DE
TEMPORE.
631
PROPOSITIONEM.
(2)
Tempus
non
aliter,
ab
Aeterna
duratio¬
ne
separatur,
quàm
lumen
diei,
non
ap¬
rente
sole,
à
lucidissima
luce
corporis
so¬
laris.
(3)
Credo
enim
viam,
veritatem,
vitam,
&
rerum
omnium
essentiam
esse
DEUM
summè
gloriosum.
Item
esse
Principium,
in
quo
universa
sunt
principiata,
vivunt
&
moventur.
Dico
itaque,
quod
etiam
non
dato
corpore
vel
motu:
attamen
tem¬
pus,
locus,
situalis
habitudo
invicem,
at¬
que
distantia
essent
eadem,
quae
modò
sunt.
Siquidem
extra
coelos
creditur
locus
interminatus,
omni
privatus
corpore
&
motu:
repletus
tamen
Spiritu,
suam
ma¬
gnitudinis
infinitudine
illi
adaequatus.
(4)
Pariter
tempus
intelligo
non
loco,
non
corpori,
non
denique
motui
alligatum:
sed
ens
ab
iisdem
separatum.
Proin
nec
tempus
mendico
ex
circumscriptione
mo¬
tus
coeli
primi
mobilis.
Nam
prout
mo¬
tus
coeli
fit
in
loco,
ac
si
esset
loci
quae¬
dam
mensura:
tamen
sicut
locus
non
est
motus,
quanquam
in
loco
fiat:
sic
neque
motus
est
tempus,
quanquam
in
tempore
contingat.
Neque
enim
tempus
potest
generari
per
motum,
vel
in
utero
motus,
si
generatum
sit
in
specie
simile
suo
gene¬
ranti.
(5)
Enimvero
Annus,
Dies,
Menses
&
Nox
non
sunt
tempus:
sed
mensurae
&
accidentia
rerum
in
tempore
contingen¬
tium,
planè
peregrina
&
externa
tempo¬
ri.
Sic
nempè
dies
nostra,
alterius
nox
est.
Interim
ubique
idem
Tempus
in
toto
universo.
Ver,
aestas,
autumnus,
hyems,
non
sunt
tempus:
sed
alterationes
aëris,
ordinatae
in
alteritatem
&
vicissitudines
rerum.
Pueritia
item,
adolescentia,
ju¬
ventus,
vigor
&
senium
non
sunt
tem¬
pus:
sed
nomina
alteritatum
corporis
at¬
que
vitae.
(6)
Etenim
Scholae,
praeterquam
quod
doceant
Tempus,
vel
esse
ipsam
mensuram
primi
mobilis,
vel
sub
eadem
saltem
concludi
(nondum
enim
id
deter¬
minatum)
volunt
insuper,
quod
indivisi¬
bile
quodlibet
punctum
temporis
physi¬
cum
in
se
haberet
actu
&
realiter
infini¬
ta
puncta
mathematica.
Quandoquidem
positivum
reale
infinitum,
prout
&
indi¬
visibile
actu,
quod
in
se
non
est
positivè
intelligibile,
quodque
ideo
Scholae
ne¬
gant
possibile:
jam
in
quolibet
temporis
minimo
puncto
donant
ultro,
id
est,
me¬
ris
somniis
conspurcant
naturae
cognitio¬
nem.
(7)
Necessario
itaque
ex
datis
illarum
suppositionibus
sequitur,
unamquamli¬
bet
partem
temporis
non
esse
temporis,
sed
punctum
aliquod
mathematicum,
in¬
divisibile,
atque
adeo
sine
duratione
ex¬
tra
&
praeter
tempus.
Itaque
quod
etiam
tempus
constaret
vel
ex
indivisibilibus
partibus,
vel
tanquam
aliquod
produ¬
ctum
esset,
ex
connexione
indivisibilium
&
infinitorum
punctorum
durationis.
Vt
nec
sic
quidem
reverâ
essent
indivisibiles
atomi
sire
puncta
durationis:
si
per
sui
connexionem
in
aliquid
divisibile
con¬
surgerent.
Non
attendunt,
inquam,
quod
indivisibile
negativum
nunquam
possit
per
connexionem
coalescere
in
esse
ali¬
quod
praesens,
actuale,
longum,
breve,
magnum
vel
parvum,
eo
quod
in
se
com¬
prehendat
merum
nihil
in
ente
physico,
id
est,
reali.
(8)
Itaque
sibi
in
verbo
(indivisi¬
bile)
contradicunt.
Aspexerunt
quidem
longum
&
breve
Tempus:
atque
hacte¬
nus
subter
quantitatem
reduxerunt.
De¬
mum
etiam
temporis
essentiam
ac
totam
circumscriptionem
constituerunt
in
suc¬
cessione,
quae
actualiter
infinitis
&
infini¬
tè
indivisibilibus
durationis
punctis,
in
minimo
quoquo
instantis
physici
puncto
connexa
staret.
(9)
Profecto
utrobique
se
nimium
addixerunt
Mathesi,
dum
natu¬
ram
inculcâsse
sibi
sunt
visae.
Mathesis
ni¬
mirum
supponit
in
quoquo
continuo
in¬
finita
subdivisionis
possibilia
puncta,
quas
suppositiones
interim
natura
nescit,
negatque
physica:
Quippe
quae
attendit
res,
prout
sunt,
&
non
prout
inserviunt
speculationibus
mensurae
situum.
(10)
Sepa¬
rarunt
de
in
Scholae
considerationem
ma¬
gnitudinis
à
consideratione
numeri,
vo¬
lunt¬