855
MORBUS 503
cum ferietur nunquam sine crimine, nec
unquam destituatur fermento locali com¬
mutativo; igitur calore, fotuque conti¬
nuo, excrementa intus nata, vel aliunde al¬
lata magis magisque exagitat, inque fines
destinatos conturbat. Ideo nec potest du¬
dum aliquod excrementum pristino in
statu sui, permanere. Desperandum quo¬
que omnino, quin semel aspernatum, ite¬
rum unquam natura in verum civem reci¬
piat, initave reconciliatione rursus ado¬
ptet (82) (quale est figmentum, quod è pituita¬
fiat sanguis, è cruore torrido, bilis flava: &
ex hac porracea, aeruginosa, atque tandem
humor melancholicus) Natura namque
non potest non contentum hospitem ex¬
oticum, sorte sui alterabilem, alterare,
& ad fines suos promovere. Idque si in¬
tra diversoria propriae digestionis conti¬
gerit, erit excrementum longè mitius,
quàm si semel ad alienos lares, & extra¬
suos limites, delatum. Tum nempe fru¬
ctus iste adulterinus, istique parti suppo¬
situs foetus, recusatur, ut hostis advena,
ominosus, ac tumultuarius, in quem id¬
eo peregrinum alterius messis fermen¬
tum, de necessitate irrequietae alteratio¬
nis introducitur. Vnde ex Retentis, pri¬
mùm simpliciter molestis, fiunt noxia, ac
tandem Retenta transmutata. Quibus si
insignis sapor non insit, plerumque saltem
mox oboritur, ab Hippocrate, loco citato
designatus, pro morbosa signatura. Ete¬
nim quamdiu liquor alimentarius, freno
balsami naturae coërcetur, saporibus san¬
guinis, & assimilabilis nutrimenti jure
potitur: bene se habent singula: At se¬
mel ab Archeo repudiatus, mox quoque
ut indolem exoticam: ita & saporem as¬
sumi, dierumque agitatione, malignitatis
gradus variat. Est nimirum istud acre, a¬
marum acerbumque, de quibus Senex
per sua oracula quaeritur, omnes prope¬
modum morbos scaturire. Hoc enim, li¬
cet in quanto, pusillum in pondere; leve,
& visu, vix perceptibile: est vera tamen
znorbi occasio. Morbus autem penitius
sedet: nempe in initiis vitalibus, magisque
activis, ac imperativis, quàm quae excre¬
menta vocantur. Omnis namque morbus
seminalis, causaque occasionali fotus, ut ab
ente, immediatè sensitivo, & concupiscen¬
tiae subiecto, passionibus, perturbationi¬
bus, atque inordinationibus pleno, ince¬
pit: ita quoque non in alio ullo sedet
quàm in motuum omnium fonte, princi¬
pe, ac rectore. Sensim tamen non unico
malignitatis telo certat: quin contaminata
sui mora, ipsam quoque oppleat partem, sal¬
temque vitae continuitate ac communione
orbet: si insuper suae impressionis noxa,
non gravet: vel similari in parte hausto
fermenti tabo, extinctionem non mine¬
tur. (83) Morbus ergo de materia Archei inci¬
pit, quatenus per Ideâm exoticam in nos
furit ex concepta iniuria, quam causas oc¬
casionales fecisse sibi aestimat. Actio au¬
tem concomitans, resultansque ex effici¬
entis propria exorbitatione (ut Cepha¬
lalgia, delirum, &c.) symptoma esto.
Quicquid verò de morbo patratum ma¬
nat, sive ob dolorem; spasmum, partium
regimen, vel actionem fermentalem; si in
sui radice realiter id subsistat, est id morbi¬
productum. (84) Productorum verò quaedam
sunt ultimati effectus, à morbo relicti, ut
scirrhus, vel Hydrops à febri. Vel in
fieri esse; prosiliunt. Vt mictio muci¬
laginis calculosis. Quae nec propaga¬
tionem alterius mali, ut nec morbosae
materiae, vel deinceps productorum me¬
ditantur. Haec iterum sunt similia suis
patrantibus, quippe quae à fermenti con¬
tagio ulterius serpunt: pro ut scabiei
leprae, lui veneris, &c. familiare est.
Alia verò intrò progrediendo, se peni¬
tus dilatant, generantque modo ano¬
malo. Vti Apnoea, convulsio, etc. ex utero,
stomachove. Sicque tormina ex acidis facta,
diarrhoeam, haemorrhoides, dysenterias,
aliaque id genus mala, proferunt: Imò
quiescente morborum semine, per inter¬
valla, ex occulto Archei seminario, aliquid
insuetum atque discontinuum germinatur.
Quale