MORBOSIS
543
guentur.
(16)
Porrò
licet
Deus
non
sit
perso¬
narum
exceptor:
quia
tamen
omnia
ex
sui
beneplacito
disponit
suaviter,
mulieres
peculiariter
diligit:
nedum
quia
eas
plu¬
rimis
morbis,
(ex
utero
oriundis)
angu¬
stiis,
miserius,
&
tribulationibus
circumde¬
dit:
(dicit
namque
Deus
mulieri:
"Multi¬
plicabo
aerumnas
tuas")
sed
potissimum
quia
cas,
in
solamen,
dono
devotionis
compen¬
savit.
Hinc
namque
oriuntur
ideae
com¬
passionis
miseriarum
in
proximos,
man¬
suetudinis,
contritionis,
&
compunctio¬
nis,
quae
pro
fundamento,
timorem
Do¬
mini
&
charitatem
praecedunt.
(17)
Est
nem¬
pe
devotio
ista
(licet
sexualis)
donum
gratiae,
gratiam
lucrans,
desiderium
oran¬
di,
loquendi
suo
DEO,
cum
humilitate,
amorosa,
fide
perfecta,
&
periucunda.
(18)
Haec
enim
mundus
ignorat.
Medicus
enim,
moralem
hic
agere
debui
ex
insti¬
tuto,
utut
rideant
alii.
Idque
non
solum
quatenus
indispositiones
animae,
valetu¬
dinem
inquinant,
&
labefactant.
Sed
illo
potissimùm
titulo,
quod
cum
morbus
sit
filius
peccati,
nequeat
cognosci
perfectè,
si
ignoretur
facultas
concupiscentiae
pec¬
cati,
undè
omnis
ad
morbum
impetus,
per
ideas,
in
Archeum
derivat.
Hactenus
autem
de
ideis,
hominis
cogitatione
con¬
ceptis,
&
genitis,
de
quibus
sub
capite
conceptorum
adhuc
liberalius
agetur.
(19)
Restat
nunc
explicare,
unde
ideae
huma¬
nitus
factae,
tantae
sint
fortitudinis,
ut
sae¬
pè
morbum,
imò
etiam
mortem
accer¬
sant
imaginanti.
Ex
praemissis
ergo
resu¬
mendum.
1.
Ideas
cudi
in
imaginativa
per
cogitationem.
2.
Imaginem
sui
im¬
primere
in
spiritum
vitae.
3.
Esse
media
operativa,
quibus
anima
corpus
movet,
&
gubernat.
4.
Esse
imagines
semina¬
les.
5.
Graduari
autem
iuxta
potentiam
&
fortitudinem
imaginativae.
6.
Quapro¬
pter
embryonem
humanum
mutari
in
va¬
ria
monstra.
7.
Omnem
hominem,
per
imagines
tristitiae,
terroris,
&c.
formari
si¬
bi
seminalia
venena,
quae
peste
tenus,
vel
violento
alias
languore,
consumunt.
8.
Quod
etiam
extra
corpus
imaginantis
egrediantur.
Quia
concepta
imago
à
praegnante
regulariter
migrat
in
foerum,
etiam
ultima
die
gestationis,
tum
tamen
extra
controversiam
est,
quin
foetus
pro¬
pria
potiatur
vita,
anima
&
quadra
virat
propriâ.
Constat
ergo
ex
praefatis,
non
tantum
de
quaestione,
An
sit;
nimirum
ideis
inesse
vim
potentissimam,
ad
ope¬
randum:
verum
etiam,
quia
seminales
sunt,
penetrare,
&
operari
naturaliter
quaelibet.
Siquidem
si
materiae
seminum
non
insit
idea
aliqua
rectrix,
&
formatrix,
à
Generante
formata,
semen
per
se
sterile
prorsus
permanet.
Denique
ideae
istae
de¬
bent
immediate
esse
non
quidem
in
ani¬
ma
humana:
sed
immediatè
in
Archeo
impetum
faciente:
siquidem
absque
idea
eiusmodi,
planè
omnis
actionis,
operatio¬
nis,
&
propagationis
ex
sors
Archeus
ma¬
neret.
(20)
Ergo
&
ab
ideis,
omnis
motio
na¬
turae,
&
actio,
tam
in
remediis
quàm
ve¬
nenis,
omnisque
potestas
naturalis
semina¬
liter
à
parente
quolibetcunque
est
impressa:
imò
introducuntur
ideae
exoticae,
alienae,
ascendentesque
in
iam
constitutas:
quia
ideae,
non
secus
atque
lumina,
se
mutuò
pe¬
netrant,
&
symbolum
Archei,
cum
Archeo
perpetuum
atque
syngamicum
servant.
Quae
ideae,
dum
materiam
capessunt,
iam
morbus
natus
est.
Etenim
ut
ideae
semina¬
les,
&
primitivae,
in
semine
plantatae
à
pa¬
rentibus,
figurant
hominem,
brutum,
plan¬
tam,
etc.
ita
quoque
supervenientes
ideae
inclinationum,
affectionum,
etc.
(21)
determi¬
nant
vultum
humanum
ad
Physiognomiae
delineamenta:
quae
dein
quoque
variantur
per
ideas
posteras
morum,
consuetudi¬
num,
etc.
Bruta
enim
per
ideas
molestas
libidinis
non
pinguescunt,
pro
ut
castrata.
Eunuchi
verò,
si
incurii,
pinguescunt:
qui
aliàs
per
ideam
taedii
etiam
macilescunt.
(22)
Undè
autem
ideis
tanta
sit
potentia:
scitu
dignum,
quod
tabula,
sive
materia,
super
vel
in
aquam,
Phantasia
suas
depingit
ideas,
sit
ipsamet
Archei
substantia;
quae
semel
per
ideam
conceptam
deturpata,
&
tan¬