PARADOXUM
QUINTUM
695
amplius
fons
Geronster.
Tonneletius
verò,
sale
esurino,
praecedentibus
duo¬
bus
ditior,
iisdem
tamen
in
vena
pau¬
perior
est.
Hinc
namque
friget,
&
sto¬
macho
molestior.
Quicunque
ergò
magis
alvum
cit,
venae
feracior
est.
Equidem
nec
illud
Antiquis
incognitum,
qui
squamma
ferri,
ad
ventris
subductionem
utebantur.
(14)
Virgines
quoque,
stomoma,
sive
aciem
sumentes,
primis
quoque
die¬
bus
vomere
assolent.
Geronster
igitur
plus
venae
assumsit,
quàm
Tonneletius:
salis
autem
tantundem,
sed
mitigati
pro¬
pter
activitatem
venae
in
se
receptae:
ideo¬
que
sal
istud
crassius,
&
corpulentius
evasit.
(15)
At
Savenirius,
aquis
longè
di¬
lutior,
venae,
salisque
esurini
minimum,
ideóque
citius
absolvit
actionem
salis
esurini
&
venae,
citiusque
medicata
unda
emoritur.
Atque
eadem
de
causa,
fa¬
cillimè
stomachum
transit,
conficitur,
&
penetrat
citiùs.
(16)
Spirituum
itaque
a¬
gentium
in
venam,
praesentia,
poros
in
aqua
dilatat,
&
leviorem
ad
libellam
ef¬
ficit
fontis
aquam.
Ampliùs
notandum
est,
Quod
prout
in
vinis
&
omphacio
ebullitio
fermentalis
fit:
ita
sua
sit
actio
salis
esurini.
(17)
Ac
nedum
super
ve¬
nam,
dum
eandem
rodit
&
permeat:
sed
etiam
super
eandem
secum
raptam,
ali¬
quandiu
operatur.
Pouhontius
inquam,
longè
diutius,
quàm
Savenirius,
&c.
do¬
nec
exantlatis
spirituum
activitatibus,
tam
agens,
quàm
patiens,
dissolvens
in¬
quam,
pariter
&
dissolubile,
fatiscant
eâ¬
dem
operâ.
PARADOXVM
QVINTUM.
1.
VIrtutes
sales
esurini.
2.
Effectus
obstrutionis.
3.
Quousque
fontes
agant
in
homine.
4.
Quos
non
juvent.
5.
Effectus
per
se
&
per
accidens
exem¬
plum.
6.
Mulier
duplicibus
subest
morbis.
7.
Vires
venae
ferri.
8.
Obiectio.
9.
Solutio.
10.
Quomodo
ferrum
aperiat,
&
quomodo
stringat.
11.
Probatio
per
affine
exemplum.
12.
An
calculo
conveniant,
&
quo¬
sque.
13.
Palliativa
cura
tantum
quae
pellit
calculos.
14.
Spadanae
in
causa,
ut
facilius
recrescat
calculus
1S.
Cura
calculi
vera
in
quo
sita.
16.
Vnde
petendum
remedium,
&
quale.
17.
Qualitates
primae
in
fontibus.
Aqua,
non
aër,
est
interne
humida.
19.
Vires
relollei
&
Cherionii.
20.
Obiectio.
21.
Dilutio.
(1)
[sic]
NVnc
de
viribus
Spadanorum
brevi
complexuri
methodo,
supplementique
norma
di¬
cturi,
resumemus,
non
alias
inveniri
dotes,
nisi
quae
ex
e¬
surino,
&
soluta
ferri
vena
depromuntur.
Quapropter
cùm
sal
esurinum
dissolvat
mucilagines,
abstergat,
consumat,
forasque
amendet;
Ideò
inprimis,
obsitis
mucore
stomachis
opitulatur:
eandem
quoque
vi¬
sciditatem
praeternaturalem
(quam
coagu¬
labile
rerum
in
nobis
excrementum
voca¬
vimus)
altiùs
atque
penitius
paulùm,
tam
in
venarum,
quam
visceris
cuiuspiam
pe¬
netralia
proreptam,
eadem
opera
expedit,
sed
tardiùs
eo,
quò
longius
ab
ore
iter
in¬
stituit.
Hinc
ortis
hepatis,
lienis
&
renum
obstructionibus,
atque
inde
natis
febri¬
bus,
hydropi,
ictero
non
segniter
succur¬
rit.
Etenim
obstructio,
obstruente
con¬
sumto,
cessat;
quae
aliàs,
cùm
impediat
quo
minùs
vitae
spiritus,
per
omnia
libe¬
re
gliscat,
muniaque
sua
obeat:
(2)
idcirco
partes,
quae
post
se
sunt
deinceps,
vitali
communione
privat,
ac
consequenter
pu¬
trefactiones
accersit.
Igitur
omnibus
prorsum
morbis
epotae
Spadanae
conve¬
niunt,
qui
ex
hoste
tartaro,
praeter
natu¬
ram
intus
recepto,
&
coagulato,
conscen¬
dunt.
Modo
constante
vitae
radice
suf¬
ficiente,
id
est,
satis
tempestivè
haurian¬
tur.
(3)
Determinatione
attamen
illa
adiun¬
cta,
quod
potestas
aquarum
non
transcen¬
dat
hypochondrium.
Non
enim
supra
renes,
ad
cor
videlicet,
pulmonem,
aut
cerebrum
aquae
attingunt:
(4)
quocirca
etiam
affectibus
illis
ex
idiopathia
genuinis,
ni¬
si
per
accidens
succurrunt
Spadanae.
Ratio
est.
Siquidem
cùm
minerales
sint,
ad
a¬
lendum
prorsus
ineptae,
ultimo
cum
sa¬
lium
excremento
urina,
è
corpore
pro¬
scribuntur,
cuius
nempe
commercium,
vividus