855
696
PARADOXUM QUINTUM.
vividus amplius sanguis non patitur. Pro¬
inde si quicquam capiti, cordi, aut pul¬
moni iuvaminis adferre videantur, id
totum, sublatione affectus, discrasiam
inibi, per deuteropathiam, & consensum
causantis, evenire putandum est. Deni¬
que nec potae Spadanae in epidemicis, en¬
demicis, & astralibus morbis, ut sunt Pe¬
stis, pleuritis, prunella, etc. ut neque
conferunt plurimum, quibus venenum
subest, vel assumtum, vel intus genitum,
vel contagio participatum. Vt etiam ne¬
que in morbis tincturae, quales sunt lepra,
lues Veneris, morphea, cancer, epilepsia,
&tc. Quocirca non bene convenimus cum
illis, qui ad omnes omninò morbos
Spadanam commendant sine delectu. A¬
deóque eandem in blasphemiam usque
extollunt. Scilicet, "Non esse, quod iam
deinceps, nactis Spadanis, veterum aquarum
miracula, vel Siloes piscinae, vel Iordani Naa¬
mum sanantis, stupeamus: cùm hic, &
attonito morbo, convulsione, paralysique la¬
borantes, leprososque curari videamus." Apa¬
ge! (5) Miracula inimitabili constant digitos
praeterea effectus per accidens, ab iis,
qui per se suis debentur causis, ritè
distinguere oportet. Qualiter si deficien¬
te menstruo virgo, suffocatione, epi¬
lepsia, vel paralytico affectu laboret,
prodeuntibus autem bibita Spadana men¬
struis, ab annexa diathesi liberetur, non est
quod proinde apoplexiam, asthma, epile¬
psiam, aut veram paralysim, Spadanis fon¬
tibus curandam commendemus. (6) Morbi
namque in universum, ex utero prode¬
untes, alterius sunt monarchiae clientes,
& aliena constant radice, quàm qui ex
conditione microcosmi, tam in uno
quàm in altero sexu prorumpunt. Quos
equidem si quis non distinxerit, ca¬
chinnum à discretiore sibi parat. (7) Cae¬
terum iam dictum, quantum sal esuri¬
num in fontibus proficiat: deinceps au¬
tem quid ferri corrosa, atque soluta mi¬
nera agat, dicendum. Ea itaque mani¬
festè adstringit inprimis, ideoque sto¬
machum, ac vicina quaeque roborat. Laxis
ergo, & dissolutis morbis, Spadanae con¬
gruunt, puta lienteriae, diarrhoeae, coelia¬
cae, atque dysenteriae, &c. (8) Quibus obie¬ ¬
ctum iri exspecto, quod menses provocet,
quicquid ferreum offertur, jecinoris at¬
que lienis effractus levet, atque adeò
hinc potius aperire, quàm adstringere
Spadanas, consentaneum. (9) Ob quas fortè
salebras, nonnulli ad dispares, in marte
partes potiùs nutantes confugiunt. Re¬
spondeo ex Adeptis. In nobis, non rarò
oberrare sal quoddam resolutum, & mi¬
nerale, planè excrementitium, tartarum
inquam resolutum, vel in prima, vel in
materia ultima exsistens; cujus sive uterus,
hepar, lien, renes, pancreas, mesenterium
vel stomachus fodina sit, perinde nunc
censemus: modo constet, insignes parere
laborantibus molestias. (10) Epoto itaque sto¬
momate, id est, chalybe, vel ferro, pulvere
tenus: quamprimum sal istud nocuum
(quod purgantium mandatis non auscul¬
tat) ad ferrum praeceps accurrit, eique
adhaeret, ut illud dissolvat, & vim exserat
suam: adeóque iuxta illud coagulatur,
simulque cum ferro foras vadit. At si
ferrum vel acies, in liquore acri, nobis ta¬
men non hostili, dissoluta potentur (puta
Spadanas) natura absumtis, & penitius
intrò admissis iisdem liquoribus, ferrum
mox (utpote ad alimoniam ineptum)
à commisto separat, & per intestina aman¬
dat. Vt videre est in stercorum Spada no¬
rum nigrore. (11) In qua ferri sequestracio¬
ne, confestim salium mineralium conflu¬
xùs spontaneus fit, non secus atque ar¬
gentum in chrysulca, ad aes appositum, &
aes solutum, ad ferrum advolant. Libe¬
rat itaque ferrum sumtum, ab obstructio¬
ne, & aperit per accidens, ablato scilicet
secum obstruente victo: non tamen quod
per se, proinde desinat esse constricti¬
vum. (12) Aperit inquam potestate specifica
& appropriata, constringit vero quali¬
tate secunda. Iam porrò, quandoquidem
animum & spem auxit miseris, potissi¬
mùm