ANIMAE
351
quod
homo
sui
cognitionem
non
aliun¬
de
peteret,
quam
ab
initio
&
fonte
sui:
qui
est
totius
Philosophiae
principium,
medium,
finis,
scopus,
&
summus
verti¬
calis
apex:
ad
quem
omnis
cognitio
est
adiectitia.
Quinimo
sunt
rerum
sublu¬
narium
cognitiones
essentiales,
&
à
prio¬
ri,
aequè
tenebrosae,
tectae,
&
difficiles;
atque
est
ipsa
Mentis
immortalis
conce¬
ptio,
si
essentiae
rerum
à
priori,
earum
que
causae
sint
soli
Deo
cognitae.
Ergo
simpliciter
falsum,
quod
cognitio
Men¬
tis
sit
rerum
nuda
cognitione
difficilior,
aut
postponenda
ideo.
Quippe
omnes
sunt
nobis
aequaliter
ignotae.
Quia
en¬
tium
quorumcunque
quidditas,
est
eo¬
rum
veritas
praecisa,
clausa
versus
nos
&
patens
ad
Infinitum.
Idcirco
ad
state¬
ram
dimensa
rerum
est
cognitio.
Omnes
res
corporeae,
sunt
Menti
nostrae
primariò
extraneae,
ac
peregrinae.
Ideoque
re¬
motiores
à
mente,
quam
mens
à
semet¬
ipsa.
Quinetiam
caetera,
non
nisi
per
mentem,
&
prius
in
mente,
sunt
cogno¬
scenda.
Proinde
enim
rerum
quarumcun¬
que
cognitio,
est
tantum
quaedam
obser¬
vatio,
unde
formamus
discursus,
pro
cujusque
capacitate.
Quare
etiam
omnis
ejusmodi
observatio,
hincque
petitus
dis¬
cursus,
utcunque
politus,
est
tantum
à
posteriori,
longéque
minus
illustratus,
quàm
sit
observatio
habita
de
mente.
(6)
Quippe
quis
unquam
mortalium
novit,
quid
sit
aqua?
quae
tamen
creatorum
est
maximè
obvia,
aperta,
visibilis,
&
translu¬
cida?
Tantum
enim
de
ea
scit
rusticus,
vel
Idiota,
quantum
Philosophus.
Nempè
aequaliter
illam
concipiunt,
per
observa¬
tionem
sensuum:
quod
sit
corpus
grave,
liquidum,
humidum,
digito
cedens,
flui¬
dum,
amotoque
digito
se
recludens,
ca¬
loris
susceptivum,
extenuabile
in
vapo¬
rem.
(7)
Nemo
tamen
novit
internam
aquae
quidditatem,
vel
quare
liquida
sit,
aut
humida.
Perinde
videlicet
scimus
men¬
tis
circumstantias,
vitales,
&
intellectua¬
les,
quaeque
suum
hoc
ergastulum
dispo¬
nunt
in
varias
alterationes;
producuntque
non
rarò
aliquid
seminaliter
extra
suum
concretum.
Qualiter
dum
praegnantis
appetitus,
producit
cerasum
in
foetum
suum,
quotannis
efflorescens.
Quod
etiam
adhuc
plus
de
anima
scimus,
quam
de
aqua,
est
quod
per
fidei
revelationem
scitur.
Videlicet
quod
mens
sit
substan¬
tia
spiritualis,
incorporaliter
etiam
per
se
subsistens,
immortalis,
vivens,
ad
ima¬
ginem
Dei
condita,
immediatè
per
ipsum
Deum,
dans
sensum
organis,
ut
&
mo¬
tum;
quaeque
separata
a
corpore,
sentit
absque
organis
pro
nutu,
potens
etiam
movere
extra
se,
&
coërcita
corpore,
producere
potest
ens
extra
se
(ut
de
prae¬
gnante
iam
ostensum
est)
intelligens,
etiam
volens,
ac
memorans,
etc.
Qua¬
rum
proprietatum
&
functionum
obser¬
vationes,
longè
fortiores
sunt,
quàm
sit
aquae
cognitio.
Alioqui
res
omnes,
at¬
que
singulae,
intrinseca
intellectione,
nobis
aequè
sunt
ignotae
ac
imperviae.
Quod
autem
seduxit
Anteriores
existi¬
mando
aquae
cognitionem
faciliorem
es¬
se,
quàm
mentis,
processit
ab
opinione,
(8)
Quod
visibile
necessariò
sit
notius
invi¬
sibili.
Sed
non
distinxerunt
notionem
observationis,
à
cognitione
interna
quid¬
ditatis,
iuxta
quam
res
cunctae
nobis
aequaliter
sunt
ignotae.
Nesciverunt
in¬
quam,
quod
cognitio
observationis
non
introducat
intellectum,
in
rei
quiddita¬
tem:
sed
tantum
erigat
scientiam
puta¬
tivam.
Alioqui
namque
Intellectus,
cau¬
sas
anteriores
in
essentia
perciperet.
Tum
etiam
à
simplicitate
aquae
sunt
de¬
ceptae.
Quam
simplicitatem
cum
unitate
cognitionis,
nobis
ignotae,
confuderunt.
Dum
interim
mentis
observationes
sint
numero
plures,
atque
foecundiores,
qua¬
rum
cujusque
proprietas
negat
cogni¬
tionem
à
priori:
putarunt
idcirco,
plu¬
res
impossibilitates
in
mentis
cognitione
subesse,
quàm
in
corporis
simplicis.
Ad¬
eoque
tam
solus
numerus
in
mente,
quam
visualis
frequentia
corporum,
difficulta¬
tem
Yy