PARADOXUM
QUARTUM.
693
quod
magis
est,
artificiale
sal
esurinum
sulfuris,
tantum
distat
à
naturali,
quan¬
tum
hoc
embryonatum,
primis
seminibus
est
propinquius
in
radice.
Toto
inquam
coelo
errant,
qui
salia
esurina
plumbi,
cum
plumbo
comparant,
quod
inde
im¬
mensum
distinctum
est.
Salium
namque
perfectorum,
puta
aluminis,
nitri,
vi¬
trioli,
atque
eorundem
nondum
perfe¬
ctorum,
peregrina
admodum
est
similitu¬
do,
(21)
Exemplo
patet.
Sal
enim
esurinum
aluminis,
saccharo
quovis
dulcius
(man¬
na
dicitur
aluminis)
astrictionem
nescit,
primo
enti
ejus
simile.
(22)
Quartò.
Cùm
itaque
praestantissimum
vitriolum
sit
materialiter
nil
aliud,
quàm
sal
esurinum
sulfuris
embryonati,
quod
aeris
partem
quampiam[sic]
erosit,
vilioris
verò
vitrioli,
sal
è
perfecto
haustum
sit
sulfure;
rerum
idcirco
analogia
ducti,
idem
vitrioli
etymon
transsumsimus,
ad
omnes
metallorum
consimiles
dissolutio¬
nes,
quod
ab
aliis,
de
Spadanis
scriben¬
tibus,
nondum
annotatum
reperio.
(23)
Siqui¬
dem
tam
in
artis,
quàm
naturae
progres¬
su,
ex
quovis
metallo,
vitriolum
(ex¬
cepto
auro)
fit
quotidie.
Quatenus
sci¬
licet
ex
metallo,
&
cujusdam
salis
esurini
connubio,
liquor
metallicus,
coagula¬
bile
inquam
vitriolum
efficitur.
PARADOXVM
QUARTVM.
1.
COntenta
in
Spadana
iuxta
aliorum
opinionem.
2.
Probatur
positionis
falsitas.
3.
Ingredientia
Spadanorum.
Quid
sit
vitriolum
martis.
4.
Coagula¬
tio
nunquam
fit
sine
dissolutione,
&
uice
versa.
5.
Cor¬
pora
von
agunt
in
inuicem.
6.
Inter
actionem
est
odor
spiritus
dissoluentis.
7.
Spiritus
dissoluens
coagulatur.
8.
Qui
ferri
vena
sit
in
aquis
invisibilis.
9.
Cur
aquae
sulfur
oleant.
10.
Cur
aciditas
in
aquis
pereat,
&
quan¬
do.
11.
Manifestum
fit
occultum,
&
occultum
ma¬
nifestum.
12.
Cur
non
ferrum,
sed
vena
dicatur
in
esse
13.
Sal
fontium
non
crescit
in
veni
ferri.
14.
Cur
u¬
nus
fons
altero
sit
fortior.
15.
Differentia
contento¬
rum
in
fontibus.
16.
Cur
non
transferatur
Savenirius
aliò.
17.
Cur
aqua
sit
levior
Savenirii.
18.
Aliquam¬
diu
spiritus
salis
operatur
super
venam.
(1)
[sic]
COntinens
Spadanorum,
a¬
quam
fontium,
Scriptores
univocè
asserunt.
Discrepa¬
mus
verò
ab
iis
duntaxat
in
origine:
utpote
quae
non
parùm
momenti,
ad
nobilitatem
eorun¬
dem
adferat.
At
contentorum
in
aquis
ratione,
procul
nobiscum
dissident.
Asse¬
runt
nimirum
Spadanae
inesse
vitriolum,
&
deprehendisse,
calchitim,
mysy,
sory,
melanteriam,
sal,
nitrum
(inesse
inquam
nitrum,
distillationis
examine
sibi
teper¬
tum,
quod
alibi
se
nunquam
vidisse,
quippe
quod
inde
post
Hippocratis
aevum
defecisset,
testantur)
bitumen,
sive
suc¬
cinum
liquidum,
carbonem
fossilem,
alu¬
men,
bolum,
ochram,
rubricam,
ma¬
trem
ferri,
venam
ferri,
ferrum,
aeruginem,
calchantum
assatum,
alumen
exustum,
aeris
etiam
florem,
&
sulfur.
Haec
inquam
ab
Authoribus
Spadano
fonti
legimus
tribu¬
ta,
sub
incertitudine
Domina:
adeóque
nutantes,
cuinam
Duci
tantum
fidant
exercitum,
concludunt,
fontes
quosdam
esse,
in
quibus
eminens
subterraneum,
aegerrimè
dignoscas.
Alibi,
chalcanti
fer¬
vorem,
frigore
rubricae,
&
aeris
in
Spa¬
danis,
temperari.
Alibi,
Spadanos
frigi¬
gidos
&
humidos
actu,
potestate
verò
seu
virtute
(quam
unam
oxaminant
medici)
calidos
atque
siccos,
ideò
potissimùm,
quod
sitim
extinguant.
Tandem
ajunt,
his
fontibus,
ferri,
sulfuris,
chalcanti,
aliorumque
fossilium
vim
inesse,
quali¬
tatum
tamen
primarum
proportione
ma¬
nente
incerta,
sive
varietatem
subterra¬
neorum
consideres,
sive
bibentium
dispo¬
sitionem
diversam.
Atque
illud
notandum
etiam
lego.
Quod
fons
Savenirius,
vires
fossilium
magis,
quàm
substantiam
sibi
induat.
(id
est,
vires
supra,
extra,
vel
non
substantiales)
Alibi
namque
ajunt,
solo
vitriolo
fontes
acescere,
esseque
chalcan¬
Tttt
3.