855
MORBIS TEMERARIA 243
thesi quae docent, morbos à peccato ad ve¬
nisse in hominem, & thesis, esse virgini
naturae, inspersum Tartarum. Ac per con¬
sequens ante transgressionem, corpora
in se habuisse coagula sua, & non à Tar¬
taro. Etenim in naturae historia reperis¬
set, si non Idiota, nullum liquorem subire
coagulationem vi Tartari: sed Creato¬
ris intentione, in seminibus elucescente.
Ideoque quicquid condensatur est nova
generatio: non autem praeexistentis Tar¬
tari maturatio. Alias namque Tartarus antè
peccatum in cibis nedum fuisset: sed tota
natura nil nisi morbus fuisset, mortísque
causa supplicium ante offensam, & mors
à creatore orta essent. (26) Paracelsus enim,
alibi perpendens, sapores in transmuta¬
to permanere, longius adhuc aberrans,
putavit, essentias non mori, non corrum¬
pi, non denique transmutari: sed in fi¬
mis animalium sospites permanere, per¬
suasitque sibi, ubi saporum nulla vel tenuia
fortè vestigia remanerent, pristinas quoque
essentias, sospites superesse; malè à Scho¬
lis edoctus, quod idem accidens, non mi¬
graret de subiecto in subiectum. Adeo¬
que & transmutationes rerum negasset, si
pressus fuisset. Voluit nempè stercoratos
agros fertiles, quod in fimo, sospites ve¬
getabilium essentiae, radices satorum
subintrarent, interitus nesciae. Suae non
amplius doctrinae memor, qua fimum
animantum omni proprietate concreti
orbatum, solamque esse ultimam mate¬
riam salium. Alibi vero vult, fimum,
continere potissimam Tartari materiam,
& hactenus non stercoratos. Bohemiae
agros, fructus edere minus tartareos,
quam qui sumine lapideo, sive terreo, vel
demum fimis animantum impinguati es¬
sent. Quibus nimirum sub diu, longa
annorum serie, hoc sumen terreum spon¬
tè liquescit. Quoniam hoc sumen magis
agrestem atque petrosum Tartarum in
herbis produceret, quam fimi toties re¬
cocti & depurati in salium materiam.
Quorum respectu fimi aliquot instar sa¬
ponis è linteis eluunt. (27) Eoque insolentiae,
cum suo Tartaro devenit Paracelsus, quod
quoties aliquid vesicam roderet, aut
stranguriam afferret, confestim id calcem
Tartarum pruinosum, vel simile quid no¬
minet. Quasi calx & tartatus, iam essent
synonyma! quasi in medio lotii aliquid
absque ustione calcinaretur? quasi calx
non praesupponeret materiam ex qua, la¬
pidum? Cum cinis non sit, qui non an¬
teà carbo. Tandem agnoscit & Tartarum
medullae, non coagulabilem. Quomodo
autem hunc novit, quem videre nunquam
potuit? Sibi enim in cunctis credi vult
qui microcosmi entia, & proprietates o¬
mnes, perfectissimè novit. Sed cur Tar¬
tarum iam vocat ens non coagulabile !
nisi ut omnes morbi velint nolint, suo
obediant Tartari figmento? Etenim som¬
nia microcosmica, non potui christianus
admittere, ut à Paracelso tradita sunt. Id
est literaliter, & non metaphoricè intel¬
licendo, qui sensus à rerum naturalium
historia semper exulat. Nec Tartaros ejus
tolero: sed iuxta eundem Paracelsum di¬
cam, "Nemini credendum, quod per ignem
probare non potest." Ideoque calcem, in no¬
bis non consentiam cremari, ut neque in
nobis Tartarum nasci, qui non nisi in li¬
quoribus vinosis, Tartarum agnosci: Ma¬
teriam autem Tartari permanere de ge¬
neratione in generationem, per digestio¬
num officinas ceu fabulam rejicio.
ALIMEN¬
H 3