855
DUUMVIRATUS. 349
4. Quod ibidem sit animae hospitium.
Quae quatuor quasi in unicum pun¬
ctum concidunt. Philosophi unà cum A¬
strologis, Splenem dicarunt Saturno, de
astrorum parenti, ceu vitae principio in¬
choativo. Galenistae verò, qui sibi in ple¬
risque contradicere soliti, Splenem par¬
tim fecere cloacam perversissimae, excre¬
mentosae, atque mentitae bilis atrae: par¬
timque receptaculum amentiae, non qui¬
dem ob materiam in se melancholicam:
quinimò propter conceptualem quan¬
dam irrationalem, atque pecuinam con¬
citationem: quandoque ideo hypochon¬
driacam passionem nominant. Atqui cum
iuxta illorum axioma, ejusdem partis at¬
que potestatis, sit functio sana, cujus est
vitiata; ac vicissim. (16) Concludam inde, et
iam invitis Scholis, imaginationem quan¬
dam sanam atque integram deberi Spleni,
si vitiata atque praecordialis melancholia
inde promanet. Intelligunt nempe plu¬
res se dementare, ac velut incipere, do¬
lentque se non posse inhibere ejusmodi
phantasias, noctu diuque importunas.
Adeoque velut duplici mentali conce¬
ptu aestuant. Sic nempe, quos rabiosus
momordit, atque in aquarum metum
(quem morbum hydrophobiam proin di¬
xere) delapsi sunt, accusant invitam ra¬
biem, quam praesentiunt, praedicunt, at¬
que monent adstantes sibi caveant. Re¬
spondent id contingere, non quidem,
quia ibidem hospitetur aliqua vis imagi¬
natrix: sed quod inde sumus atrae bilis
in caput, thecam potestatis phantasticae,
efferatur. Quae sanè, cum ingentis sint
momenti, decet peculiari tractatu de ani¬
ma, ejusque sede, throno, ac hospitio, ex¬
aminari.
TRACTATVS DE ANIMA.
1. COmmendatur animae tractatus. 2. Quid Scho¬
lares averterit ab hac meditatione. 3. Cogni¬
tio animae non pro epilogo tradenda. 4. Difficultates
putaticiae Scholarum. 5. Cognitio rerum cur postpo¬
nenda. 6. Per exemplum ex aqua petitum. 7. Actio¬
nes mentis in corpore. 8. Quid deceperit Anteriores.
9. Destitit Author ab incepto. 10. Considerabilis
circa mentem.
IMperium ergo Duumvira¬
tus integrum, cum ex ani¬
ma vitali vigeat, poterunt
profectò tres praefatae the¬
ses probari abundè per quar¬
tam. Modò enim constet, ipsam anima
sedem esse in Duumviratu: hujus princi¬
patus quoque supra reliqua membrorum
atque viscerum stationes, obviam ve¬
nient. Quocirca hic obiter de anima tra¬
ctabo, quanquam aliis ante me Scriptori¬
bus, animae tractatus extra Physicam sit
relegatus, potissimum in ordine, ad cogni¬
tionem Theoriae medendi: Ac tametsi
tot undique amentiarum acribologiae nos
infestent. Enimvero cum nullam opem
ex praedecessoribus meis senserim: sed la¬
bor & dolor transierint intima mei, prius¬
quam quae ex gentilitate hauseram, depo¬
nerem: Censui, eapropter omninò, me
non stringi ad methodum eorum, penes
quos nondum quicquam reperi, quod in
naturae initia, vel proprietates, rapi possit,
aut debeat. (1) Meopte ergo libertatis in¬
tuitu, consideravi, quod scibilium nil ae¬
què nobile, ac est ipsa animae cognitio, à
qua, ut omnis reliqua cognitio, suum ob¬
tinet fulgorem: ita etiam termini omnes
distinctam suam metam. Quicunque enim
ineptus est initio, comprehendere mentis
immortalis motus, exercitia, effectus, &
quidditatem; inhabilis quoque erit, ad
intelligendum naturae arcana, à mente re¬
motiora, quam est ipsamet à seipsa: Ideo¬
que vix poterit ire ad ea, quae sibi intue¬
bitur aptiora. Ille verò, qui prius hauserit
animae praeludia, combibitis postmodum
naturae succis, in reditu, majoris erit ca¬
pacitatis, quàm erat priore obiter lectio¬
ne.