
posse,
aut
contribuere
ad
novum
ens:
sed
saltem
occasionaliter
vitales
seminum
disposi¬
tiones
promovere
vel
retardare
in
sui
sim¬
plicitate,
non
autem
quatenus
combinaren¬
tur
elementa.
Me
sanè
sui
laboris
miseret,
&
quod
suę
credulitatis
poenas
luat
omnis
hactenus
posteritas
aegrotorum,
quod
Li¬
thiasis
causas
nunquam
excondigno
sit
men¬
sus,
aut
à
seipso
semel
petiverit
(ut
alias
debebat)
antequam
medendi
methodum
eri¬
geret.
Anima
sic
fit
pedissequa
suorum
ap¬
peritum,
"plausibilesque
sibi
fingit
rationes
iuxta¬
appetitum"
perturbationis,
quae
illam
loco
dimovit
ad
consensum
sui.
(6)
Idcircò
pere¬
grinus
Iudex,
ad
rationes
à
nobis
inven¬
tas
ad
vocandus
est,
ne
creduli
nostra
ad¬
oremus
figmenta,
&
tanquam
filioas
me¬
mus
ac
pro
iisdem
contra
aequum,
ut
pa¬
rentes
pignemus.
(7)
Ignis
igitur,
sit
iste
lu¬
dex,
rationum
trutina.
At
sub
Galeno
nondum
Pyrotechnia
nota,
sed
inter
syn¬
mistas,
Pytagorae
silentio
sub
sacramento
occultabatur.
Nunquam
enim
Galenus,
vel
rhodostagma
vidit.
(8)
Igitur
excusabilis
esset
in
tanta
cognitionum
egestate,
sua
forte
ambitio
ad
medendi
principatum,
si
semel
saltem
muccaginem
è
naribus
vel
calculosa
vesica
manantem
sub
tepore
nostri
simillimo,
coxisset
in
urina,
vei
per
se,
citrà
lotium
exsiccasset.
Etenim
repe¬
risset
haud
dubiè
phlegma
istud
quod
re¬
batur
in
nobis
ad
lapidis
consistentiam
indurari,
nullo
penitus
gradu
caloris,
un¬
quam
aut
uspiam
lapidescere,
muccagi¬
nem
nullam
(nisi
alias
lapidis
semine
gra¬
vidam)
unquam
indurari:
sed
in
levem
to¬
phum
atque
friabilem
constringi,
vel
collae
instar
iterum
resolvi.
Sic
enim
oportuerat
medicinae
monarcham
processisse,
&
non
se
ludibrio,
posteritatis
&
emunctae
na¬
ris
coaetaneis,
exposuisse,
quod
tam
lu¬
rido
contentus
commento
de
morbis,
de
aegrorum
aerumnis,
vita
&
sanatione
sua
implevisset
ingentia
volumina.
(9)
Non
equi¬
dem
inficior,
quin
aliqua
mucilago,
sub¬
inde
lapidescat:
sed
constans
nego,
id
fie¬
ri,
inquantum
viscida,
aut
muccida
est:
at
dumtaxat,
si
semine
petroso
sit
gravida.
Nam
Hh
3