Alchymia,
quàm
Cen¬
sor
Diabolo
asscribit.
Scholae
Pari¬
siensis
senten¬
tia
videtum
à
Censoria
alia
esse.
Paracelsia.
Quercetani
Alchymia
per
se
non
est
damnanda
Chymiatrium
non
recipi¬
mus.
Res
cum
ab¬
usu
aliquan¬
do
damna¬
tur,
vel
po¬
tius
abole¬
tur,
vt
ser¬
pens
Mosis
cum
cultu.
Sed
dispar¬
est
ratio
causarum.
10
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
"ficis
admirationem.
At
vos
igne
destruitis
istum
ex
contrarijs
natum
mirabilem
concentum:
cuius
hoc
inuentum,
si
non
Diaboli,
opera
Dei
quantum
potest
demolientis,
&
hanc
gloriam
Deo
Optimo
Maximo
inuidentis.
Pag.
21.
apol.
Hipp.
de
chrysopoeia,
quae
est
nobilis
pars
Alchymiae:
His
&
similibus
nugi
ita
credulos
infatuastis,
vt
relictis
solidioribus
disci¬
plinis,
ad
DELIRAM
hanc
&
praestigiatricem
artem
conuolent,
etc."
Haec
tu
valde
censoriè,
&
ex
dignitate
scholae
Parisiensis.
Aegre
feres
fortasse,
tibi
tua
flagitia
totidem
reponi
verbis.
Sed
consulendum
est
po¬
steritati,
vt
sciat,
qualem
serpentem
&
carcinoma
ista
schola
aliquando
fouerit.
Ne
indigneris,
etiam
compendio
syllogistice
comprehendam,
iudicaboque,
&
tandem
contra
totam
tuam
medicinam
ex
eodem
principio
concludam.
Tu
esto
interim
patiens
&
attentus.
"Quod
à
Diabolo
introductum
est
in
contumeliam
Dei
naturaeque,
&
perniciem
generis
humani,
non
est
fe¬
rendum.
Alchymia
à
Diabolo
introducta
est
in
contumeliam
Dei,
naturaeque
&
perniciem
generis
humani.
Alchymia
ergo
non
est
ferenda.
Minor
primum
declaratur
per
explicationem
vocis
Alchymiae,
nempe
eam
designari
artem,
cuius
instaurator
dici¬
tur
Paracelsus,
cuius
res
sint
olea,
aquae,
vitrum
stibij,
praecipitatus,
chrysopoeia:
quae
pauca
bona
sociauerit
deleterijs,
vt
haec
essent
gratiora:
quae
parat
chymica
remedia:
quam
Hermeticam
dicunt:
quae
essentias
&
extracta
facit:
quae
mista
resoluit
propter
essentias:
quae
igne
destruis
mista.
Deinde
comprobatur
his
prosyllogismis.
Est
à
Diabolo
introducta
Al¬
chymia,
etc.
1.
Quia
remedia
maligna
habet
pro
benignis.
2.
Quia
pauca
bona
iunxit
deleterijs,
vt
haec
gratius
occurrant.
3.
Ex
remediorum
chymicorum
certius
imminet
exitium,
ita
vt
si
vnus
seruetur,
mille
pereant.
4.
Non
potest
essentijs
&
extractis
suis
dare
calorem
meliorem,
sed
deteriorem,
vtpote
vehementiorem:
quasi
dicat,
res
bonas
peiores
ad
vsum
facit.
5.
Quia
mista
corrumpit,
nec
retinet
temperiem
naturalem,
quae
est
in
Deum
contumelia,
etc.
6.
Quia
falso
subnititur
fundamento,
essentiarum
gratia
spoliandas
res
esse
sua
materia.
7.
Chrysopoeiam
habet
deliram
&
praestigiatricem,
à
magistratu
prohibendam,
&
cuius
per
libros
editos
vulgateres
maiori
seueritate
coercendi.
8.
Quia
studiofos
sui
misere
perdit,
etc."
Respondetur
ad
syllogismum,
negando
assumptum.
Deinde
considerentur
eius
prosyllogismi,
Declaratio
vocis
Alchymia
plura
confundit,
atque
ita
plurium
interrogationum
Elencho
contami¬
nata
est.
Debuit
Censor
manifestius
dicere,
&
sine
confusione,
de
qua
Alchymia
iussus
sit
censuram
agere,
&
de
qua
non.
Quanquam
enim
vna
duntaxat
ars
est,
quae
hoc
nomen
sibi
proprie
vendicat,
eue¬
nit
tamen
improborum
hominum
imposturis,
&
imprudente
multitudinis
imperitae
iudicio,
vt
mala
bonorum
vocabulis
simul
denotentur,
vt
videre
est
apud
Pantheum,
qui
impostoriam
damnat:
veram,
licet
absque
necessitate,
conficto
nouo
nomine
docet.
Procul
dubio
autem
voluit
schola
Parisiensis,
non
ipsam
per
se
artem
bonis
praeceptis
formaque
ad
finem
in
vita
vtilem
constitutam,
è
numero
bo¬
narum
exclusam,
sed
quicquid
fraudum
peruersitatumque
est
in
eam
illatum.
Deinde
videtur,
non
Alchymiam
à
Paracelso
repositam,
quatenus
est
id,
quod
est
&
ab
antiquis
tot
centuriis
annorum
comprobata,
nec
vili
sui
parte
medicinae
sociata,
voluisse
attingere.
Sed
quam
PARACELSIAM
appellamus,
quae
complectitur
totam
medendi
rationem
Paracelsicam,
omnesque
eius
de
magia,
arte
signata,
astrologia,
magno
paruoque
mundo,
&
huiusmodi
plures
vesanias,
quibus
nihilominus
inspersit
res
bonas,
non
à
se
inuentas,
vt
confitetur
ipse,
sed
à
prioribus
acceptas.
Huius
rei
specimen
videre
est
in
chirurgia
parua,
quae
neutiquam
est
contemnenda:
sed
cum
eam
vertit
in
magnam,
magicis
deliriis
aliisque
commentis
ita
miscuit,
vt
iam
sit
vere
Paracelsica,
in
qua
tamen
da¬
mnatis
delitamentis,
quae
sapientiam
veterem
sapiunt,
retinentur.
Ita
CRATO
recte
scripsit,
in
As¬
chymia
Paracelsi
esse
quidem
veterum
inuenta,
sed
longe
peruersius
obscuriusque
tradita,
quam
ipse
legerit
in
antiquo
quodam
volumine
ducentis
ante
Paracelsum
annis
scripto.
Si
ergo
haec
est
senten¬
tia
scholae
Parisiensis,
quod
colligi
potest
etiam
ex
breui
discursu,
vbi
Libauii
Alchymia
non,
sed
Quercetani
damnatur
(quanquam
&
hoc
sit
imprudenter
dictum
cum
Quercetani
Alchymia,
quae
per
se
sibi
hoc
nomen
postulat,
si
perplexitates
illas
obscuritatesque
votum
tollas,
non
abiiciendas
ha¬
beat
remediorum
formulas)
non
satis
meditatus
est
functionem
suam
Censor,
cum
illam
designat
Chymiam,
in
cuius
complexu
est
chrysopoeia,
olea,
aquae,
spiritus,
essentia
quinta,
elementa,
principia,
tincturae,
Antimonii
vitrum,
praecipitatus,
&
reliqua
omnia
suo
genere
&
aestimatione
praeclara.
"At
viuo
Fernelio
schola
damnauit
non
tantum
abusum
Antimonij,
verum
etiam
antimonium
ipsum.
Ergo
&
nunc
ars
cum
abusu
artis
abijcienda."
Inquam
ego,
quid
tunc
impulerit
scholam,
vt
sic
statueret,
non
multum
curo.
Rem
per
se
si
consideres,
non
debuit
sic
iudicare,
sed
extorquere
manibus
imperitorum
medicamen¬
tùm
periculosum,
quod
tamen
cum
à
peritis
ex
arte,
prouideque
adhibetur,
in
variis
potest
esse
vtilis¬
simum,
vti
ostendemus
suo
loco.
Cur
non
pari
sententia
repudiatis
Elleborum,
Mezereum,
Esulam,
Lathyrin,
Ricinum,
&c.
imo
&
vinum,
gladios,
bombardas,
puluerem
pyrium
&
similia?
Non
satis
est
imo
ne
sapientis
quidem,
dicere,
puluis
pyrius
est
Diaboli
inuentum:
stybium
est
Diaboli
inuentum?
praecipitatus
est
Diaboli
inuentum,
etc.
Res
ipsae
ad
bonum
&
malum
perinde
se
habent.
Quando
ma¬
litia
hominum
in
malum
vertuntur
vsum,
hoc
à
Diabolo
est.
Aliàs
puluere
pyrio
etiam
nos
defendi¬
mus,
&
hostes
prosternimus:
eodem
vtimur
etiam
ad
medicinam
&
varia
oblectamenta,
aut
etiam
ad
opera
quaedam
mechanica.
Longe
magis
ignis
erat
execrandus,
quàm
puluis
iste
Diabolo
asscribendus.
Ignis
enim
eum
in
furorem
agit,
igni
fiunt
nocumenta.
Atque
haec
de
declaratione
paulo
fusius,
vt
in¬
telligat
suum
morbum
Censor,
discatque
de
rebus
accuratius
iudicare.
"Imperitiae
signum
est",
inquit
Arist.
paucis
inspectis
facile
pronunciare."
Ab
hac
nota
maculaque
videat,
vt
se
immunem
reddat
Censor.
Primus
prosyllogismus
in
artem
praeclaram
iniuriosus,
foedum
est
mendacium,
&
refutatur
à
Censore