855
MENTIS COMPLEMENTUM. 315
1. CAEca de Mente notitia. 2. Quae sit potissima
Mentis operatio. 3. Quidditas animae sensiti¬
vae. 4. Sagacitas, non est solius Mentis filia. 5. Pro¬
batur. 6. Ab animae fructibus, petenda ejus notitia.
7. Propinquior Mentis notitia. 8. Differentia sensiti¬
vae humanae à brutali. 9. Fructuum sensitiuae, dispen¬
satio. 10. Fluunt è praeexsistente cognitione sensuum.
11. Hortatus. 12. Abstractiores sunt Mentis opera¬
tiones. 13. Requisita ad puritatem operationum men¬
talium. 14. Quilitas operationum mentalium. 15.
Commendatur oratio silentii, pro Mentis notitia. 16.
Additur ratio. 17. A Sapientia Patris discitur Men¬
tis majestas. 18. Tres optatus explicantur. 19. Illo¬
rum excellentit. 20. Novum & inauditum est, quic
quid claudit oratio Domini. 21. Optatus amorosi fa¬
stigium. 22. Locus sensibilis fomitis. 23. Sentiuntur,
& non est verbum par ad exprimendum abstracta ar¬
cana Mentis. 24. Illustratio amorosae Mentis. 25
Author, lubens fatetur suum nihil. 26. Nuperi dire¬
ctores Mentis, qui per fenestras intrarunt, exploduntur.
27. Hi cadent in temporis maturitate.
(1) DE ortu, ac muniis animae sen¬
sitivae iam quaedam dixi: at
nondum satis, multóque mi¬
nus de Mente immortali, sat
dictum: utpote quibus duo¬
bus verbis ferè explicantur, quaecunque
de humana Mente ex fide habemus; ni¬
hilque est prorsus, quod nos in ejus aper¬
tam cognitionem deducat. Quapropter
quicquid de illa scrutamur, adhuc obvo¬
lutum est tenebris, ac planè ignotum. Nec
enim quicquam de Mentis quidditate
commentari possumus, nisi quod operan¬
do didicimus, quodque nobis gratuitò
datum noscimus. Etenim jubemur, ho¬
minem ex operibus ejus noscere atque di¬
stinguere. (2) Nec est autem potissima Men¬
tis operatio ista, quam post praemissarum
haustam notionem ex conclusione huma¬
num sibi judicium format & concipit
Quia nec ipsum hominis iudicium, pro
priè ad Mentem sic spectat, ut hujus sit im¬
mediata proles. Quippe tam arcto in no¬
bis vinculo adhaeret Mens animae sensiti¬
vae, ut eorundem distincta officia vix ab
invicem hactenus separent humanae con¬
suetudinis commercia. Equidem abstracta
omnis speculatio, solius hucusque Men¬
tis opificium creditur, sub quo scilicet
sentiuntur labores in capite. Praesertim
quod belluis peregrina isthaec credantur.
At iam alibi demonstravi apes, numeros
observare, & singulo mane suum distin¬
guere alveare à vicinis, per numeros:
itemque proin & redeundo renumerare,
ne in ignotam, ingratamque Rempubl.
suam deponant mellis aut cerae sarcinam.
Nil est autem brutis tam exoticum, ac
numerandi exercitium. Sic quoque in be¬
stiis quandam observamus phantasiam,
& non obscuras discursuum notas, & ut
delectum, selectivè unius prae altero. Idque
nimirum etiam in contingentibus non as¬
suetis, nec unquam antea visis, multóque
minus à genitore edoctis. Serpens nam¬
que "callidior caeteris animantibus erat." Qua¬
re si inter bruta, sagacitatum notentur
differentiae, locus relinquitur suspicandi
in homine, easdem operationes longè ad¬
huc solertiores, potentiores, eminentio
res, & frequentiores, quam in brutis, ho¬
minumque animam sensitivam sagacitate
superare animalia: (3) nisi sensitiva homini¬
bus esset advena, atque suae naturae pror¬
sus exotica. Quippe qui totus in Dei ima¬
ginem dilectus, & erectus erat, non au¬
tem ut in specificam brutalemque ani¬
mam degeneraret, atque sic imaginem
Dei deturparet. Inanis ergo tabula man¬
sit anima sensitiva in homine: quippe¬
quae à lapsu, corruptaeque naturae macu¬
la, suum desumsit exordium, adeoque et¬
iam vix ita propriam nacta est phantasiae
dignitatem, quae non undequaque à
Mentis operationibus dependeat; ut
mox clarius patebit. (4) Et quanquam saga¬
citas, filia judicii atque discursus sit. Non
tamen propterea adhuc propria Mentis
operatio vel fructus est. Etenim quae
iam à primo lapsu, animae sensitivae cun¬
cta vitae munia abdicavit, justo quoque
Rr 3
merito