855
DE TEMPORE.
636
Ecclesia ductore triumphat Paracleto,
novit proin, omnia futura esse in eodem
temporis nunc, ac si antequam oppe¬
teret, contigissent preces. Sapiens enim
adstruit, DEUM omnia simul fecisse;
Genesis verò sextidui historiam scri¬
bens totidem quoque dies consumtos
ait. Quae proin contradicerent, si tem¬
pori detur successio. Sex ergò dierum
spatio cuncta sunt creata: Vnico ta¬
men temporis permanente puncto. Sic
namque Diabolus futura praenovit, in suc
cessione motuum: quatenus praesentia
in unico temporis nunc. Stellae quidem
sunt in tempora, id est, ad temporum vi¬
cissitudines sive motuum varietates: non
autem ad durationem vitae nostrae, cujus
est statutus terminus ab Omnipotente.
(35) Enimverò prioritas difficillimè seque¬
stratur à tempore. Nam quamvis abstra¬
hamus tempus à loco, motu & corpore:
attamen propter oppositam consuetudi¬
nem, reique novitatem, perquam difficile
est à prioritate in tempore desuescere,
non secus atque quis sinistra panem scin¬
dere, id illi est dextra molestum, licet plu¬
ra alia per dextram ritè obeat. Proinde ta¬
men difficultas vel dissuetudo intelli¬
gendi nil quicquam in rebus mutat, aut¬
temporis essentiam obligat, ut nostris se
accommodet erroribus. Quid enim ad
tempus attinet ipsa prioritas motuum in
corporibus: Quidve nocet tempori prio¬
ritas, quae soli debetur motui? si per in¬
scitiam in tempus sit translata? Quia au¬
tem motuum prioritas in ordine ad du¬
rationem dicit immediatum respectum
ad alium motum (dierum scilicet & an¬
norum) per quem omnes alios metimur
motus, idcircò prioritas abusivè est tra¬
ducta in Durationem. Alioqui sanè prius
constare deberet, quod ideò iste diei mo¬
tus esset tempus, eo quod in tempore
contingat: quo probato, prioritas tum
posset referri ad Durationem, & non
aliàs: ergò nunquam. Mihi autem in re¬
rum distinctionem sat est, quod duratio
ex motu in sui essentia nequaquam de¬
pendeat, sed in se ac prae se ferat quan¬
dam Divinitatis uniformem constantiam,
per quam nempè ita sit permanens, quod
ab omni vicissitudine ac prioritatis suc¬
cessione maneat prorsus libera, aliena at¬
que à rebus rerumque successivis moti¬
bus planè independens: Ergo in nullo
praedicamento collocanda est duratio.
(36) Cumque nullo modo in relativorum se¬
riem pertineat, ideo per consequens du¬
ratio nullum dicit internum respectum
ad res, nisi per accidens: idque etiam non
nisi iuxta miserum deceptumque ratio¬
nis discursum, facientem proportiones
inter mobilia; & adhuc duntaxat in
quantum sunt mobilia, in ordine ad mo¬
tum localem vel alterativum: non autem
in ordine ad esse reale illorum. Spectant
nempe ad caduca mobilia, certi fluxus
prioritatum & posterioritatum in suis
motibus, cum quibus ad destinatos pe¬
riodi fines, adeoque ad interitum suum
properant. Sed totum istud quid refert
ad tempus? An enim propterea etiam
Tempus currere debet cum omni atque
singulo motu? Vtique sic tot essent tem¬
pora ac durationes, quot motus. Vel si u¬
nicum tempus currat universaliter cum
omnibus & singulis motibus, cumque
ipsum ejusmodi tempus celerrimè omni¬
bus aliis motibus praecurreret, tardus cur¬
sus vitae corvi fluet inaequali tempore
cum gyro volubilis rotae. Quapropter
non sub unica duratione simul fluere po¬
terunt. Itaque tempus suum esse vel es¬
sentiam habet immobilem, immutabilem,
impartibilem, ac impermistam rebus, non
successivam, sed simplicem & liberam ab
omni respectu sui intrinseco ad creatu¬
ram. Quantumvis tempus sit magis inti¬
mum rebus, quàm sint res ipsae sibi ipsis.
(37) Suppono itaque tempus in Deo terglo¬
rioso eminenter & essentialiter: In crea¬
tura verò dependenter, subiectivè & ab
emanatione ad extra participativè. (38) Lex
fati quidem permittit motus vitae insequi
iuxta