MORBUS
489
guine
&
aura
vitali,
in
quibus,
iuxta
Sa¬
cra,
ipsa
sedet
anima.
Ita
morbus
consu¬
mit
eandem
auram
vitae,
in
quam
de
novo
sigillat
hostilem
characterem,
tam
à
causis
occasionalibus
depromtum,
quàm
pro¬
priae
indignationis
errore
partum.
Hac
datà
morbi
tessera,
En
accedo
ad
morbi
explicationem.
Ac
primùm
demonstrabo¬
ex
ipsis
Scholarum
theorematis,
Morbi
quidditatem
nescitam
hactenus.
Vnde
demum
quisque
facilè
iudicaverit,
quid
in
remediis
&
morborum
expugnatione
sit
patratum
hucusque.
Promisi
multoties
me
demonstratu¬
rum,
Scholas
hactenus
neglexisse
(id
est,
nescivisse)
essentiam,
radicem,
sive
natu¬
ram
Morbi,
in
sua
universali
quidditate;
Idque,
cum
ab
Elementis,
in
epilogum
usque,
per
omnia
subterfugia
illarum
iam
sim
prosecutus,
iam
demum
per
par¬
ticularium
Anatomen,
stabo
etiam
pro¬
missis,
si
in
universali
idem
detexero,
ac
praesertim
si
non
amplius,
per
figmenta
elementorum,
temperamentorum,
humo¬
rumque
id
ostendero:
sed
per
ipsa
verba
Authorum,
quibus
suos
tyrones,
tan¬
quam
contagio
corrumpunt
lethali.
(12)
In
praemissis
iam
à
me
demonstratum
est,
se¬
cula
ante
me,
Peripateticis
nugis
delusa,
ignorasse
rerum
naturalium
causas,
mate¬
riam
scilicet,
&
efficientem.
Tum
quo¬
que,
rem
ipsam
nil
esse,
praeter
causarum
ambarum
connexum:
hocque
idem
esse
in
morbis.
Praecipuè
cum
morbus,
licet
à
peccato
adveniens,
iam
pro
filio
prodigo
naturae,
sit
admissus.
Equidem
compulit
me
adhoc
univoca
causarum
homogenei¬
tas,
in
entibus
naturalibus:
quâ
efficiens
denominatur
ab
efficiendo,
non
autem
ab
effectu,
qui
efficientiâ
sit
posterior.
(13)
Ita¬
que
Scholae
morbum
inprimis
definiunt
Affectum,
sive
Diathesin,
quae
primariò
actiones
facultatum
nostrarum
laedit.
In
quo
adhuc
plurimum
titubant.
Siquidem
primò,
hunc
affectum
nominant
intem¬
periem
unius,
aut
duarum
qualitatum
primarum
elementariarum.
Ita
nempe
idem
recinunt:
quod
fateantur,
morbum
esse
ipsam
qualitatem
elementalem,
qua¬
tenus
iustam
excedit
temperiem.
(14)
Itaque
morbus
non
erit
amplius
ista
diathesis
re¬
sultans
ex
qualitatibus
primis,
quam
sup¬
ponunt
laedere
immediatè
functiones
i¬
psas.
Adeoque
fingunt
morbum
totum,
deinceps
non
nisi
in
gradu,
sive
excessu
qualitatis
elementariae,
consistere.
(15)
Ite¬
rum.
Subinde
ipsam
qualitatum
intempe¬
riem
vocant,
non
quidem
morbum:
at
be¬
ne,
eiusdem
causam
antecedentem.
Qua¬
tuor
inquam
solitarias
illas
qualitates,
vo¬
lunt
esse
morbos,
sive
processerint
à
con¬
similibus
sibi
qualitatibus
externis:
sive
vero,
in
corpore,
suum
ortum
ex
aliena
ametria
debeant.
(16)
Porrò
illas
qualitates,
dein
thoro
combinant.
E
quarum
con¬
gressu,
tum
morbum
prolem
deducunt.
Sic
nempe
suis
somniis
elementa
subser¬
vire
credunt.
Vt
&
elementis
totidem,
so¬
ciatis
ad
lubitum
qualitatibus,
responde¬
re
jusserint.
Adeo
ut
nudas
istas
qualita¬
tes,
vel
fictis
elementis,
somniatisque
hu¬
moribus
stipatas,
finxerint
esse
ipsos
morbos.
(17)
Hoc
loco
enim
narro
scholarum
intempestivas,
imò
ludicras
varietates
ea¬
rumque
pauperem,
egregiè
pugnantes.
Alioqui
sanè,
à
demonstratione
primo
ve¬
ra,
alibi
sat
probavi,
in
rerum
natura,
non
esse
quatuor
elementa;
ideoque
neque
misceri,
ut
inde
corpora,
quae
mixta
voca¬
runt,
constituantur:
&
per
consequens,
nec
intemperies
accusari
posse,
in
morbos.
Gt
neque
unquam
in
rerum
natura,
fuisse
quatuor
humores,
nostri
constitutivos.
Quibus
sat
superque
constat,
causas
morbi¬
ficas,
imò
morbos,
&
morborum
Praedica¬
mentum,
hactenus
ignorata
in
scholis.
Atta¬
men
iam
dissimulanter
cum
illis,
per
sup¬
positas
earundem
theses
agam.
(18)
Itaque
quandoque
Scholae
dictorum
poenitentes
qualitates
elementarias,
atque
non
infre¬
quenter,
ipsis
pares
humores
volunt
esse,
non
quidem
morbos:
at
saltem
omnium
fere
morborum
causas
continentes.
(19)
Aliàs
iterum,
quod
ex
illis
qualitatibus,
justo
inten¬
Rii