855
POTESTAS MEDICAMINUM. 473
semper potiretur priore parte victoriae,
ignis verò posteriore. Ignem videlicet
patrare Erysipelata, prunum, ignem per¬
sicum, causum, &c. Indurare pariter
exsiccando scirrhos, calculos, ossa, & no¬
dos. Remedia quoque talibus regulis
digna, per contrarietates decrevere. Ne¬
scientes, quo pacto spiritus vitae, calores
ac frigora excitet, absque igne & glacie:
quia neque ex elementis nostri corporis,
aut ex fictis humoribus. Ast utrobique
τò ἒνoρμoν Hippocratis neglexerunt. (10) Pro¬
ut quandoque exemplo uno, de spi¬
na digito infixa, demonstravi. In quo
calor, dolor, phlegmon, febris, non ab
igne spinae efficienter procedunt: sed
quia spiritus sensitivus, peregrinam spi¬
nam aegrè fert. Sic nempe calor & frigus,
sunt accidentia, impertinentia ad natu¬
ram febris, prout & in hepate, sui sen¬
tiuntur calores, quia ibidem suae sunt spi¬
nae. Estque calor non causa, sed effe¬
ctus spinae illius. Adeoque alterationes,
quae in vitali oeconomia contingunt, &
in cadaveribus cessant, non ex igne, aut
glacie corporis, aut humorum: sed ex
vitalibus initiis dependent. Imò si Scho¬
lae rem, ut est, attigissent, comperiis¬
sent Thermas, balnea, &c. non arefacere,
& comburere nos: sed potius humectare,
nisi calores illorum inordinati sint, &
diuturni. Imò nec tunc quidem aliàs,
quàm quia plus consumitur, quàm assu¬
mitur corpus accidentaliter arescat. (11) Sen¬
si demum statim, post primas qualitates,
furtiva adulteria mercatorum, quibus o¬
nerant, defoedant, alienant, & substituti¬
vè mentiuntur, exotica pharmaca. (12) Qui¬
bus non est opus mea doctrina: quippe
qui metu inferni non moventur. Mox ab¬
inde sensi duos saltem rerum sapores di¬
stinctos, si non subinde tres, aut quatuor:
unum nempe per quem sunt acria, ama¬
ra, salsa, etc. Alterum verò, qui dicitur
specificus, appropriatus semini. Priorem
itaque sensi, esse salium dignitates, & of¬
ficia. Non quidem salium separatorum,
è tribus primis, sive (ut ajunt) initiis
corporeis haustorum: sed salium in con¬
creto gliscentium. Alterum verò sapo¬
rum, sensi esse seminalem, odorum natu¬
ram, in concretis, officio formarum fun¬
gentem, vel saltem explicantem. Salia
namque, ut maximè sensibilia, primum se
offerunt gustatui, cui proinde Hippocra¬
tes tribuit notiones morborum. Ama¬
rum nempe, salsum, acre, atque ponticum
morbos indigetans. (13) Calores verò atque
frigora, potius sub audivit esse pathema¬
ta subsequentia, quàm morbos. Gusta¬
tui autem pudicium ascribo, propter prae¬
fatas qualitates gustatiles, in quibus ple¬
rumque profundior sedet dynamis, se¬
minalem atque efficientem causam con¬
tinens. Non autem quod proin linguae,
& palato judicium de morbis comperat:
sed gustatum nomino, ob qualitates gu¬
stabiles: Alioquin est sensus, quo cuncta
pollent organa, quorum vis sensitiva, per
attactus approximationem, indicia facit
amicitiae, vel hostilitatis, super occulto
sensibili. Hoc igitur modo sensi, praepol¬
lentium salium esse officia, quae vires sub¬
ordinatarum formarum. sui concreti, ex¬
plicant, atque deferunt ad Archeum, vel¬
ut suum obiectum, in quod agant. (14) Ita¬
que sensi sanationes, tam per medicami¬
na, quàm per naturam, fieri per sedationem
agitati Archei & ablationem seminalis, &
morbosi characteris, ab Archeo producti.
(15) Hanc nimirum sensi proximam, tutissi¬
mam, atque summam sanationem. Quae
autem ope Arcanorum succedit, versatur
circa ablationem producti. Ideoque sensi¬
Arcana, operari tanquam salia. Nimirum
sanationes hujusmodi contingunt, aufe¬
rendo noxium, vel addendo defectuosum.
Nam alioqui, quae impediunt incremen¬
ta, vel appropriationes, spectant potius
ad praecautionem, quàm ipsam sanatio¬
nem. Noxia verò tolluntur resolvendo,
abstergendo, exhalando, vel expellendo.
Quae proprietates salibus sunt congruae.
Non autem debitè fiunt nocui ablationes,
per
Ppp