855
IN ANIMA SENSITIVA 561
lem morbum, eidemque facultas vitalis,
hospes ejus, sese nupserit.
Vndè conspicuum evadit, omnem pro¬
pemodum sanationem morborum, (vul¬
nera, itemque ejusmodi Chirurgicalia
non excipio) in stomacho, ejusque Duum¬
viratu solicitandam: adeoque nec ibidem
incongruè solicitari: Nam sic etiam non
rarò defectus exteriores interno stoma¬
chi remedio tolluntur, alioquin externis
pharmacis frustra tentati. Non mirandum
itaque, quod remedia vix superent sto¬
machi imperium, classem, aut materiali¬
ter longius dispergantur.
(2) Quibus sic obiter praemissis, subdam
nonnulla stomachi privilegia, 1. atque in¬
primis istud stomachi jus geniale, & par¬
ticulare, quod sibi primario coquat: pro
toto autem, tantum per accidens, indire¬
ctè, atque extraordinario iure prae caete¬
ris membris. Quia sic tulit ordinatio divi¬
na. Ut praeparet pro aliis omnibus, ex ru¬
di ciborum materia alimentum. Ipse au¬
tem stomachus, immediatè alitur chylo, à
se confecto. Non secus atque radix vege¬
tabilium, succo terrae Leffas alitur. Non
autem, quod stomachus sanguinem à ie¬
core, pro sui nutrimento alliciat: ut ne¬
que radix vegetabilium, succum à se se¬
mel dimissum, sursumque dispersum, re¬
petit à cortice iterum, ut inde nutriatur.
Quapropter stomachus, paucis venis, pro
tantae molis officio, ac tantae capacitatis
vase, fruitur. Quia nempe cruore non nu¬
tritur, per consuetum aliorum membro¬
rum modum. At solo chylo pascitur,
quem dein in spermaticum liquorem, si¬
bi congruum, adaptat. 2. Venae autem
stomachicae non diffundunt idcirco cru¬
orem extra se, nec laesus vulnere stoma¬
chus cruorem plorat. Idemque jus sibi
reliquae membranae à stomacho mutua¬
runt. 3. Venae stomachicae nequicquam
de ciborum confecto chylo transmittunt,
vel assugunt, ut eundem ad venam porta
deferant, pro consueto alioqui venarum
mezaraicarum. Idque alibi de digestioni¬
bus fortius confirmavi. 4. Denique nec
venae stomachicae incumbunt nutritionis
stomachi. 5. Ideoque venae stomachicae,
puro cruore plenae, vim habent liberam,
vitalem, non perturbatam, aut suctui chy¬
li, dispergendove cruori, destinatam. Quo¬
rum tamen alterutrum, venis caeteris o¬
mnibus est domesticum. 6. Non frustra
tamen venae & arteriae, nexae ad orificium
stomachi, distenduntur: sed anima ho¬
spitata in tenuitate membranae stomachi,
quasi ibidem non esset, imò vix alligata
loco, spirat vitae suae spiraculum in orga¬
na (cor scilicet, lienem, iecur, cerebrum,
renes, testes, &c.) modo insensili, atque
incredibili canalium angustia, & tenuita¬
te. Hinc nimirum repentinae eclipses,
Apoplexiae, epilepsiae, vertigines, synco¬
pes, etc. quoties nempe anima sensitiva
cessat radiare suum lumen in organa. 7.
Inest namque arteriae stomachicae canali,
vis vitalis, illius animae, diradiandis ad
cor, quantisper bene se habet. At ubi per¬
peram se gerit, suscitantur statim quoque
palpitationes, deliquia, vertigines, apo¬
plexiae, epilepsiae, sopores, vigiliae, amen¬
tiae, cephalalgiae, convulsiones, etc. Deni¬
que & sua spiratur vis vitalis ab anima,
vitalium facultatum moderatrice, per ve¬
nas stomachicas ad iecur, adeoque ab u¬
nitate animae defluunt variae dotes, ad
organa singula: siquidem semper, & u¬
trobique, ab uno puncto, cuncta tam in
universo, quàm in nobis, manant. Etenim
anima ista mortalis, & seminalis, corporis
constans rectrix, cum ex sanguinis dispo¬
sitione occasionaliter impetretur: Neces¬
sariò quoque in organis habitat: tam in
cruento splene, quam exsangui membrana
stomachi. Perinde ut cerebrum, sensatio¬
num fons, atque judex, sensu potissimum
caret. Ideoque & in Sacris pluries occur¬
rit, quod anima hominis in sanguine ha¬
bitet. 8. Sufficit proinde hoc loco, quòd
anima sensitiva, hisce sedibus locata, vi¬
res suas ibidem explicet, atque inde di¬
versimodè emittat. 9. Enimvero somnus,
vigilia,
Cccc