MORBUS
495
borum:
siquidem
permanent
illae
causae
adhuc
post
vitam:
&
tamen
cessant
mor¬
bi.
(49)
At
Christianis
nullatenus
indulgen¬
dum,
edoctis
per
Sacra,
quod
etiamnum
nunc
honori
putarint,
vinctas
tradidisse
mentes
noxiis
Gentilium
stupiditatibus.
Animadverterunt
quidem,
eam
quorun¬
dam
morborum
nobiscum
cognationem,
quòd
occasionali
materia
tenus,
sic
nostro
essent
corpori
connexae,
ut
vix
suffragio
mentis
dirimerentur,
vel
à
laesa
actione
separarentur.
Ut
in
vulneribus,
morbis
in¬
strumentariis,
seminum
robore
orbatis.
Est
namque
unguis
supra
corneam,
laedens
immediatè
visum:
ut
&
calculus,
absque
me¬
dio,
meatum
urinae
obturat.
(50)
Obstructio
autem
inde
manans,
relatio,
&
ens
ratio¬
nis
est.
Quod
sicut
nil
agit;
ita
nec
morbi
rationem,
nec
considerationem
in
natura
habet.
Maluerunt
nihilominus
Scholae
modernae,
essentias
morborum,
concrede¬
re
discordiis
elementalibus;
quàm
quod
faterentur
corpora
naturae
nil
aliud
dice¬
re,
praeter
ignotum
sibi
connexum
amba¬
rum
causarum
constitutivarum.
Hactenus
ob
id,
miseri
mortales
sub
hoc
caecitatis
onere
gemuerunt,
sanationem
exspectan¬
tes
ab
iis,
qui
causas
morborum
constitu¬
tivas
ex
pleno
ignorarent.
(51)
Quocirca,
cum
morbus
debeat
continere
causam
sui
effi¬
cientem,
intra
se
suamque
materiam.
Hinc
facilè
liquet,
quod
fames,
licet
instar
mor¬
bi
peracuti
paucis
diebus
iugulet,
non
sit
morbus:
eò
quòd
non
constet
causis
mor¬
bosis,
sive
consideretur
ut
sensus
tristis,
de
classe
symptomatum:
sive
demum,
ut
con¬
stat
realibus
defectibus.
Quippe
in
quan¬
tum
fermentum
stomachi
acidum
(pro
ut
Tractatu
de
digestionibus)
carens
obiecto
in
quod
agat,
nec
tamen
proinde
feriari
possit,
resolvendo
aggreditur,
humorem
secundarium,
&
proximum
alimentum
stomachi;
est
nempe
Archeus
tam
in
fa¬
me,
quam
in
saturitate,
nedum
morbi:
sed
ipsius
met
sanitatis
causa.
Carentia
autem
materiae
cibalis,
privationem;
non
autem
morbum
dicit.
Quamobrem
prorsus
accu¬
ratè
notandum,
quod
fames,
quanquam
crudeliter
enecet,
quasi
morbus
esset:
non
sit
tamen
morbus,
eo
titulo,
quia
videlicet
Archeus
nullatenus
sit
morbosus
in
fame.
Vnde
luculenter
constare
deberet,
quod
omnis
morbus
primariò
&
essentialiter
respiciat
sui
efficientem
Archeum.
(52)
Ob
id
ab
Hippocrate
in
scholarum
incuriam
re¬
ctè
est
decretum,
calidum,
frigidum,
humi¬
dum,
aut
siccum,
(nequidem
quatenus
ta¬
lia,
&
concreta)
non
esse
morbos,
horum¬
ve
causas:
sed
acre,
amarum,
salsum,
ponti¬
cum,
&c.
Fortassis
enim
aetate
Hippocra¬
tis,
nondum
distincta
erat
causa
occasiona¬
lis
à
vero
morbo.
Sciebat
quidem
in
no¬
bis
duplex
excrementum.
Vnum
quidem
naturale
ac
ordinarium,
adeoque
nostrum:
alterum
verò
matre
errore,
&
propagine
hostili,
morbidum,
quodque
Christiani
à
peccati
vigore
provenisse
scimus.
Hoc
enim
cum
Senex
per
exoticos
sapores
di¬
stinxisset,
ratus
est,
ut
si
non
esset
ipse
morbus:
saltem
esset
morborum
adaequa¬
ta
occasio,
tum
nondum
à
morbo
distin¬
cta.
Cuius
saltem
ablatio
utramque
me¬
dendi
valvam
aperiret.
At
stupendum,
quòd
quem
ducem
sequi
gloriantur
Scho¬
lae,
hunc
textum
per
ignaviam
transsilie¬
rint:
ut
&
alterum
Antesignanum
ejusdem.
"Quo
omnem
motum,
ad
morbum,
mortem,
atque
sanitatem,
efficienter
fieri
ab
impetum
faciente
spiritu",
declaravit.
Itemque
quo
dixit:
"Ipsas
naturas
esse
morborum
medicatrices:
&
per
consequens,
etiam
morborum
factrices",
si
enormon
ille
spiritus,
sui
agitatione,
o¬
mnia
quaecunque
in
vivis
fiunt,
operetur.
(53)
Praeterierunt
nempe
Scholae
plura
ejus¬
modi,
quae
oraculorum
instar
haberi
mere¬
bantur:
quia
fictitiis
quatuor
humoribus
delusae,
&
effascinatae,
alto
soporis,
torpo¬
ris
&
ignaviae
navigio
traductae,
neglexe¬
runt
liquores,
quos
ipsemet
nominat
secun¬
darios:
quasi
in
illis
non
aeque
possibilis
fo¬
ret
morbus,
atque
in
quatuor
fictis
primari¬
is
Itaque
neglexerunt
etiam
morbos
ex
reten¬
tis
digestionum,
&
transplantationum:
quip¬
pe
&
ipsas
digestiones
&
fermentationes
(pro