330
IGNOTA
ACTIO
rium,
sui
potestate
infinitum.
Hinc
sequi¬
tur,
quod
tandem
omne
agens
particula¬
re,
sensim
etiam
propria
sponte
quando¬
que
fatiscat,
exsolutisque
muniis,
defun¬
gatur,
per
virium
dissolutionem,
in
spatio
loci,
durationis
&
roboris
potestate,
cir¬
cumscriptarum:
nisi
fortassis,
anticipa¬
tione
termini,
vel
obiecti
impedimentis,
statutus
dies,
proprii
&
limitati
defluxus,
eludatur.
(3)
Sunt
autem
agentium
natura¬
lium,
quaedam
habentia
vim
motivam,
quam
Blas
motivum
dixi:
ipsa
verò
a¬
gentia,
voco
robora
moventia.
Reliqua
autem
moventia,
Blas
alterativum
dico,
quae
videlicet
operantur
per
fermenti
vim
seminalem.
Atque
ejusmodi
agen¬
tia,
plerumque
generant
sui
simile.
Sunt
denique
tertiò,
Agentia
quaedam
ano¬
mala,
sive
heteroclita.
Dicam
ex
ordine
do¬
tribus
illis.
Equidem
robora
agentia,
agunt
in
sua
obiecta,
1.
per
pondus
prae¬
valens.
2.
Per
figuram
rotundam,
angu¬
larem,
acutam,
cavam,
etc.
3.
Per
corpo¬
ris
duritiem,
mollitiem,
etc.
4.
Per
Blas
impressivum,
à
manu,
malleo,
acu,
etc.
5.
Per
celeritatem.
Etenim
nisi
aries
cum
celeritate,
ad
murum,
vel
malleus,
ad
clavum
concutiatur:
licet
vis
impressi¬
va
sit
robusta:
Blas
tamen
ejus
erit
igna¬
vum.
6.
Per
impedimentum
vacui.
Et
7.
tandem,
per
timorem
penetrationis
dimensionum.
Quod
autem
Robora
mo¬
ventia,
nequicquam
repatiantur
à
suis
obiectis,
patet:
nam
in
primis,
in
praefa¬
torum
6.
&
7.
natura
universi
potius
o¬
peratur
ne
sint,
quàm
ut,
dum
essent,
o¬
perentur:
multò
minùs
repatiantur,
Quia
non
repatitur
Agens
ab
obiecto,
quod
nondum
est.
Cum
id
quod
non¬
dum
est,
nondum
agere,
aut
ex
actione
repati
possit.
Quo
ad
primum
autem
quod
nempe
pondus
majus,
à
minori
re¬
pati
nequeat,
per
aliquam
reactionem
minoris,
patet.
Quia
pondus
minus,
ap¬
positum
ex
opposito,
non
arguit
ullam
reactionem
in
agens:
sed
fit
istud,
pro¬
pter
determinationem,
factam,
vel
à
spa¬
tio
loci;
uti
in
elongatione
ab
axe:
vel
propter
modificatam
actionem
ponderis
majoris.
Quod,
non
esse
veram
reactio¬
nem,
sic
probo.
Pondus
minus,
simplici¬
ter,
&
absolutè,
nil
patitur
à
mojori;
à
quo
elevatur:
ergo
neque
pondus
mi¬
nus
reagit
quicquam,
quanquam
ele¬
vetur,
&
cedat.
Siquidem
pondus
minus
tantum
determinat
actionem
&
gravita¬
tem
praepollentis
ponderis;
quatenus
u¬
numquodque
agens
est
finitae
&
deter¬
minabilis
actionis.
Quod
autem
ejus¬
modi
determinatio,
non
sit
reactio
pon¬
deris
minoris,
Patet:
(6)
nam
idem
pondus
minus,
remanens
quantum
est,
fit
ma¬
ius
dum
elongatur
ab
axe.
Itaque
si
qua
esset
actio,
aut
reactio
in
ponderibus,
in
praefato
casu,
tribuenda
esset
spatio
lo¬
ci,
&
non
gravitati
ponderis.
Cum
u¬
num,
atque
idem
pondus;
solo
spatio
lo¬
ci,
sit
varium,
multiplex,
ad
lubitum
Ar¬
tificis.
Spatium
autem
loci,
vel
elonga¬
tionis,
est
quid
externum
essentiae
pon¬
deris,
&
plane
accidentale
per
accidens.
Ad
eoque
nec
potest
dare
veram,
&
pro¬
priam
actionem,
aut
reactionem
in
pon¬
deribus.
Determinatio
itaque
actionum
in
ponderibus
non
est
essentialis
atque
propria
actio,
vel
reactio
ponderis,
in
pondus.
Perinde
quoque,
ut
spatium,
si¬
ve
loci
distantia,
non
habet
vim
aliquam
internam,
aut
essentiale
Blas
motus
lo¬
calis,
in
globum,
à
bombarda
emissum:
sed
tantum
determinat
vim
finitam
im¬
pressi
motus,
sic
ut
necessariò,
per
distan¬
tiam,
sensim
globi
Blas
acquisitum,
lan¬
guescat.
Certum
est
namque,
quod
glo¬
bus
in
medium
distans
operatur:
quod
intelligo,
globo
nullam
esse
activitatem,
in
ipsam
loci
intercapedinem,
licet
haec
tamen,
Blas
globi
sic
determinet,
ut
tan¬
dem
pereat,
quia
finitae
est
potentiae.
Pa¬
riter
&
in
ponderibus:
pondus
majus
determinatur
quidem
ad
certam
mensu¬
ram,
&
potentiam,
per
pondus
minus:
sed
illa
determinatio,
non
est
actio
vera
agentis
alicujus,
si
motus
localis,
per
lo¬
cum