855
DE TEMPORE. 637
iuxta inhaerentem mobilibus dispositio¬
nem affixam ad certum praescriptumque
destinationum ordinem. Sed ejusmodi
affixiones & ordines non sunt ipsius tem¬
poris; Consequuntur videlicet suum ante
& post, suum tempestivum, opportunum
& serò ad subsecutionem motuum &
mutationum eorundem, non autem tem¬
poris. (39) Nil namque potest cogitari absur¬
dius, quàm quod unicum tempus succes¬
sione quadam moveretur, subsequeretur
atque seipsum faceret Vasallum ad infi¬
nita puncta, indivisibiliter quidem, in fui
prioritate & divisa inter se per suppositio¬
nalitatem: quaeque tamen in instanti mi¬
nimo singulo essent conjuncta, & quae
absque ulla sui extensione perirent suc¬
cessivè ante sui connexionem: Et quod
talis chymaera esset mensura certissima
cunctorum motuum. Imò quod tempus
per ejusmodi indivisam punctorum copu¬
lam mutuamque atque indefinentem suc¬
cessionem cogeretur moveri atque sub¬
sequi successivè: & hunc tandem in fini¬
tis indivisibilis puncti motum esse distin¬
ctam omnium motuum regulam & tem¬
peramentum. Haec tamen adeo stolida
dogmata propinantur adolescentiae sub
primo aetatis vere pro naturali Aristote¬
lis auscultatione. (40) Prioritas igitur ne¬
quaquam terminatur respectu temporis,
sed fati, relati in ordine ad motus: sine
respectu unius motûs ad alterum. Nam
motus localis non tangit essentiam loci:
sed res quae successivè moretur per lo¬
cum, dicit duntaxat respectum per acci¬
dens ad locorum situm; Interim respe¬
ctus situum sive loci ad locum manent
stabiles, immoti, immutati, nec in minimo
tangunt locum, sive res sit mota in situ, si¬
ve non; Cum successio motus localis ex
parte motus sit peregrina loco. Potiori
profectò jure haec intelligo fieri cum tem¬
pore, eo quod tempus non sit relativum
ullâ ratione internâ, sed sit quid abstra¬
ctius aeternitatique propinquius in intel¬
lectu & in re, quàm sit locus. (41) Tempus igi¬
tur nescit successionem nec ex parte mo¬
tûs nec rei motae: quippe successio nil
aliud est, quàm proportio successivorum
in ordine ad motum; & quanquam insit
motui ipsa duratio, non proinde tamen
haec induit naturam successionis motuum.
Quotquot autem putarunt tempus ens
successivum partibileque; illud quoque
lassatis habenis cum mundi interitu oc¬
casurum & periturum credidere: aevum
verò ceu noram creaturam in ejus vicem,
absque successionum medio substitutum
ciri. (42) Hoc nempe sic autumatum, nescita
temporis quidditate. Etenimdum hoc de
tempore dicunt, manifestant, se non loqui¬
de tempore, & ignorare sui durationem:
quia tantùm loquuntur de motibus, ho¬
rumque vicissitudine, in durationis con¬
tingentia. Siquidem etsi duratio rebus
insit & adsit, nil tamen habet cum rebus
commune; sive comburantur, submergan¬
tur, putrescant, moveantur, dormiant, in¬
cipiant vel esse desinant; quia duratio
non retrospicit ad res, sed inperfracta,
semperque sibi aequalis persistit. (43) Forsitan
enim illos abduxit Textus. Post hac non
erit tempus amplius, non attendentes
tempus ibidem sumi pro diebus anni, pro
meteoron vicissitudine, & opportunitate
poenitendi. iuxta tritam nimirum locutio¬
nem. Non autem quod cum mundi inte¬
ritu cessaret duratio, quae modo est, sem¬
per fuit, & erit. Nam aevum quod Ange¬
lis deputatur, nullatenus diversificatur
à duratione, quam temporis vocant. Co¬
gita nempe animam corporis inquilinam,
diem, noctem, nec item senium experiri,
ut neque successionem habere: Est tamen
in unica & eadem duratione, & in eodem
nunc, quo altera anima, à corpore separa¬
ta, exsistit. Quippè loci & mutatio condi¬
tionis animarum nequicquam tangit, af¬
ficit durationem, aut candem sibi obligat,
ut proin in sui essentiam migret. Sed ea¬
dem duratio aeternitatis fluit emanativè
in omnia, & sustentat singula: sui proinde
tamen simplicitatem non amittit, quan¬
quam
Mmmm 3