855
MORBOSIS 543
guentur. (16) Porrò licet Deus non sit perso¬
narum exceptor: quia tamen omnia ex sui
beneplacito disponit suaviter, mulieres
peculiariter diligit: nedum quia eas plu¬
rimis morbis, (ex utero oriundis) angu¬
stiis, miserius, & tribulationibus circumde¬
dit: (dicit namque Deus mulieri: "Multi¬
plicabo aerumnas tuas") sed potissimum quia
cas, in solamen, dono devotionis compen¬
savit. Hinc namque oriuntur ideae com¬
passionis miseriarum in proximos, man¬
suetudinis, contritionis, & compunctio¬
nis, quae pro fundamento, timorem Do¬
mini & charitatem praecedunt. (17) Est nem¬
pe devotio ista (licet sexualis) donum
gratiae, gratiam lucrans, desiderium oran¬
di, loquendi suo DEO, cum humilitate,
amorosa, fide perfecta, & periucunda.
(18) Haec enim mundus ignorat. Medicus
enim, moralem hic agere debui ex insti¬
tuto, utut rideant alii. Idque non solum
quatenus indispositiones animae, valetu¬
dinem inquinant, & labefactant. Sed illo
potissimùm titulo, quod cum morbus sit
filius peccati, nequeat cognosci perfectè,
si ignoretur facultas concupiscentiae pec¬
cati, undè omnis ad morbum impetus,
per ideas, in Archeum derivat. Hactenus
autem de ideis, hominis cogitatione con¬
ceptis, & genitis, de quibus sub capite
conceptorum adhuc liberalius agetur.
(19) Restat nunc explicare, unde ideae huma¬
nitus factae, tantae sint fortitudinis, ut sae¬
pè morbum, imò etiam mortem accer¬
sant imaginanti. Ex praemissis ergo resu¬
mendum. 1. Ideas cudi in imaginativa
per cogitationem. 2. Imaginem sui im¬
primere in spiritum vitae. 3. Esse media
operativa, quibus anima corpus movet,
& gubernat. 4. Esse imagines semina¬
les. 5. Graduari autem iuxta potentiam
& fortitudinem imaginativae. 6. Quapro¬
pter embryonem humanum mutari in va¬
ria monstra. 7. Omnem hominem, per
imagines tristitiae, terroris, &c. formari si¬
bi seminalia venena, quae peste tenus, vel
violento alias languore, consumunt.
8. Quod etiam extra corpus imaginantis
egrediantur. Quia concepta imago à
praegnante regulariter migrat in foerum,
etiam ultima die gestationis, tum tamen
extra controversiam est, quin foetus pro¬
pria potiatur vita, anima & quadra virat
propriâ. Constat ergo ex praefatis, non
tantum de quaestione, An sit; nimirum
ideis inesse vim potentissimam, ad ope¬
randum: verum etiam, quia seminales
sunt, penetrare, & operari naturaliter
quaelibet. Siquidem si materiae seminum
non insit idea aliqua rectrix, & formatrix,
à Generante formata, semen per se sterile
prorsus permanet. Denique ideae istae de¬
bent immediate esse non quidem in ani¬
ma humana: sed immediatè in Archeo
impetum faciente: siquidem absque idea
eiusmodi, planè omnis actionis, operatio¬
nis, & propagationis ex sors Archeus ma¬
neret. (20) Ergo & ab ideis, omnis motio na¬
turae, & actio, tam in remediis quàm ve¬
nenis, omnisque potestas naturalis semina¬
liter à parente quolibetcunque est impressa:
imò introducuntur ideae exoticae, alienae,
ascendentesque in iam constitutas: quia
ideae, non secus atque lumina, se mutuò pe¬
netrant, & symbolum Archei, cum Archeo
perpetuum atque syngamicum servant.
Quae ideae, dum materiam capessunt, iam
morbus natus est. Etenim ut ideae semina¬
les, & primitivae, in semine plantatae à pa¬
rentibus, figurant hominem, brutum, plan¬
tam, etc. ita quoque supervenientes ideae
inclinationum, affectionum, etc. (21) determi¬
nant vultum humanum ad Physiognomiae
delineamenta: quae dein quoque variantur
per ideas posteras morum, consuetudi¬
num, etc. Bruta enim per ideas molestas
libidinis non pinguescunt, pro ut castrata.
Eunuchi verò, si incurii, pinguescunt: qui
aliàs per ideam taedii etiam macilescunt.
(22) Undè autem ideis tanta sit potentia: scitu
dignum, quod tabula, sive materia, super
vel in aquam, Phantasia suas depingit
ideas, sit ipsamet Archei substantia; quae
semel per ideam conceptam deturpata,
& tan¬