692
PARADOXUM
TERTIUM.
foetori
subiacet:
aliud
autem
rerum,
quod
hostili
cogulatione,
suam
proditor
perficit
tragoediam,
generali
etymo,
tar¬
tarum
dicitur.
(10)
Sal
acetosum
itaque,
sub¬
inde
embryonis
instar,
in
ordine
ad
me¬
tallum
consideratur:
(11)
non
rarò
quoque
velut
individuum
solitarium,
at
nondum
sua
in
destinatione
completum.
(12)
Exem¬
plo
vitrioli
sive
chalcanti,
rem
exponam.
Optimum
enim
artificialiter,
pro
me¬
dicina,
ex
cupro
fit,
ad
naturae
imitatio¬
nem:
estque
proinde
longè
optimum,
quod
ex
solo
cupro,
sine
terrenis
sordi¬
bus,
&
peregrinorum
mistura,
confle¬
tur:
quae
tamen
non
nequeunt
in
natu¬
rae
uteris
confluere.
Fit
autem
hoc
modo.
Liquato
aeri
sulfur
injicitur,
donec
to¬
tum
flamma
absumserit:
confestim
verò
aes
fusum,
aquae
pluviae
infunditur,
un¬
de
virescit:
idque
toties
repetitur,
quoad
aes
omne
in
aquam
transactum
migrave¬
rit.
Exhalata
tandem
aqua,
vitriolum
habes.
Etenim
quod
antea
cuprum
erat,
nunc
insuper
ex
sulfure
salem
acquisivit.
(13)
Secundò,
vitriolum
praestantissimum
na¬
turaliter
crescit,
fodinis,
quibus
natura
sal
istud
esurinum
peperit,
venam
aeris
feracem
corrodens,
&
fontis
lambentis
li¬
quore
dissolutum,
quem
postea
cortinae
in
chalcantum
coquunt.
Laudatur
Cy¬
prium,
Hungaricum,
Romanum,
&
om¬
nino,
quod
in
sui
examine
plurimum
aeris
contribuit.
(14)
At
succus
illi
vitriolife¬
rus,
putatus
est
ferrum
in
aes
mutare,
delusionem
scilicet
viri
metallarii
vix
agnoscentes:
eò
quod
ferri
absumit
lo¬
cum,
aeris
succedentes
atomi
explerent.
Nec
animadvertentes
uti
aes,
argentum
solutum,
aliàs
in
chrysulca
invisibile,
reddit
spectabile,
&
corporeum:
ita
fer¬
ri
proprietatem
esse,
solutum
in
chalcan¬
to
aes,
ad
se
rapiendo
manifestare,
simul
que
eodem
actu,
ferrum
ipsum
dissolvi,
atque
in
fonte
evanescere.
Testes
sint
mihi
fontes.
Siquidem
aquae
vitriolatae
longè
seipsis
pauperiores
in
cupro
fiunt,
postquam
ferrum,
recuperati
aeris
bene¬
ficium
receperint.
Propterea
quoque
ni¬
mirum
extra
fontem
(ubi,
quotiesque
continuum
novi,
è
gurgite,
aeris
allu¬
vium
deficit)
putatitia
alioqui
ferri
transmutatio,
haud
contingit.
(15)
Tertiò
de¬
mum,
fit
arte
vitriolum,
ex
pyrite
sive
marcasita
aerosa,
sulfure
impraegnata.
E¬
quidem
abstracto
inde
sulfure,
residuum
corpus
aerosum
aëre
expositum,
curren¬
te
dierum
numero,
sal
acidum,
sensim
suis
medullis
resolvit,
quod
eadem
re¬
solutionis
acuitate,
aerosum
quippiam
in
se
dissolvit;
quodque
inde,
aquae
iuva¬
mine
depromtum,
mox
etiam
coctum,
vitriolum
fit.
Adeóque
quicquid
prima
vice,
salis
esurini
rosioni
restitit,
repeti¬
ta
sulfuris
crematione,
totum
tandem
concedit,
ac
in
vitriolum
evadit.
(16)
Quar¬
tò
denique,
sal
esurinum
connascitur,
concretum
in
pyrite,
quod
concrematio¬
ne,
&
resolutione,
aerosum
quippiam,
inde
secum
fert,
&
vitriolum
fit.
Vnde
manifestum
fit:
(17)
Primò,
quod
sal
esurinum,
etsi
aci¬
dum,
differre
tamen
plurimùm
à
quavis
alia
aciditate,
quantum
differt
vitriolum
ab
aerugine,
quae
per
aceti
auram,
adeo¬
que
concepto
intus
sale
aceti;
fit.
(18)
Secundò,
quod
etsi
sulfur,
totum
sit
pingue,
&
φλογιστὸν
attamen
in
aeris
pe¬
netratione,
sal
quoddam
acidum
(quod
aliàs
inter
comburendum
avolat,
&
per
campanam
in
succum
cogitur)
semifixum
relinquat.
(19)
Tertiò,
sal
acidum,
&
esurinum
fon¬
tium,
in
visceribus
terrae
ortum,
sal
esse
cujuspiam
sulfuris,
embryonatum:
(20)
ea¬
tenus
tamen
artificiali
sale,
è
sulfure
pe¬
tito
nobilius;
quo
primo
enti,
&
semi¬
nibus
Iliadi
propinquius
est.
Et
suprà
le¬
gitur.
Idcirco
procul
vagari
agnosces,
qui
dotes
Spadanorum,
ex
contentorum
mineralium
proprietatibus,
prout
in
ul¬
timam
iam
sunt
progressa
materiam,
aesti¬
mant.
Siquidem
patet
ex
superioribus,
salia
esurina
sulfuris,
longissimè
à
pro¬
prietate
sulfuris
discrepare:
quinimò,
quod