855
MORBUS 489
guine & aura vitali, in quibus, iuxta Sa¬
cra, ipsa sedet anima. Ita morbus consu¬
mit eandem auram vitae, in quam de novo
sigillat hostilem characterem, tam à causis
occasionalibus depromtum, quàm pro¬
priae indignationis errore partum. Hac
datà morbi tessera, En accedo ad morbi
explicationem. Ac primùm demonstrabo¬
ex ipsis Scholarum theorematis, Morbi
quidditatem nescitam hactenus. Vnde
demum quisque facilè iudicaverit, quid
in remediis & morborum expugnatione
sit patratum hucusque.
Promisi multoties me demonstratu¬
rum, Scholas hactenus neglexisse (id est,
nescivisse) essentiam, radicem, sive natu¬
ram Morbi, in sua universali quidditate;
Idque, cum ab Elementis, in epilogum
usque, per omnia subterfugia illarum
iam sim prosecutus, iam demum per par¬
ticularium Anatomen, stabo etiam pro¬
missis, si in universali idem detexero, ac
praesertim si non amplius, per figmenta
elementorum, temperamentorum, humo¬
rumque id ostendero: sed per ipsa verba
Authorum, quibus suos tyrones, tan¬
quam contagio corrumpunt lethali. (12) In
praemissis iam à me demonstratum est, se¬
cula ante me, Peripateticis nugis delusa,
ignorasse rerum naturalium causas, mate¬
riam scilicet, & efficientem. Tum quo¬
que, rem ipsam nil esse, praeter causarum
ambarum connexum: hocque idem esse
in morbis. Praecipuè cum morbus, licet à
peccato adveniens, iam pro filio prodigo
naturae, sit admissus. Equidem compulit
me adhoc univoca causarum homogenei¬
tas, in entibus naturalibus: quâ efficiens
denominatur ab efficiendo, non autem ab
effectu, qui efficientiâ sit posterior. (13) Ita¬
que Scholae morbum inprimis definiunt
Affectum, sive Diathesin, quae primariò
actiones facultatum nostrarum laedit. In
quo adhuc plurimum titubant. Siquidem
primò, hunc affectum nominant intem¬
periem unius, aut duarum qualitatum
primarum elementariarum. Ita nempe
idem recinunt: quod fateantur, morbum
esse ipsam qualitatem elementalem, qua¬
tenus iustam excedit temperiem. (14) Itaque
morbus non erit amplius ista diathesis re¬
sultans ex qualitatibus primis, quam sup¬
ponunt laedere immediatè functiones i¬
psas. Adeoque fingunt morbum totum,
deinceps non nisi in gradu, sive excessu
qualitatis elementariae, consistere. (15) Ite¬
rum. Subinde ipsam qualitatum intempe¬
riem vocant, non quidem morbum: at be¬
ne, eiusdem causam antecedentem. Qua¬
tuor inquam solitarias illas qualitates, vo¬
lunt esse morbos, sive processerint à con¬
similibus sibi qualitatibus externis: sive
vero, in corpore, suum ortum ex aliena
ametria debeant. (16) Porrò illas qualitates,
dein thoro combinant. E quarum con¬
gressu, tum morbum prolem deducunt.
Sic nempe suis somniis elementa subser¬
vire credunt. Vt & elementis totidem, so¬
ciatis ad lubitum qualitatibus, responde¬
re jusserint. Adeo ut nudas istas qualita¬
tes, vel fictis elementis, somniatisque hu¬
moribus stipatas, finxerint esse ipsos
morbos. (17) Hoc loco enim narro scholarum
intempestivas, imò ludicras varietates ea¬
rumque pauperem, egregiè pugnantes.
Alioqui sanè, à demonstratione primo ve¬
ra, alibi sat probavi, in rerum natura, non
esse quatuor elementa; ideoque neque
misceri, ut inde corpora, quae mixta voca¬
runt, constituantur: & per consequens,
nec intemperies accusari posse, in morbos.
Gt neque unquam in rerum natura, fuisse
quatuor humores, nostri constitutivos.
Quibus sat superque constat, causas morbi¬
ficas, imò morbos, & morborum Praedica¬
mentum, hactenus ignorata in scholis. Atta¬
men iam dissimulanter cum illis, per sup¬
positas earundem theses agam. (18) Itaque
quandoque Scholae dictorum poenitentes
qualitates elementarias, atque non infre¬
quenter, ipsis pares humores volunt esse,
non quidem morbos: at saltem omnium
fere morborum causas continentes. (19) Aliàs
iterum, quod ex illis qualitatibus, justo
inten¬
Rii