855
MORBUS 499
cepit in sui esse: non autem in propaga¬
tionem novi ulceris, quae ipsi ideo per ac¬
cidens est. Calculus quoque, est produ¬
ctum suarum causarum constituentium,
quas in se claudit, ac terminat. Quia cau¬
sae ejus, ad finem effectionis delatae, ces¬
sant in producto, & clauduntur tanquam
sepultae. Licet is calculus sit occasionale
medium, ad quod novi calculi generatio
accrescendo contingit. Interim calculo
per accidens est, si producat alios morbos,
se, imò morte ipsa, atrociores. In Hydro¬
pe autem, efficiens Archeus renum, in
conceptu Ideae, à perturbatione sua ge¬
nitae, claudit renes, & fit hydrops. Non
cessat tamen pristinum efficiens, usque in
personae suffocationem. In patrato isto,
productaque & missa aqua, non est ulte¬
rior intentio, ad quicquam aliud produ¬
cendum. Aliqui saepè productum morbi,
cum sit monstrum innatum, vim habet
occasionalem propagativam, ex proprie¬
tate efficientis Archei, non clausi, aut vin¬
cti in producto: sed liberi in organis vitae.
Vnde nimirum alia subinde producta suc¬
cessivè efflorescunt. Saltem facultatum
atque vitae dispendia, non tam censeri de¬
bent morborum producta, quàm illorum
destinati fructus, atque symptomata, ho¬
rumque periodi. Nec interim minori pri¬
vilegio morbus est, qui à fermento mor¬
boso producitur, quàm fuit morbus, pro¬
ducti illius parens. Scilicet, nec ignavius
corrumpit aliquod vitale, per aliena sus¬
cepta efficientia, quàm id, in cujus actio¬
nis efficiente primario, est ipse morbus.
(72) Caeterùm supponunt Scholae contrarieta¬
tem morbi, cum sanitate, cum vita, atque
iterum cum ipso remedio. Itaque uni ter¬
mino apponunt plures contrarios, contra
naturam relativorum, & contra suum illa¬
rum axioma. Quod unum contrariorum
totidem dicatur vicibus, quoties alterum.
Etenim stante doctrina contrariorum in
remediis: deberet saltem de Medicina
exire sanitas, tanquam de ovo pullus. Vel
cum contraria se invicem ad nihilum de¬
berent reducere, deberet de morbo prodi¬
re sanitas, prout alioqui de morbo exit
debilitas. Etenim si morbo sit remedium
contrarium: utique facultates nostrae vitae,
nequeunt esse contrariae morbo: & per
consequens: morbus non poterit laedere
facultates, aut harum actiones. Errarunt¬
que Scholae, dum in crisi, morbum cum fa¬
cultatibus monomachiam toto sui cursu
sustinuisse, contendunt. Sin morbus con¬
trarius sit facultatibus, ipsique remedio: sal¬
tem incongruè frigida febri apponent, facul¬
tati vitali non minùs quàm morbo apposi¬
ta. Imò si à contrarietate Diathesis, nasca¬
tur morbus: actio nostra, non deberet tota
pendere ab impetum faciente spiritu, sed
a mera causa morbifica: quaeque ideo cum
motus sui principium in se haberet, deberet
tam incadavere, quàm in vivo operari: Es¬
setque adeo tota velitatio dumtaxat inter
Diatheses alienorum accidentium, se mutuò
debellantium. Cujus luctae, ipsa vita esset
tantum spectatrix odiosa, absque sui incom¬
modo. Quid hoc aliud, quam inertem ac
frigidam finxisse Philosophiam vitalem?
frigidosque esse Medentes febrium? Quid si
morbus stet in qualitate, cujus bellatricem
contrariam, sensu notam volunt, & ele¬
mentalem: cur ergo tam incerta, languida,
tardaque comminiscuntur morborum re¬
media? cum manifestarum qualitatum
contrariarum, tam aperta, atque promta
in Scholis jactentur indicia, remedia, &
simplicia? (73) Itaque penes me morbus est
ens substantiale, causis Archealibus, tam
materialiter, quàm efficienter genitum.
Calorem autem, ac frigus, idque genus
concomitantium signatorum, voco fru¬
ctus, atque symptomata, à productis mor¬
bis longè aliena. Saepe namque morbus
contra nos furiosè movetur, in quo multa
intercurrunt symptomata: qui tamen non
rarò absque producto cessat. Vt patet in in¬
termittentibus. Nec enim inde consurgit
novus morbus. At saltem natura intendit
excutere taediosum hospitem: sub quo ni¬
su producuntur fructus, & symptomata,
Sss 2
Sopo¬