MENTIS
COMPLEMENTUM.
315
1.
CAEca
de
Mente
notitia.
2.
Quae
sit
potissima
Mentis
operatio.
3.
Quidditas
animae
sensiti¬
vae.
4.
Sagacitas,
non
est
solius
Mentis
filia.
5.
Pro¬
batur.
6.
Ab
animae
fructibus,
petenda
ejus
notitia.
7.
Propinquior
Mentis
notitia.
8.
Differentia
sensiti¬
vae
humanae
à
brutali.
9.
Fructuum
sensitiuae,
dispen¬
satio.
10.
Fluunt
è
praeexsistente
cognitione
sensuum.
11.
Hortatus.
12.
Abstractiores
sunt
Mentis
opera¬
tiones.
13.
Requisita
ad
puritatem
operationum
men¬
talium.
14.
Quilitas
operationum
mentalium.
15.
Commendatur
oratio
silentii,
pro
Mentis
notitia.
16.
Additur
ratio.
17.
A
Sapientia
Patris
discitur
Men¬
tis
majestas.
18.
Tres
optatus
explicantur.
19.
Illo¬
rum
excellentit.
20.
Novum
&
inauditum
est,
quic
quid
claudit
oratio
Domini.
21.
Optatus
amorosi
fa¬
stigium.
22.
Locus
sensibilis
fomitis.
23.
Sentiuntur,
&
non
est
verbum
par
ad
exprimendum
abstracta
ar¬
cana
Mentis.
24.
Illustratio
amorosae
Mentis.
25
Author,
lubens
fatetur
suum
nihil.
26.
Nuperi
dire¬
ctores
Mentis,
qui
per
fenestras
intrarunt,
exploduntur.
27.
Hi
cadent
in
temporis
maturitate.
(1)
DE
ortu,
ac
muniis
animae
sen¬
sitivae
iam
quaedam
dixi:
at
nondum
satis,
multóque
mi¬
nus
de
Mente
immortali,
sat
dictum:
utpote
quibus
duo¬
bus
verbis
ferè
explicantur,
quaecunque
de
humana
Mente
ex
fide
habemus;
ni¬
hilque
est
prorsus,
quod
nos
in
ejus
aper¬
tam
cognitionem
deducat.
Quapropter
quicquid
de
illa
scrutamur,
adhuc
obvo¬
lutum
est
tenebris,
ac
planè
ignotum.
Nec
enim
quicquam
de
Mentis
quidditate
commentari
possumus,
nisi
quod
operan¬
do
didicimus,
quodque
nobis
gratuitò
datum
noscimus.
Etenim
jubemur,
ho¬
minem
ex
operibus
ejus
noscere
atque
di¬
stinguere.
(2)
Nec
est
autem
potissima
Men¬
tis
operatio
ista,
quam
post
praemissarum
haustam
notionem
ex
conclusione
huma¬
num
sibi
judicium
format
&
concipit
Quia
nec
ipsum
hominis
iudicium,
pro
priè
ad
Mentem
sic
spectat,
ut
hujus
sit
im¬
mediata
proles.
Quippe
tam
arcto
in
no¬
bis
vinculo
adhaeret
Mens
animae
sensiti¬
vae,
ut
eorundem
distincta
officia
vix
ab
invicem
hactenus
separent
humanae
con¬
suetudinis
commercia.
Equidem
abstracta
omnis
speculatio,
solius
hucusque
Men¬
tis
opificium
creditur,
sub
quo
scilicet
sentiuntur
labores
in
capite.
Praesertim
quod
belluis
peregrina
isthaec
credantur.
At
iam
alibi
demonstravi
apes,
numeros
observare,
&
singulo
mane
suum
distin¬
guere
alveare
à
vicinis,
per
numeros:
itemque
proin
&
redeundo
renumerare,
ne
in
ignotam,
ingratamque
Rempubl.
suam
deponant
mellis
aut
cerae
sarcinam.
Nil
est
autem
brutis
tam
exoticum,
ac
numerandi
exercitium.
Sic
quoque
in
be¬
stiis
quandam
observamus
phantasiam,
&
non
obscuras
discursuum
notas,
&
ut
delectum,
selectivè
unius
prae
altero.
Idque
nimirum
etiam
in
contingentibus
non
as¬
suetis,
nec
unquam
antea
visis,
multóque
minus
à
genitore
edoctis.
Serpens
nam¬
que
"callidior
caeteris
animantibus
erat."
Qua¬
re
si
inter
bruta,
sagacitatum
notentur
differentiae,
locus
relinquitur
suspicandi
in
homine,
easdem
operationes
longè
ad¬
huc
solertiores,
potentiores,
eminentio
res,
&
frequentiores,
quam
in
brutis,
ho¬
minumque
animam
sensitivam
sagacitate
superare
animalia:
(3)
nisi
sensitiva
homini¬
bus
esset
advena,
atque
suae
naturae
pror¬
sus
exotica.
Quippe
qui
totus
in
Dei
ima¬
ginem
dilectus,
&
erectus
erat,
non
au¬
tem
ut
in
specificam
brutalemque
ani¬
mam
degeneraret,
atque
sic
imaginem
Dei
deturparet.
Inanis
ergo
tabula
man¬
sit
anima
sensitiva
in
homine:
quippe¬
quae
à
lapsu,
corruptaeque
naturae
macu¬
la,
suum
desumsit
exordium,
adeoque
et¬
iam
vix
ita
propriam
nacta
est
phantasiae
dignitatem,
quae
non
undequaque
à
Mentis
operationibus
dependeat;
ut
mox
clarius
patebit.
(4)
Et
quanquam
saga¬
citas,
filia
judicii
atque
discursus
sit.
Non
tamen
propterea
adhuc
propria
Mentis
operatio
vel
fructus
est.
Etenim
quae
iam
à
primo
lapsu,
animae
sensitivae
cun¬
cta
vitae
munia
abdicavit,
justo
quoque
Rr
3
merito