638
DE
TEMPORE.
quam
res
eam
participantes
eandem
ali¬
ter
atque
aliter
suscipiant.
Res
enim
in
&
sub
duratione
subsistit:
à
qua
si
exciderit,
in
nihilum
abit.
(44)
Angelus
enim
ideò
in
sui
substantia
&
esse
fruitur
tempore
continuo
sine
successione
&
partibus,
cu¬
ius
nihil
est
magnum,
parvum,
longum,
breve,
prius,
posterius,
mensura
&
men¬
surabile.
Cum
igitur
iuxta
Scholas
sit
eiusmodi
duratio
pro
Angelis,
quam
aer¬
vum
dicunt,
&
à
tempore
sublunarium
distinguunt,
idque
sive
in
Coelis
exsi¬
sistant,
sive
in
terris:
admittuntque
opera¬
Angelorum
commensurari
tempore
suc¬
cessivo
&
discreto,
concludo,
cum
Ange¬
lus
nequeat
esse
simul
in
duabus
duratio¬
nibus,
toto
coelo
&
genere
differentibus
quarum
una
scilicet
competat
sibi
&
alte¬
ra
suis
operibus:
quorum
utrumque
in¬
terim
unicum
durationis
nunc
continet,
necessatium
fore,
quod
ambae
istae
dura¬
tiones
in
unicam
prorsus
liquescant,
di¬
versam
tantùm
accidente
respectuum,
id
est,
ficto
mentalique
non
ente:
unicam,
inquam,
necessario
reali
actu
exsistentia
numeri.
Adeóque
tempus
esse
idem
pla¬
nè
reipsâ
cum
aevo
&
manere
immuta¬
tum
in
aeternum.
Sat
autem
mihi,
quod
Scholae
agnoscant
aliquod
tempus
con¬
tinuum
nec
successivum,
quod
aevum
vo¬
cant.
Ego
non
cogor
ob
illarum
menta¬
les
diversitates
tempus
ab
aevo
disjunge¬
re.
(45)
Nam
si
vicissitudo
rerum
motuumque
tempus
ab
aevo
separent,
eo
ipso
respi¬
ciunt
magis
ipsam
vicissitudinem,
quàm
durationem;
cujus
tamen
determinatio¬
nem
ac
definitionem
attendere
se
putant.
Siquidem
id
convincit,
quod,
ignorata
hac¬
tenus
temporis
quidditate,
frustrà
tem¬
pus
discretum
segregaverint
à
continuo
sive
aevo.
Cùm
nulla
uspiam
sit
necessita¬
successionis,
in
duratione,
eoque
magis,
quod
assignent
utrique
praesatae
duratio¬
ni
quosdam
respectus,
qui
toto,
ut
ajunt,
coelo
exulant
à
natura
durationis.
Ut
poten¬
qui
duntaxat
pariunt
differentiam
ratio¬
nis
sive
nonentis,
quod
aequivalet,
ac
si
durationum
ambarum
diversitas
sit
in
re¬
ipsa
merum
commentum.
(46)
Id
quod
sic
convinco:
Tempus
est
ens:
Ergò
crea¬
tor
vel
creatura:
Si
sit
ens
successivum,
ergo
non
est
substantia
creatoris
vel
crea¬
turae.
Sin
autem
velint
esse
accidens
(nam
de
ente
neutro
inter
substantiam
&
acci¬
dens
Scholae
nondum
mentionem
fece¬
re)
saltem
subiectum
inhaerentiae
pro
tempore
describere
debuissent.
Conji¬
ciam
itaque:
non
subiectum
temporis
erit
coelum,
nam
sic
caduca
&
sublunaria
non
haberent
temporis
durationem
sibi
propriam:
esset
duratio
peregrina
adve¬
na,
praestitaque
caducis.
Itemque
si
sublu¬
nare
unum
de
Tempore,
ut
de
accidente
sibi
proprio
participaret,
non
proinde
&
aliud
sibi
vicinum
de
tempore
gauderet.
At
si
malint
caduca
singula
participare
de
Tempore
coeli:
saltem
creata
singula
non
haberent
differentem
durationem,
sed
sin¬
gula
permanerent
in
eadem
coelesti
ex¬
terna
duratione
participativè.
Imò
ci¬
tiùs
sublunaria
haberent
reliquas
omnes
manifesta
coelorum
qualitates
atque
pro¬
prietates,
quam
eorundem
durationem.
Ergò
non
participant
de
mutuata
coelo¬
rum
permanentia
in
duratione.
Quod
si
verò
sua
competat
duratio
singulis
pro¬
pria,
adeò
ut
res
ipsae
sint
subiecta
inhae¬
rentiae,
durationis
non
aliunde
petitae,
ac
tanquam
essentialiter
initiis
seminalibus
inclusa
esset
durationis
determinatio,
iam
apparet
lumen
Divinae
providentiae
in
tempore,
ut
sit
regula
creati,
non
autem
ipsum
creatum;
in
Deo
quippe
sumus,
vivimus
&
movemur.
Sic
etiam
in
dura¬
tione,
quae
nec
etiam
est
creata.
Alioquin
enim
si
tempus
velut
accidens
aut
conco¬
mitans
inhaereat
rebus
singulis,
praeter
in¬
numera
enim
absurda,
saltem
tot
erunt
diversa
tempora,
quod
rerum
atomi.
Et
quicunque
nunc
simul
in
eadem
duratio¬
ne
subsistunt,
habebunt
totidem
diversas
duritionum
essentias
&
exsistentias,
erit¬
que
tempus
actu
divisum
in
infinitum:
Et
omne
accidens,
naturaliter
alicujus
sen¬
suum