MORBUS
499
cepit
in
sui
esse:
non
autem
in
propaga¬
tionem
novi
ulceris,
quae
ipsi
ideo
per
ac¬
cidens
est.
Calculus
quoque,
est
produ¬
ctum
suarum
causarum
constituentium,
quas
in
se
claudit,
ac
terminat.
Quia
cau¬
sae
ejus,
ad
finem
effectionis
delatae,
ces¬
sant
in
producto,
&
clauduntur
tanquam
sepultae.
Licet
is
calculus
sit
occasionale
medium,
ad
quod
novi
calculi
generatio
accrescendo
contingit.
Interim
calculo
per
accidens
est,
si
producat
alios
morbos,
se,
imò
morte
ipsa,
atrociores.
In
Hydro¬
pe
autem,
efficiens
Archeus
renum,
in
conceptu
Ideae,
à
perturbatione
sua
ge¬
nitae,
claudit
renes,
&
fit
hydrops.
Non
cessat
tamen
pristinum
efficiens,
usque
in
personae
suffocationem.
In
patrato
isto,
productaque
&
missa
aqua,
non
est
ulte¬
rior
intentio,
ad
quicquam
aliud
produ¬
cendum.
Aliqui
saepè
productum
morbi,
cum
sit
monstrum
innatum,
vim
habet
occasionalem
propagativam,
ex
proprie¬
tate
efficientis
Archei,
non
clausi,
aut
vin¬
cti
in
producto:
sed
liberi
in
organis
vitae.
Vnde
nimirum
alia
subinde
producta
suc¬
cessivè
efflorescunt.
Saltem
facultatum
atque
vitae
dispendia,
non
tam
censeri
de¬
bent
morborum
producta,
quàm
illorum
destinati
fructus,
atque
symptomata,
ho¬
rumque
periodi.
Nec
interim
minori
pri¬
vilegio
morbus
est,
qui
à
fermento
mor¬
boso
producitur,
quàm
fuit
morbus,
pro¬
ducti
illius
parens.
Scilicet,
nec
ignavius
corrumpit
aliquod
vitale,
per
aliena
sus¬
cepta
efficientia,
quàm
id,
in
cujus
actio¬
nis
efficiente
primario,
est
ipse
morbus.
(72)
Caeterùm
supponunt
Scholae
contrarieta¬
tem
morbi,
cum
sanitate,
cum
vita,
atque
iterum
cum
ipso
remedio.
Itaque
uni
ter¬
mino
apponunt
plures
contrarios,
contra
naturam
relativorum,
&
contra
suum
illa¬
rum
axioma.
Quod
unum
contrariorum
totidem
dicatur
vicibus,
quoties
alterum.
Etenim
stante
doctrina
contrariorum
in
remediis:
deberet
saltem
de
Medicina
exire
sanitas,
tanquam
de
ovo
pullus.
Vel
cum
contraria
se
invicem
ad
nihilum
de¬
berent
reducere,
deberet
de
morbo
prodi¬
re
sanitas,
prout
alioqui
de
morbo
exit
debilitas.
Etenim
si
morbo
sit
remedium
contrarium:
utique
facultates
nostrae
vitae,
nequeunt
esse
contrariae
morbo:
&
per
consequens:
morbus
non
poterit
laedere
facultates,
aut
harum
actiones.
Errarunt¬
que
Scholae,
dum
in
crisi,
morbum
cum
fa¬
cultatibus
monomachiam
toto
sui
cursu
sustinuisse,
contendunt.
Sin
morbus
con¬
trarius
sit
facultatibus,
ipsique
remedio:
sal¬
tem
incongruè
frigida
febri
apponent,
facul¬
tati
vitali
non
minùs
quàm
morbo
apposi¬
ta.
Imò
si
à
contrarietate
Diathesis,
nasca¬
tur
morbus:
actio
nostra,
non
deberet
tota
pendere
ab
impetum
faciente
spiritu,
sed
a
mera
causa
morbifica:
quaeque
ideo
cum
motus
sui
principium
in
se
haberet,
deberet
tam
incadavere,
quàm
in
vivo
operari:
Es¬
setque
adeo
tota
velitatio
dumtaxat
inter
Diatheses
alienorum
accidentium,
se
mutuò
debellantium.
Cujus
luctae,
ipsa
vita
esset
tantum
spectatrix
odiosa,
absque
sui
incom¬
modo.
Quid
hoc
aliud,
quam
inertem
ac
frigidam
finxisse
Philosophiam
vitalem?
frigidosque
esse
Medentes
febrium?
Quid
si
morbus
stet
in
qualitate,
cujus
bellatricem
contrariam,
sensu
notam
volunt,
&
ele¬
mentalem:
cur
ergo
tam
incerta,
languida,
tardaque
comminiscuntur
morborum
re¬
media?
cum
manifestarum
qualitatum
contrariarum,
tam
aperta,
atque
promta
in
Scholis
jactentur
indicia,
remedia,
&
simplicia?
(73)
Itaque
penes
me
morbus
est
ens
substantiale,
causis
Archealibus,
tam
materialiter,
quàm
efficienter
genitum.
Calorem
autem,
ac
frigus,
idque
genus
concomitantium
signatorum,
voco
fru¬
ctus,
atque
symptomata,
à
productis
mor¬
bis
longè
aliena.
Saepe
namque
morbus
contra
nos
furiosè
movetur,
in
quo
multa
intercurrunt
symptomata:
qui
tamen
non
rarò
absque
producto
cessat.
Vt
patet
in
in¬
termittentibus.
Nec
enim
inde
consurgit
novus
morbus.
At
saltem
natura
intendit
excutere
taediosum
hospitem:
sub
quo
ni¬
su
producuntur
fructus,
&
symptomata,
Sss
2
Sopo¬