PARADOXUM
QUARTUM.
694
chalcantum
saporis
acidissimi:
alibi
cum
Dioscoride,
in
chalcanto
plus
ingratae
&
terreae
adstrictionis,
quàm
aciditatis
re¬
periunt.
Denique,
prout
non
nisi
extrema
ignium
tortura,
oleum
è
vitriolo
(sale
vi¬
delicet
esarino
&
sulfureo,
spiritus
aero¬
sos
elevante)
acidissimum
elicit:
sic
fon¬
tes
hinc,
nec
aliàs
acescere
rentur:
in
ter¬
ra
videlicet
ejusmodi
ardorem,
spiritus
chalcanti
acidos,
ad
terrae
superficiem
concitare,
qui
ibidem
à
frigore
coacti,
&
in
acidam
mutati,
vicino
fonti
commi¬
sceantur.
Quam
positionem
multae
comi¬
tantur
anxietates.
(2)
Primo,
Eo
quod
nulla
sit
ejusmodi
spontanea
distillatio
in
V¬
niverso.
Deinde,
quod
saltem
aestate
fri¬
geant
intrinseca
terrae
iuxta
Hippocrates
quan¬
do
Spadana
nimirum
optima.
Tertio,
Quod
spiritus
chalcanti,
terram
aut
saxa
quae
attingit,
nequeat
non
erodere,
atque
idcirco
aciditatem
omnem
exuere,
fru¬
stra
dicatam
fontibus.
Quarto,
Quod
aestate,
terrae
frigus
non
sit
in
superficie
tantum,
quod
sit
condensando
spiritus
magis,
quàm
interiora,
unde
caloris
vi,
fugatos
spiritus
comminiscuntur.
Quin¬
to,
Quod
spiritus
vitrioli,
aquae,
tametsi
negligenter
obseratae,
immisti,
nec
acidi¬
tatem
deponant,
nec
ruso
colore
tingan¬
tur:
quod
attamen
fontalibus
aquis
prorsus
est
sociale.
Hactenus
aliorum
me¬
detorsit
opinio.
Meam
fatebor
caecita¬
tem.
(3)
Distillavi
aliquando
seriò,
Savenirium,
&
Pouhontium:
&
sanè
non
tantum
minera¬
lium
catalogum,
imò
nil
quicquam
in
iis
of¬
fendi,
praeter
aquam
fontanam,
&
vitriolum
ferri,
ab
aliis
ante
me
scriptoribus
neglectum.
Constat
autem
martis
vitriolum,
sale
esu¬
rino
embryonati
sulfuris,
&
vena
(non
ferro)
serri,
quam
sal
esurinum,
adhuc
volatile,
lambendo
corrosit.
(4)
In
quo
cor¬
rosionis
actu,
fit
aliqualis
dissolutio
i¬
psius
venae,
&
coagulatio
sive
fixatio
salis
volatilis.
Sal.
inquam
quamdiu
volatilo
est,
Id
est,
aptum
ut
ab
igne
pressum
evo¬
let,
inter
spiritus
recensetur.
(5)
Corpora
au¬
tem
non
corrodunt
corpora,
quatenus
talia,
neque
fixa
in
invicem
agunt:
sed
duntaxat,
quatenus
alterum
eorum
vola¬
tile
est,
id
est,
spiritus,
sive
is
concretus
sit,
sive
liquidus.
(6)
In
omni
denique
solutio¬
ne
(uti
videre
est
in
activitate
aquae
for¬
tis,
aceti
stillatitii,
etc.)
excitantur
ali¬
quot
exhalationes,
antea
quietae,
quae
uti
sylvestres,
iterum
coagulationi
non
pa¬
rent,
aquae
ideò
evolant
necessariò,
vel
vas
coërcitae
diffringunt.
(7)
Caeterum
&
il¬
lud
deinceps
notabile
est,
quod
quantum
spirituum,
corporis
solutionem
comple¬
vit,
tantundem
quoque
in
corpore
solu¬
to,
corporalitatem
assumsit.
Patet
igitur
hinc
ratio,
cur
Spadanae
in
tanta
perspi¬
cuitate,
corpus
opacum
venae
ferreae,
in
se
abscondant.
(8)
Denique
cur
in
activitate
salis
esurini,
sulfur
redoleant,
absente
tamen
corporali
sulfure.
(9)
Tandem
quo¬
que
obvium
est;
cur
sub
finem
activita¬
tis
(Illa
enim
solutionis
festivitas,
plus
minúsve
temporis,
in
diversis
fontibus
perseverat)
aquae
aciditatem
amittant,
ac
vena,
antea
transparens,
tum
rufa
appareat.
(10)
Fugatis
nimirum
iam
par¬
tim
spiritibus,
vel
iisdem,
ad
finem
activitatis
delumbatis,
&
coagulatis,
im¬
bibita
vena
sidit,
ac
manifestatur,
quod
antea
occultum
steterat:
genuinam
in¬
terim,
aquis
recuperantibus
simplici¬
tatem.
(11)
Porrò
non
otiosè
negatum,
fer¬
reum,
aut
ferri
ramenta
Spadanis
in¬
esse,
sed
ferri
venam.
In
vena
siqui¬
dem,
plus
virtutis,
quàm
in
ferro
oc¬
currit,
carum
scilicet
partium
subti¬
lium,
quas
fornax
inter
fusionem
suf¬
furata
est.
(12)
Quocirca
succus,
spiritus,
si¬
ve
sal
esurinum
(voca
ut
lubet
non
crescit
intra
venam
ferri,
ita
ut
sit
par¬
amborum
colliquatio
in
aquis;
absit,
alios
nactum
est
sal,
in
terra
uteros,
un¬
de
praeterlabens
unda,
illud
liquat,
&
secum
rapit,
tanquam
germanum
ne¬
potem,
alterius
olim
filium
undae.
(13)
Quod
si
itaque
insigni
cavitate
circa
venam
detinetur
diutius,
plus
venae
in
se
sorbet
ut
Pouhontius,
hocque
adhuc
amplius