INSONTIA.
249
gravis,
fieri
ac
bibi
à
calculoso
sive
in
Lithiasin
prono,
non
utique
tamen
proin¬
de
hic
erit
à
calculo
immunis,
eo
quod
suus
potus
non
habeat
nisi
materiam
ci¬
balem,
non
autem
tartarum
potuum.
Quocirca
si
Paracelsus
fabulas
non
dicta¬
vit,
nunquam
illa
cerevisia
suppeditaret
materiam
calculo.
Imo
Tartarus
(quem
fingit)
in
granis
cerealibus,
amitteret
suam
proprietatem
cibalem,
coagulandi
se
procul,
&
assumeret
proprietatem
tar¬
tari
potus,
sola
sui
coctione.
Et
per
con¬
sequens,
idem
accideret
pani
ignem
experto,
ut
&
cibis
reliquis,
essetque
re¬
gula
praefata
Paracelsi
dumtaxat
pro
ci¬
bis
crudis,
Adeo
ut
qui
solis
coctis
vesci¬
tur,
non
esset
aptus
pro
lapide
dentali.
Quasi
qui
bibit
aquam
puram
distillatam,
non
esset
subnoxius
calculo?
Quod,
de
Imperatore
Frederico
tartarum
horrente,
ipse
Paracelsus
negat:
vultque
&
aqua
pura,
coctaque
potos,
tartaris
subnoxios,
eo
quod
aqua
bullita
semel
facilè
putrescat.
Putredo
ergò,
cuius
ratione
Tartari
sa¬
tiscunt,
iam
tartari
mater
fiet,
quae
unica
alias
solet
coagulatorum
esse
inimica.
Quasi
vero
decocta
sive
iuscula
carnium,
aut
non
essent
putredini
obnoxia!
aut
insalubria
quatenus
bullita!
aut
Tarta¬
rus
in
aquis
non
coctis
balsami
loco
esset,
Cur
ergo
Paracelsus
praeservati
va
prae¬
scribit,
pastu
singulo
masticanda,
ne
tar¬
tarescat
potus,
si
hic
amiserit
tartarum
per
ebullitionem?
vel
si
per
ebullitionem,
aqua
nil
passa
fuerit;
cur
illam
ait
insalu¬
brem,
cito
putrescibilem,
&
anhelitus
foe¬
tentis
causam:
Quod
si
lotium
fiat
è
po¬
tu,
ciborum
mistione
saturato;
quomodo
ergo
vult
calculos
renum,
&
vesicae,
ex
solo
potuum
tartaro,
non
item
&
ex
promi¬
scuo
tartaro
cibali:
An
fortè
dicere
inten¬
dit,
neminem
mejere
cibos
solidos?
At
stul¬
tum
id,
si
serio
dicatur.
Si
vero,
illam
esse
velit
potui
proprietatem,
ut
Tartarum,
eo
duriorem
efficiat,
quo
longius
delatus
fuerit.
Atqui
saltem
tum
male
contra
ci¬
borum
tartaros
distinguet
Tartarum
po¬
tuum.
Cum
cibalis,
aequè
benè
immisce¬
retur,
atqui
innati
potibus
Tartari,
si
qui
essent.
Quid
enim
iter
aut
mora
darent
tartaro
potus?
aut
quid
hic
acquiret
decurrendo
pro
sui
induratione?
Siqui¬
dem
calculus
non
à
calore,
cursu
aut
dige¬
stione
coagulatur
(ut
suo
loco
patefiet)
sed
à
seminali
radice,
interni
sui
coaguli.
Necesse
ergo
esset,
quod
Tartarus,
mi¬
nus
exquisite
cibis;
quam
potui
inhaereret:
Inprimis
huic
contradicit
cerevisia;
quae
etsi
aqua
constet,
non
Tartarosa:
tamen
non
minus
calculos,
&
lapidem
dentium
gignit,
quam
aqua
simplex.
Secundo
contradicunt
aquae,
quae
cadendo,
mox
ad
obvia
quaeque
lapidescunt,
eoque
mi¬
nus,
quo
longius,
à
sui
scaturigine
de¬
flexerint.
Quapropter
cum
sub
digestio¬
ne,
contingant
recrementorum
separatio¬
nes,
quae
digestio
deest
fluenti
aquae:
po¬
tus
certè
sub
primo
digestionis
examine,
omnem
exueret
calculum,
longeque
du¬
rissimum
atque
sincerissimum.
Ac
ni¬
mium
laxè
Tartarus
in
cibis
appenderet,
qui
sola
masticatione,
quamprimum
den¬
tibus
se
affigeret,
seque
è
cibis
segregaret,
in
quibus
per
tot
annorum
circulos,
&
formarum
(in
plantis,
belluis,
lacte,
etc.
metamorphoses,
clanculum
delituisset
an¬
tea.
(20)
Sed
sodes,
quaenam
vis
separatrix
inest
dentibus,
quae
nuda
molari
contri¬
tione
ciborum,
nedum
Tartarum
in
sanis
desumeret
extra
cibos:
sed
&
simul
gros¬
sum
à
subtili
&
durum
à
minus
solide
indurabili
sit
segregando?
Quod
si
hoc
non
evenit,
partium
tartarearum
seque¬
stratione
&
electione:
ergo
totus
cibus
ejusdem
esset
conditionis,
&
quicquid
ci¬
borum
est,
id
totum
adaequatè
esset
tar¬
tareum.
Hactenus
ergo
Deus
secit
mor¬
tem,
&
non
omnia
quaecunque
vidit,
erant
bona,
si
omnes
cibi
Tartari
&
excremen¬
ta
sint.
Quare
saltem
ollae
culinariae
non
affigunt
dentalem
tartarum,
ad
crassitudi¬
nem
aliquot
digitorum?
dumque
foeti¬
dum
atque
olidum
pro
more
dentium?
Quomodo
enim
Tartarus
ciborum,
solo
morsu
Ii
2