Alchymia
an
ars
vel
scientia.
Distillatores.
An
ars
ve¬
tus
accessu¬
noui
mom¬
bri
noua.
Num
quia
species
sunt
vt
nu¬
meri?
Acces¬
8
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
subsit.
Titulus
est
sine
re."
At
inquies,
"scholae
correxit
id
judicium
in
brevis
discursus
calce.
Et
non
Alchymiam
repudiat,
sed
Quercetani
portenta,
similesque
contra
veram
medicinam
opiniones,
nec
nisi
similes
Chymistas
dannat
qui
nimirum
principiis
mor¬
borum
causis
&
remediis
à
dogmaticis
dissentiunt."
Sit
hęc
inquam
praecipitati
nimirum
iudicii
correctio
quandam:
at
nihilo¬
minus
etiam
in
apologia
ad
famosam,
Turqueti
responsionem
legimus,
negotium
Alchymię
agi.
"Rogo
te
le¬
ctor,
inquit
architectus
Riolanus,
nimis
iuueniliter
ibi
exulans
per
Apollinem
&
sacras
musas,
vt
consideres
me¬
cum
diligenter
quam
docte
patronus
suum
clientem,
quin
ent
Alchymiam
ipsam
à
censura
scholae
Parisiensis
liberet:
Et
pag.
seq."
Alchymiae
principia
subruere
se
voluisse
ostendit
autor:
Item
pag.
7.
Alchymiae
dignitas
hac
arte
&
me¬
thodo
ventilabatur:
pag.
15.
Alchymiae
hîc
causa
agitur,
non
Quercetani.
Hanc
apologiam
schola
ipsa
ful¬
mine
in
Turquetum
comprobauit.
Num
poenitere
eam
potuit
fatuitatis
iam
bis
commissae?
"Eam",
inquis,
"Alchymiam
damnauit,
quae
se
artem
bene
medendi
vocat,
&
Hippocraticam
irridet."
Nempe
si
aliquis
insipientium
diceret,
medicinam
esse
artem
herbas
colligendi,
aut
coria
tingendi,
tu
medicinam
in
crucem
ageres,
&
non
potius
hominem
stultitiae,
&
insaniae
reum
faceres?
Non
esse
istam
medicinam,
sed
aliud
quid
demonstrasse
oportuit.
Rursus:
"Non
Libauij,
sed
tuam
Alchymiam
schola
damnat."
At
nuspiam
seiungi¬
tur
Alchymia
simpliciter
reiicitur:
Et
licet
habeat
pauca
bona,
tamen
multa
mala
inesse
dicuntur.
A¬
maiore
vero
denominatio
est,
vt
disputat
Riolanus:
ne
dicam
rebus
verae
Alchymiae
partim
contemtis,
partim
explosis,
non
posse
saluam
esse
Libauianam.
Verum
nos
cum
schola
ista
quicquid
sane
sense¬
rit,
non
instituemus
litem.
Lucanus
de
Sylla:
"Ille
quod
exiguum
restabat
sanguinis
vrbi
Hausit,
dumque
nimis
iam
putrida
membra
recidit,
Excessit
medicina
modum
nimiumque
secuta
est,
Qua
morbi
duxêre
manus."
Censor
vsus
est
his
argumentis,
quae
à
quouis
in
veram
artem
possunt
dici,
&
sic
discentium
ani¬
mos
ab
ea
prorsus
alienare,
imo
totam
ad
Cynosarges
mittere,
dignitateque
exuere
omni.
Haec
ex
qua¬
tuor
libellis
colligemus,
perpendemusque
primum:
Deinde
fatuitates
alias,
eiusdem
in
meridiano
so¬
le
expandentes
demonstrabimus.
Academiam
istam
non
bene
sibi
consuluisse,
tam
insipido,
maleque
instructo
censore
in
re
grauissima
difficilimaque
vtentem.
Argumentum
primum,
quod
Alchymia
neque
ars
sit,
neque
scientia,
inuenitur
pag.
10.
&
11.
apo¬
logico
pro
Hip.
&
Gal.
Medicina.
Recenset
Riolanus
tres
famulos
tanquam
operarios
medicinae,
Chirur¬
gum,
Clinicum
&
Pharmacopeum.
(sit
hypothesis
Alchymiam
esse
vnam
ex
famulitio
Medicinae
hip¬
pocraticae)
cum
non
sit
in
Clinice,
nec
in
Chirurgice,
consequens
est;
ad
pharmaceuticen
pertinere.
At
hic
neque
ars
est,
neque
scientia,
Omnino
ergo
neque
ars
est
neque
scientia.
Quod
in
pharmaceu¬
tice
non
sit
ars
aut
scientia,
probare
annititur
censor
per
membra.
"Duo
sunt
officia
pharmacentices
praeci¬
pua,
inquit,
vnum
in
delectu:
alterum
in
praeparatione
remediorum."
Quid
hinc?
Ratio
postulabat,
vt
colligeretur
neutra
in
parte
esse
Alchymiam
artem.
At
digressione
ad
quintae
essentiae
vexationem
erat
luxuriandum.
Sed
cur
tandem
in
neutra
est
ars
vel
scientia?
"Distillatores",
inquit,
"sunt
ministri
pharmacopaeorum."
Quid
tum
inquam
postea?
Non
est
idem
destillator
&
Alchymista.
Fortassis
Alchymia
ex
suis
seruulis
aliquem
commo¬
dato
dedit
praecarioue
con
cessit
pharmacopaeo,
non
vt
ei
ministratet,
seruulus,
sed
vt
pharmacopaeus
vester
disceret
etiam
à
mancipio
Alchymistae,
qui
hoc
ipso
officio
fit
Dominus
&
Doctor
illius.
Hoc
si
est,
certe
regina
est
Alchymia,
&
se
dignitate
longe
vltra
vestra
pharmocopolia
extollit.
Fortius
argu¬
mentare.
"Potestis",
inquis,
"istam
partem
pharmaceutices,
quae
est
de
praeparatione
remediorum,
destillationum,
multis
for¬
mulis
amplificare,
&
illustrare.
Nouam
artem
constituere
non
potest
is."
Belle
disputas.
Non
vrgemus.
Si
famulum
no¬
strum
non
vultis
remittere
cùm
bona
gratia.
Non
obtrudemus
nobis
nouam
artem,
quae
nobis
noua
est
minime,
sed
hippocratica
disciplina
etiam
antiquior.
Vbi
vero
vis
argumenti
tui
ô
Censor?
"Alchymia
destillatoria
praeparationem
Galenicam
potest
multis
formulis
remediorum
amplificare
&
illustrare:
Non
facere
nouam
artem.
Ergo
neque
ars
est,
nequè
scientia."
Num
tu
etiam
sapis?
Quod
artem
tuam
praeparatoriam
amplificat
&
illustrat
formulis
multis,
an
non
affert
tenebrosae
lumen,
&
inopi
incrementum?
Quod
artem
auget,
estne
inertia?
Nos
ex
eodem
fonte
sic
contra
te
concludimus.
"Quod
in
artem
infert
formulas
eas,
quibus
ars
amplificatur
&
illustratur,
id
necesse
est
artem
&
scientiam
esse."
Neque
enim
heterogeneis
ars
augetur,
sed
homogeneis.
"Alchymia
in
artem
medicam
pharmaceuticem
infert
istas
formulas,
vt
confitetur
Riolanus.
Ars
ergo
est,
&
scientia."
Scientiam
ad¬
do,
quia
impossibile
est:
id
fieri
sine
theorematibus,
quorum
merito
scientiae
dicuntur,
Deinde,
"Si
partes
artium
ex
affectione
specierum
ad
genus"
(nam
vtroque
modo
considerantur
scientiae
&
artes
integre
&
generice)
sunt
artes
propter
homogeniam,
&
consensum
specierum
cum
generibus
essenti
alem
partes
artium
sunt
artes
scientiarum,
scientiae:
Atqui
prius
est:
Posterius
ergò."
Connexum
probo
non
tantum
incluso
argumento,
verum
etiam
euidente,
inductione.
Nam
definiendi
tatio
est
ars,
&
est
membrum
artis
Dialecticae:
Diuidendi
industria
est
ars,
&
sic
deinceps:
idque
valet
etiam
in
Rhetorica,
Musica,
Arithmetica,
Geometria,
Imo
omnes
partes
philosophiae,
sunt
quaedam
philosophię,
vt
philosophia
physica,
Ethica
etc.
Quid
ni
ergo
pharmaceuticae
quoque
medicinae?
An
si
Medicina
ars
est,
Chirurgice
non
est
ars,
neque
Diaetetioe
Dic
censor.
"Non
facit
novam
artem."
Sit
ergo
illa
ars
antiqua,
&
si
apud
vos
non
facit,
maneat
ars
in
suo
regno.
Est
autem
magna
quaestio,
an
non
quae
ars
pridem
erat,
amplificatione,
&
illustratione,
seu
accessione
no¬
uorum
praeceptorum
quodammodo
appellari
possit
noua,
nisi
fortasse
autoritate
Plinii
velis
interpo¬
lem
dicere
toties,
quoties
medicina
est
mutata.
Sed
cur
non
noua
queat
pharmaceutice
dici,
si
aucta
est
tanta
ex
Alchymia
accessione?
Vobis
tamen
non
erit
noua
ars
ab
augmento,
nisi
eodem
iure
caete¬
ros
praeparandi
modos
nouos,
nouas
artes
facere
confiteri
velitis.
Sic
argumentare.
Si
no¬