316
MENTIS
merito
iudicium
sagacitatis
suae,
ita
ani¬
mae
sensitivae
phantasiae
complacuit,
ut
facultates,
quae
in
hospitio
cerebri
exer¬
centur,
hominumque
differentiam
in
acu¬
mine,
celeritate,
&
hebetudine
iudicii
constituunt,
non
iniusto
titulo
credantur
delegatae,
animae
sensitivae,
&
huic
velut
propriae,
quia
inquilinae.
Quamobrem
quaecunque
in
nobis
distinguunt
Terrae
climata,
variant,
patrantque
ingeniorum
inde
diversitates:
non
est
sanè
verisimi¬
le,
eadem
ex
homogenea
mentis
immor¬
talis
simplicitate
promanare.
(5)
Ac
ego
in¬
primis
dudum
in
his
haesitavi,
donec
A¬
mentias,
deliria,
ac
fatuitates,
vidissem
in¬
troduci
per
simplicia,
tam
externa,
quàm
domesticis
laribus
prognata.
Utpote,
quae
scirem
non
habere
accessum,
ad
mentem
quam
ne
quidem
attingunt,
multoque
minus
penetrare
valent,
atque
omnium
minimè
eandem
superare
tentant.
Certè
in
hoc
itinere
multae
occurrerunt
sale¬
brae,
&
nulla
distinctionum
subsidia.
Quae
scilicet
anteriorum
ignavia,
nos
arcet
à
cognitione
mentis,
imò
&
suspendit
à
vera
notitia
operationum
ejus.
Citra
quas
nimirum
impossibile
est
judicare
de
vocatione,
destinatione
&
directione
mentis,
in
unoquoque
nostrûm.
Adeo¬
que
ista
negligentia,
nos
brutis
hactenus
pares
fecit,
servatque
in
nobis
spissas
bel¬
luinas
tenebras,
si
eas
omnipotens
boni¬
tas
per
fidem
non
illuminasset.
(6)
Quare
nec
mentis
operationes
propriae,
distin¬
ctius
ante
oculos
proponere
potui,
quàm
per
orationem
silentii,
utpote
quae
pro¬
priissime
genialis
mentis
operatio,
planè
abstracta
est
&
creditur.
In
cujus
nempe
splendore,
elucescit
diversitas
operatio¬
nis
mentalis,
ab
animae
sensitivae
iudicio,
discursu
&
phantasiae
decretis.
Nosque,
filios
tenebrarum,
iudiciosiores,
atque
sagaciores
facit,
instar
Serpentis,
ac
filiis
lucis
hac
in
parte
longè
praeponit.
Vi¬
vit
enim
anima
sensitiva
in
nobis,
vitae¬
que
edit
suae
non
segnia
testimonia:
at¬
tamen
quia
brutali,
specificaque
suppo¬
sitionalitate
caret:
idcirco
indistincta
tantum
luminis
vita
gaudet,
&
operatio¬
nes
mentis
concipit
in
se
vitales,
easque
appropriat
suis
potestatum
exercitiis:
non
sunt
tamen
verae,
atque
propriae
functiones
mentis.
Quippe
uti
mens
nunc
à
lapsu,
obvolvitur
lumine
animae
caducae,
ac
proin
velut
planè
ab
omni
corporis
regimine
cessat,
diradiatque
suae
vitale
lumen,
in
sui
vicariam
Sensitivam.
At
non
proinde
ejus
actiones
sunt
ipsius
mentis,
quae
idcirco
tantum
functiones
abstractas,
sibique
in
hoc
consimiles
edit.
(7)
De
venatione
scientiarum,
aliqua
sum
contemplatus
circa
mentis
operationes,
ac
potissimum
quae
concernerent
Intel¬
lectus
dignitates.
At
non
sat
sunt
ista,
pro
mentis
aliquali
cognitione.
Quo¬
circa
ut
ejus
aliqualem
cognitionem
per
abstractas
sui
operationes
hauriamus.
repetam
quae
iam
supra
de
divina
in
no¬
bis
imagine
scripsi.
Nimirum
intelle¬
ctum,
voluntatem
&
amorem,
desiderium
inquam
vel
optatum,
esse
potestates,
menti
tam
intimas,
ut
ejusdem
designent
substantiam.
Amor
inquam
ille
proce¬
dens
substantialiter
ex
aliis
duabus.
At¬
que
hinc
omnem
proximè,
totamque
mentis
functionem
sentio
inchoari
in
nobis.
Caeterum
demonstravi
quoque
alibi,
aliam
nunc
&
corruptam
esse
vi¬
tam
nostram,
postquam
per
carnem
pec¬
cati
suscitata
est
anima
sensitiva,
terre¬
na,
mortalis,
caduca,
animalis
&
diaboli¬
ca:
cui
mens
immortalis
alligata
fuit
à
peccato.
(8)
Recordandum
tamen,
iuxta
doctrinam
de
ortu
formarum
traditam,
quod
sensitiva
in
brutis
non
sit
substan¬
tia
formalis:
sed
forma
substantialis,
vi¬
talis,
quaeque
in
nihilum
abit,
non
secus
ac
lumen
candelae.
Esse
nimirum
lu¬
men
vitale
à
Patre
luminum
creatum,
&
creaturam
neutram,
inter
substantiam
&
accidens.
Quae
nimirum
in
brutis
subsistit
in
se,
absolutè,
&
determinata
in
speciem
brutalem.
In
homine
verò,
quia
posterius,
advenit
iam
corrupta
natura,
non