REGIMINIS.
331
cum
ipsum
(qui
totus
est
externus,
&
ac¬
cidentalis
motui)
absque
reactione
limi¬
tetur:
aut
si
per
durationem
motus
sponte
langueat.
Sin
autem
locus,
&
du¬
ratio,
non
patiantur
à
motu,
qui
in
illis
fit:
Id
est,
quod
motus
reagat
in
locum,
&
durationem:
ergo
nec
loci,
aut
duratio¬
nis,
ulla
erit
vera
actio
in
motum,
etsi
motus
finitus
in
loco
&
tempore
spon¬
te
cesset.
Nil
refert
ergo
ad
reactionem,
quanquam
pondus
minus
limitet
majus
ad
certum,
&
definitum
suum
terminum.
Igitur
hinc
luculenter
sat
patet,
plurima
censeri
agentia,
&
reagentia
in
se
invi¬
cem,
propter
nostri
intestinam
intelligen¬
di
fragilitatem:
quae
revera
in
se
invicem
nec
agunt,
nec
patiuntur,
itemque
nec
rea¬
gunt,
nec
repatiuntur
reciprocè:
Siqui¬
dem
actio,
qua
pondus
majus
elevet
mi¬
nus,
&
hoc
cedit
majori,
itemque,
qua
majus
determinatur,
atque
minoratur,
per
oppositum
minus,
quod
alias
majori
oppositum,
hoc
auget.
Non
est
vere
actio
naturalis;
aut
proprietatum
seminalium
vis:
sed
relativi
respectus
Matheseos
juxta
locum,
durationem,
magnitudinem,
etc.
Quae
agentibus
naturalibus
sunt
externa
planè,
&
per
accidens.
Actiones
verò,
&
repassiones
in
natura,
considerantur
in
vera
&
intima
virium
consertione:
quae
in
supradictis
locum
non
habent.
Ut
autem
ostendam,
ejusmodi
Matheseos
respe¬
ctus
non
habere
actionem,
manantem
à
potestatibus
rerum:
sed
tantum
relatio¬
nem
Matheseos
(cujus
omnis
mera
actio,
quanquam
per
corpora
fiat:
non
est
ta¬
men
ipsius
corporis,
ut
talis)
sufficit
os¬
tendisse
per
praefata,
determinationem
motuum
distare
procul
à
motuum
activi¬
tate
interna,
iuxta
quam
censentur
res
à
veteribus
repati
&
reagere,
in
omni
a¬
ctione.
Sic
namque
plura
sunt
in
natura
impedimenta,
quae
etsi
determinent,
imò
etiam
planè
tollant,
vim
agentis;
non
ta¬
men
reagere
censenda
sunt.
Adeoque
propriissimè
loquendum,
ubi
de
rerum
proprietatibus
&
actionibus
illarum
Phi¬
losopho
naturali
distinguenda
est
essen¬
tia
rerum,
potissimum
ubi
de
vitae
necessi¬
tatibus
agitatur.
Pondus
enim
minus
non
resistit,
multoque
minùs
reagit
in
majus.
Sed
unumquodque
pendet
liberè,
quan¬
tum
ponderat,
sine
respectu
unius
ad
aliud.
Sin
autem
homo
unum
pondus
al¬
teri
opponat:
Id
est,
humanum:
nec
actio
ponderis
respicit
invicem.
Hinc
namque,
quae
contra
contrarietates
activorum
su¬
pra
demonstravi,
clarius
elucescunt.
Si¬
quidem
unumquodque
agens,
per
mo¬
dum
ponderis
majoris,
agit
libere,
&
sine
relatione
contrarietatis;
sed
agit,
quod
agere
est
iussum
in
natura,
&
quantum
ipsi
permissum
est
agere.
Pondus
itaque,
seu
potius
res
ponderosa,
pendet
in
se,
quantum
librat,
absolutè
&
absque
respe¬
ctu
ad
aliud
majus,
minus,
aequale,
pro¬
portionatum,
&c.
nam
ejusmodi
respe¬
ctus,
sunt
humanae
industriae,
quae
pro¬
pter
contrectationes,
mensuras
invenit,
tam
iuxta
extensionem
in
longo,
lato,
ca¬
vo,
etc.
quàm
in
divisione
ponderum.
A¬
xes
nimirum
statuit,
&
elongationes,
ita
ut
artificialis,
ideoque
&
mutabilis
in
identitate
&
unitate
unius
corporis
tota
sit
inde
consideratio.
Ac
proinde
ponde¬
ra,
ut
talia,
nequaquam
agunt,
aut
reagunt
in
se
invicem
naturaliter,
sive
proprieta¬
tùm
suarum
commistione,
licet
artificia¬
liter
aliquid
agere
videantur.
Sic
nempe
nil
patitur
lumen,
etsi
à
patiente
muro
impediatur
continuitas
luminis.
Etenim
alioqui
si
minus
pondus
revera
aliquid
reageret
in
proponderans,
ipsum
pondus,
in
re
ponderante
magis,
minoraretur
pro
semper,
actualiter,
&
non
solum
respe¬
ctive
ad
stateram:
ita
ut
libra
deinde
non
penderet
amplius
libram,
ut
priùs.
Et
cum
de
ponderibus
utrimque
nil
sit
mutatum,
aut
ademtum:
patet,
quod
sint
tantum
artificiales
moventium
robo¬
rum
relationes;
non
autem
vera
ponde¬
ris
levioris
reactio.
Quamdiu
enim
libra
pendet
libram,
nil
acquisitum,
aut
passum
est
in
illa,
per
aliud
pondus
oppositum:
sed
Tt
3.