855
VICTUS RATIO. 451
fuerit, quod est longè tenerrimum, idque
iusto diutius in stomacho moretur, ne¬
cessario quoque istud retentum, nimium
acescit, vel planè putrefit: deducitur in
amarum excrementum manè, non raro
per vomitus reiectum. Quodque Scho¬
iae falso Choleram dixere. Tinctores
enim, unicâ cortinae tinctura, supra cen¬
tum, diversos colores mutant, si panni
prius diversimodè sint affecti. Sic quo¬
que unicum aberrans stomachi fermen¬
tum, univocum cremorem aliàs, si ad¬
huc in se diversitates non planè dige¬
stas contineat, pro partium diversitate
variformiter disponit atque determinat.
Adeo ut licet ordinario, non nisi par¬
tem cremoris digestam, tingat suo fer¬
mento: indigestam tamen partem, non
desinit afficere, & pro recipientis defe¬
ctu perperam imbuere. Quapropter plu¬
rima sic in primae digestionis culina ex¬
orbitant. 5. Quicquid assuetum, non
malignum, sed optatum assumitur; id
quoque absente satietate faciliùs dige,
ritur, & tutò in morbis admittitur, si so¬
briè ac moderatè sumatur. Eò quod fer¬
menta facilè subigant, quae assueta sunt,
& praecipuè si desiderata. Etenim tenuissi¬
mo victu, in acutis morbis utendum sua¬
det Hippocrates, donec nimirum resur¬
gat appetitus. Laudo enim tenuiores ce¬
revisias, quantum dulces potus, & pti¬
sanas, sperno verbis Galeni fretus. (23) Hor¬
deum (inquit) parum coctum, ventosi¬
tates efficit: oppilationes verò, si me¬
liusculè bullierit. Quapropter Avi no¬
stri, credentes, nullo modo hordeum
decoctum esse innoxium, illud germi¬
nare cogunt (quod tum Maltham vo¬
cant) quo opere, tam ventositates, quam
oppilationes praepediunt. Ex Maltha ve¬
ro & lupulo cerevisias conficiunt. 6. Ne¬
minem quoque urgeo, iusculis consom¬
matis collisiis, ovis, etc. (24) si acuta febris ad¬
sit, memor praecepti illius: "Corpora impu¬
ra quo plus nutris, eo magis laedis". Nam etsi
in acutis, absque cibo, soloque vivatur
potu, non tamen exinde vitae discrimen
ingruit. Imò sic citius convalescunt, mul¬
toque minore obstaculo vires & appe¬
titus resurgunt. Quoties nimirum putre¬
factibile, sive cadaverizabile in stoma¬
chum ingeritur, carentem suo fermento
digestivo: putrefit digestum, & non di¬
geritur. Atque ista, est illius Aphoris¬
mi justa explicatio. Nunquam enim o¬
ptavi, ut ex acutis morbis aegri redirent
pingues, aut saginati, at bene istud uni¬
cum intendebam: scilicet ut convale¬
scerent, & quidem non multum viribus
detruncati. Maximam itaque diaetae par¬
tem, in morbis stomachicis, traxi ex A¬
phorismo: "Quod ructus acidus," reparati
fermenti, "super veniens nidorosis, sit bonum."
Ructus namque nidorosi, nauseae spon¬
tancae aversio, carnium, piscium, & ovo¬
rum, imò stomachi gravamina, jusserunt
solis potabilibus alendum aegrum: nam
aliàs per cadaverizabilia didiceram, ex¬
spectanda accidentia peregrina, defectus
animi, aliaque id generis incommoda.
Quoniam tum potus humectant, solan¬
tur siti, calorique satisdant, ariditates
ac debilitates inde consequentes arcent.
Sub potu autem non hic intelligo sor¬
bitiones iusculorum, affatim nutrien¬
tium, eorum nempe, quae in stomacho
calente, citra fermentum digestivum,
sponte cadaverizantur: sed omnino de
iis, quae minimè putrefiunt: qualia sunt
panata, itemque cerevisia vino tincta,
cui mica panis simul commista sit, ut
sint cibus simul & potus. Huc revo¬
co, quae aliàs prolixè docui. Nempe di¬
gestionem à fermento proprio, non au¬
tem à calore fieri. Quoties ergo aver¬
sio carnis, & ructus nidorosi, significa¬
tur calor adesse, & deesse fermentum aci¬
dum. Attende ad hoc, quàm facilè recens
caro, pedi, aut capiti calenti alligata,
putreat, & confestim foeteat. In febriente
stomacho igitur, calente admodum, sapi¬
ens natura cadaver in se fieri timet, ideo¬
que statim carnes aversatur. (25) Sed quorsum
tum