855
MORBUS 491
debilitatibus status neutralitatis, interque
symptomata referunt. Utque ibi patien¬
ter exspectet, donec gradum nacta, ex sym¬
ptomate fiat morbus. (29) Sicque Diathesis
morbosa non est morbus, si excessu suo
nondum manifestè laeserit. Quare etiam,
non ipsa Diathesis, sed ipsius excessus est
proprii nominis Morbus in Scholis. Cujus
correlativum est, Quod solus qualitatum
quarumvis gradus faciat, atque mutet
sui ipsius essentiam, & speciem: nec spe¬
cies proinde, in esse specifico, suam habe¬
bit quidditatem: sed tantum in puncto
excessus. (30) Sic tandem morbus migrabit
de qualitate, in Praedicamentum relatio¬
nis. (31) Denique si morbus sit affectus, lae¬
dens immediatè actionem: utique exin¬
de saltem agnoscere deberent, quod Ar¬
cheus ipse, sive impetum faciens, dum
irregulariter movetur (puta, dum flam¬
mula vesicat vivum corpus, non item ca¬
daver) partemque sui adhoc deponit, &
amittit, debeat esse universalis, & prima¬
rius omnium morbus. Prout de febribus
demonstrare minatus sum. Agnoscere de¬
bebant pariter, si causae materiales per se
& primariò, sufficia ut ad laedendum im¬
mediatè ipsas functiones (ut puta, cata¬
racta ante pupillam, per se, ac immediatè
parit caecitatem: prout detruncatio tendi¬
nis, motum tollit, absque interventu Dia¬
thesis, realiter distinctae à vulnere abtrun¬
cante) quod non sit opus, fingere ejusmodi
Diathesin. Quippe non est oppilatio ulla,
sive Diathesis, quae intercludit meatum
urinae: si solus calculus id immediatè fa¬
ciat, ac materialiter oppilet, totumque fun¬
damentum relationis sic in se perfectè
atque realiter continet, quod Diathesis,
sive actio oppilativa, procedens ab oppi¬
lante calculo, non sit nisi relatio, ac me¬
rum ens rationis, quae in morbis inter me¬
dendum, ut & in entibus veris, veréque exi¬
sistentibus, Locum non hacet. Quare Mor¬
bi extrinseci, quales sunt vulnera, & quae
cunque meatum aliquem intercipiunt,
cum non oriantur seminali initio, nec cau¬
sam foveant, quae Archeum concitet, al¬
terius sunt monarchiae clientes. At pro
morbis seminalibus, propinquius est in
natura, ac motu, supponere spiritum Ar¬
cheum, quatenus sensationis, motusque
initium efficiens, immediatè atque proxi¬
mè affici à noxiis, causamque illam occa¬
sionalem, atque Archeum, se mutuò con¬
tingere in puncto. Vnde Morbus. (33) Materia
namque occasionalis, sive intrò allata, sive
intus genita, sive coagulabilis sit, sive pu¬
trefactibilis, difflabilis demum, vel indure¬
scens; semper tantum occasionaliter con¬
citat Archeum, ut inde expavescat, ac di¬
versimodè excandescat. (34) Sub cujus scilicet
perturbatione nascitur Idea, informans
aliquam partem Archei. Istudque compo¬
situm ex materia Archei, & praefata Idaea
seminali, tanqum efficiente initio, est verè
Morbus omnis seminalis. (35) Seductae ergo
Scholae, per proprias somniorum liberta¬
tes, autumarunt, quod quia consideratio
causarum ac principiorum differt à consi¬
deratione rei, per illa productae; quod pro¬
inde de necessitate formaliter causante
causae omnes deberent in fiendo, essendo,
operando, ac permanendo, in perpetuum
manere separatae à rebus causatis. Non at¬
tendentes, quod plerumque consideratio
causarum, & principiorum, non differat
aliàs à consideratione causati, quàm per
relationem entis mentalis, quę etsi recepta¬
sit in Mathesi, & sermocinalibus: minimè
tamen in cursu naturae. (36) Itaque Scholae de¬
lusae per ejusmodi elenchos; credidere
causam omnem, efficientem, de necessi¬
tate externam: nec proinde cum causato
uniri posse. Ideoque nec generans esse
partem generati. Cum alioqui id natura,
ens proximè generans, semper sit mode¬
rator internus, vitalis, & assistens Archi¬
tectus generationis: adeoque qui in finem
dirigit cuncta ad scopos, sibi omnia patrat,
& pro se egit universa. (37) Idcirco & deceptae
in morbis, crediderunt causam morbifi¬
cam esse externam respectu corporis hu¬
mani, vel saltem intuitu oeconomiae vitalis.
Nescitum
Rrr2