450
VICTUS
RATIO
medii,
superare
morbum,
certus
esto,
se
supervenientia
è
ciborum
incongruitati¬
bus,
eodem
remedio
longè
facilius
supe¬
raturum.
Signum
ergo
debilitatis,
atque
diffidentiae,
in
medico
censui,
quoties
pu¬
dibunda
culinae
cura
angitur;
Is
enim
condigno
carens
pharmaco,
ut
interim
aliquid
agere
videatur,
neve
stipendium
frustra
capessat,
spem
suam
in
criticum
diem
reponit,
&
delectum
eduliorum
praescribit.
Mea
enim
hac
persuasione
di¬
dici,
primum.
(19)
Quod
natura,
in
nobis,
sa¬
pientior
sit
quovis
medico,
magisque
gnara
suae
utilitatis,
atque
damni,
quam
cuncta
Scholarum
ingenia.
2.
Quod
natu¬
ra
proinde
sibi
seligat,
optetque
conve¬
nientissima.
3.
Quod
pecus
nunquam
op¬
petiit,
quia
siti
suae
satisfecerat,
nisi
fortè
venenum
deglutiisset,
nimiaque
voraci¬
tate
succumberet,
quod
potus
in
febri
bus
plurima
ariditatis
incommoda
sub¬
vertat.
4.
Quod
bibere
in
siti,
non
esset
minus
naturale,
quàm
micturientem
min¬
xisse.
5.
Ideoque
cum
hoc
non
exigat
me¬
dentis
consensum:
illud
etiam
non
ege¬
ret
consultatione.
6.
Quod
simul
cum
po¬
tu
exhiberem
aliquot
guttas,
quibus
faci¬
lè
penetrantibus,
praesertim
in
siti,
pluri¬
mas
una
cum
siti
febres,
jucunda
aegro¬
rum
voluptate,
suffocaverim
multoties.
7.
Quod
ingens
appetitus
erga
rem,
ap¬
parenter
in
regulis
Diaetetices,
nocuam,
plerumque
ab
ipsa
dictitetur
natura,
cui
suum
enotuit
remedium,
non
autem
Scholarum
libris.
8.
Quod
proin
parum
anxii
esse
debeamus,
circa
res
optatas
pa¬
rum
nocuas,
minusque
solitas.
9.
Quod
si
remedium
debeat
morbo
praevalere,
ci¬
bi,
&
potus,
in
sui
latitudine
nequeant
continere
robur
entis
pharmaceutici.
10.
Quod
cibi,
si
non
remedium,
ergo
etiam
vix
noxam
contineant.
Loquendo
de
ci¬
bis,
ut
talibus,
id
est,
indifferentibus.
Ego
haec
mihi
sic
persuasi,
haec
sic
aliis,
prae¬
scripsi.
Nimirum
quod
abstinentia,
atque
parcimonia,
sint
optima
in
Diaetetice
media.
Magisque,
ubi
ad
lubitum
aliquid
manditur.
Iuxta
proverbium:
Quod
sa¬
pit,
nutrit.
Etenim
sufficit
appetitui
per
qualitatem,
non
autem
per
quantitatem.
Alioqui
si
satietas
gravet
sanos,
multò
magis
aegros
atque
debiles.
2.
Come¬
dant
scilicet,
non
quidem
ad
repletionem
cavitatis
stomachi,
nec
ad
voluptatis
sive
gustus
dictamen:
sed
quantum
ad
vitam
sanam
tuendam
facilè
sufficit.
Idque
si
as¬
suescenti
primum
sit
difficile;
saltem
non
erit
assueto.
Quàm
enim
stultum
est,
ge¬
menti
per
morbum,
suas
pridem
ingurgi¬
tationes
infectas
optare.
(20)
Nolim
tamen
quisquam
persuadeat
sibi,
hanc
vivendi
sobrietatem,
ac
levem
sarcinam,
quen¬
quam
praecavere
à
Peste,
casu,
vulnere,
fulmine
vel
calculo.
Incidentia
nam¬
que
externa,
digestionum
oeconomiam
spernunt,
quia
superant.
Calculum
ni¬
mirum
etiam
inter
externa
rejicio,
quia
à
fermento
iam
alieno
fit.
(21)
3.
Cum
ci¬
bus
omnis
debeat
mutari
in
cremorem,
sitque
exquisita
masticatio,
quae
dige¬
stiones
facilitet,
hinc
perpetuo
masti¬
cationem
severissimè
commendo.
Siqui¬
dem
unicus
bolus,
non
ritè
mastica¬
tus,
plus
negotii
praebeat
in
corpore,
quàm
tres
mandendo
contriti
bene.
A¬
ves
enim
ideo,
quia
dentibus
carent,
duplici
stomacho
opus
habent,
utut
dige¬
rendo
essent
alioqui
potentissimae.
O¬
mne
quoque
pecus
ruminans,
ut
magni
in
lege
habitum;
ita
non
spernendam
masticandi
necessitatem
nobis
seriò
incul¬
cat.
Imò
ea
de
causa
in
Sacris
pro
puro
brutum
deligitur
ruminans.
4.
Denique.
(22)
Quaecunque
in
crapula
sumuntur,
supra
fermenti
stomachici
potestatem,
calefi¬
unt
quidem
intus:
at
putrescunt,
nec
et¬
iam
eatenus
digeruntur:
ut
in
febribus
est
luculentissimum.
Quantum
verò
de
te¬
nerioribus
cibis
sub
crapula
est
assumtum,
digeritur
quidem,
labiturque
è
stoma¬
cho:
At
secum
magnam
indigesti
mo¬
lem
praecipitat,
tam
propter
vasis
tensio¬
nem;
quam
naturae
onustae,
&
frenos
de¬
serentis,
incuriam.
Sin
autem
digestum
fuerit,