332
IGNOTA
ACTIO
sed
utrimque,
unum
aiteri
est
externum,
peregrinum,
per
accidens,
relativoque
fundamento
determinabile,
ut
inserviat
considerationibus
humanis.
Et
quicquid
sic
penes
nos
agit,
aut
reagere
videtur:
revera
nil
agit.
Ad
reliqua
autem
robo¬
ra
moventia
quod
attinet.
Si
vis
impressi¬
va
roboris,
agat
per
se
quidem:
sed
inte¬
rim
determinetur
spatio
loci,
durationis,
vel
per
impedimenta
debilitetur,
vel
tan¬
dem
si
agat
modificatè,
propter
figuram
aut
duritiem:
nulla
saltem
unquam
in
his
est
reactio
patientis,
aut
agentis
cre¬
passio.
(7)
Per
exemplum.
Si
quis
pugno
fe¬
rit
incudem,
&
inde
vulnus
aut
contusio.
Non
est
in
illo
verbere,
ulla
incudis
rea¬
ctio,
vel
operatio
duritiei,
aut
anguli
in
ferro.
Nam
licet
durities
resistat,
renitens
percussori
pugno,
videanturque
termini
resistentiae,
sive
renitentiae,
aliqualem
re¬
actionis
vim,
de
necessitate
includere:
at¬
tamen
impropria
est
locutio,
ab
errore
populari
veterum,
promanans.
Nam
non
est
reactio
ista
incudis,
sed
est
ipsamet
pugni
actio,
quam
voco
resilientem.
Nam
si
incus
per
duritiem
verè
reageret:
cum
non
sit
ratio,
cur
incus
pro
parte
ageret
in
pugnum,
&
exspectaret
percussionem
ut
ageret.
Deberet
namque
tota
sui
du¬
ritie,
&
pondere
simul,
in
manum
etiam
quietam
agere,
eamque
de
facto,
planè
atterere.
Nec
esset
actio
incudis
limitata,
à
sortitudine
verberis,
si
esset
incudis
ipsius
reactio.
Siquidem
idem
pugno
accideret,
sive
fortiter,
sive
demum
modestè
percus¬
sisset,
sive
demum
tantum
oppositus
pu¬
gnus
quiesceret:
quia
in
utroque
actu
ea
dem
fuit
incudis
durities.
Quare
durities
illa
ferri
nil
agit,
aut
reagit,
propria
agen¬
di
VI.
Nam
incudi
esset
vis,
quae
in
rea¬
gendo
per
sui
duritiem
sita
esset,
in
qua¬
libet
percussione,
aequaliter
atque
iuxta
plenariam
sui
potentiam
ageret:
non
au¬
tem
iuxta
modificationem
verberantis
pugni,
incudi
prorsus
alienam.
Igitur
ve¬
re
pugnus
simpliciter
agit
in
incudem,
&
incus
patitur
simpliciter,
etsi
inde
nullam
tolleret
offensionem.
Pugnus
verò
pati¬
tur
per
accidens,
si
fortius
verberet.
Cujus
tamen
passionis
agens,
non
est
incus:
sed
ipse
pugnus.
Quia
verberationis
&
lae¬
sionis,
est
tantum
unica
&
singularis
a¬
ctio,
quam
ideo
resilientem
voco.
Adco¬
que
pugnus
patitur,
laediturque
per
se,
à
semetipso:
per
accidens
verò,
à
fortitudi¬
ne
verberis
&
occasionaliter,
à
duritie,
aut
figura
ferri.
Quae
tria
in
unico
ictu
sunt
notanda.
Siquidem
quod
per
accidens,
&
occasionaliter,
externè
agit
tantum,
reve¬
ra
non
agit
propria
actione.
Ideoque
nec
incudi
est
aliqua
reactio,
ut
neque
actio.
Sed
percussio
&
durities,
sunt
media
oc¬
casionalia
vulneris.
Quorum
unum
(nem¬
pè
durities)
est
occasionale
proprium,
&
internum:
alterum
(nempe
percussio)
est
accidentale
per
accidens.
(8)
Est
demum
alia
actio
roboris
moventis,
quae
multos
titulo
reactionis
fefellit.
Et
qum
manus
apprehendit
ferrum
candens:
manus
e¬
nim
apprehendendo,
reverà
&
per
se
agit,
patiturque
in
apprehensione
ipsum
ap¬
prehensum
ferrum:
hoc
verò
vicissim
a¬
git,
nova
quidem;
sed
longè
alia
actione,
cremando
manum.
Nec
enim
ista
ambu¬
stio,
est
ferri,
quatenus
comprehensi
(licet
ille
attactus,
sit
occasio
immediata,
&
cau¬
sa
sine
qua
non)
sed
est
actio
propria
fer¬
ri,
ut
candentis.
Sic
namque
attactus
&
ambustio,
sunt
entia
prorsus
distincta
&
separabilia
in
radice.
Adeoque
&
obiectis
differunt
ambae
illarum
actiones,
quam¬
quam
inter
agendum
subinde
coincidant.
Ambustio
ergo
non
est
reactio
ferri,
ut
comprehensi:
sivè,
non
est
reactio
com¬
prehensionis.
Etsi
alterius
classis
actione,
actrix
manus
fiat
patiens,
quia
concur¬
runt
duae
actiones
prorsus
disparatae.
(9)
Una
scilicet
manus
comprehendentis,
&
altera¬
comburentis
ferri.
Denique
celeritas,
dum
aries
ad
murum
concutitur,
non
est
propria
agentis
activitas:
sed
est
modifi¬
catio
roboris
impressionaliter
moventis:
adeoque
externa,
&
per
accidens.
(10)
Nunc
quod
attinet
agentia
per
Blas
alterans,
ea
nequic¬