13
contra
Alchymiam
latae.
porea
crassitie,
&
fecibus?
An
non
disciplina
Galenica
plena
est
documentis
huius
fundamenti?
Qua
enim
arte
facitis
syrupos,
iulepos,
olea
expressitia,
mucillagines,
&
alia
multa?
Quid
in
prelo
&
colo¬
vobis
restat?
Quid
agis,
cùm
infusum
Rhabarbari
purgandi
causa
praebes?
Quod
apud
te
verum
est,
si¬
mili
modo
&
consilio
adhibitum
à
Chymicis
potestne
fieri
falsum?
Dicere
forte
voluisti,
Chymicos
docere,
in
omnibus
sic
fieri
omnino
necesse
esse.
Sed
si
haec
dixisses,
cum
laruis
fuisses
luctatus.
Neque
enim
aliud
oppugnasses,
quàm
tuum
figmentum,
quod
neque
apud
Paracelsum
reperis,
neque
vllum
alium
chymicum
solertem.
Gramanus
in
hanc
sententiam
scripsit
quidem;
sed
tibi
non
cum
hoc,
ve¬
rum
cum
Quercetano
est
negotium,
qui
non
repudiat
omnia
integra,
etiam
cum
adit
chymicum.
Ne¬
cesse
enim
est,
vt
seruet
magisteria
multa,
&
componat
quoque
multa.
"Si
Diabolum
autorem
habet,
quod
statuit
essentiarum
causa
(vt
oleorum,
aquarum,
etc.)
esse
sol¬
uenda
mista,
Galenica
medicina
à
Diabolo
est."
"At
haec
minime
ad
Diabolum
refertur.
Neque
ergo
id,
quod
statuit
istud,
vt
Alchymia."
Mendax
vero,
quo
patre
est
natus?
Illo
nequam
impostore
ab
initio.
Septimus
prosyllogismus
de
delira
chrysopoeia
&
praestigiatrice,
partim
inscitiam
Censoris
pro¬
dit,
partim
inertiam,
partim
iudicium
ineptum,
&
censuram
malitiosam.
Palàm
est
ignorare
artem
istam,
quę
principia
habet
naturae.
Inertem
dico,
quia
si
studiosus
fuisset
veri
inquisitor,
legere
potuisset
tot
scri¬
pta
de
eius
veritate,
totque
defensiones
&
declarationes
exactas.
Improbus
est,
qui
metaphysico
suo
so¬
mnio
inductus
artem
contemnit
&
vituperat,
quam
nec
legendo
cognouit,
nec
assecutus
est
intelligen¬
do.
Mendax
autem
etiam
apparet,
cùm
praestigias
&
deliria
consulto
appellat
effectum
opusque
artis
perfectum
&
verùm.
Nos
collegimus
argumenta
omnium,
quos
vidimus
aduersariorum,
eaque
ita
refu¬
tauimus,
vt
nondum
comparuerit,
qui
possit
contrarium
demonstrare:
&
mox
etiam
Riolani
firmamen¬
ta
considerabimus.
Quantae
vero
malitiae
est,
magistratum
instigare
ad
animaduertendum
in
eos,
qui
scri¬
ptis
seu
prodiderunt,
seu
explicauerunt
celebraruntque
chrysopoeian?
Num
ergo
in
crucem
agendi
fui¬
stis
Hermes,
Geber,
Arnoldus,
Lullius,
Rupescisse,
Thomas,
Albertus
M.
&
innumeri
veteres,
quorum
adhuc
hodie
in
lucem
dantur
scripta;
postea
etiam
recentes
partim
defuncti,
Paracelsus,
Dornaeus,
Fe¬
dro,
Penotus,
&c.
partim
viui,
vti
putamus,
Iohannes
Heurnius,
Daniel
Brouchuisius,
Justus
à
Balbian.
Hoghelandaeus,
Vogelius
Thrasybulus,
Nicolaus
Barnaudus,
aliique
plurimi
cum
Libauio
ipso?
Dicis,
nos
profiteri
nos
fautores
calamitatis
eorum,
qui
artem
infeliciter
aggrediuntur.
Absit
hoc,
ô
Riolane
Quibus
ver¬
bis,
quo
in
loco
id
à
nobis
factum?
Quis
se
fautorem
miseriarum
alienarum
profiteatur?
An
tibi
lubitum
est
magistratum
in
nos
excitare,
vt
habeas,
quo
in
sinum
tuum
gaudeas?
δπιχαιρεκακοι
no
sumus.
Tu
te
ab
isto
crimine
libera,
si
potes.
Nos
praemonitionibus
vtimur
grauissimis,
ne
quis
eam
artem
tentet
im¬
peritus.
Nos
Principes
adhortamur,
ne
aures
dent
impostoribus,
&
huiusmodi
monita
inuenies
apud
Gebrum
crebra:
inuenies
apud
Bernhardum
Treuisanum,
apud
Thomam,
apud
Hoghelandaeum,
nec
crebro
minus
in
meis
lucubrationibus.
Vtor
illo
Horatiano:
"Inuitum,
qui
seruat
idem
facit
occidenti.
Nec
semel
hoc
fecit,
nec
si
retractus
erit,
iam
Fiet
homo,
&
ponet
famosae
mortis
amorem."
Et
vti
mox:
"Nulla
fides
damnis
verisque
doloribus
assit,
Nec
semel
irrisus
triuijs
attollere
curet
Fracto
crure
planum,
etc."
Verùm
fit
in
illis
prouerbium,
ὀψέγε
φρύγες.
Et,
Malo
accepto
stultus
sapit.
Octauus
prosyllogismus
aeque
est
mendax.
Finge
aliquem
periisse
sua
culpa,
dum
id
tentat,
cui
par
non
erat.
Num
ars
tibi
erat
Diabolo
tradenda
&
vituperanda?
Sed
&
perdat
aliquos
chrysopoeia,
num
ad
totam
artem
conuitium
crimenque
erat
referendum?
Tibi
opera
danda
est,
ne
tua
medicina
perdas
plurimos.
De
Alchymia
nos
viderimus.
Tandem
ne
iniuriam
fecisse
videaris
nobis;
dum
non
dubitas,
remedia
chymica
à
Diabolo
fuisse
inuenta,
pag.
86.
apol.
pro
Hipp.
producis
Paracelsum,
qui
candide
fatea¬
tur
in
libro
de
origine
morborum
inuisibilium,
suam
medicinam
Diabolicam.
Agit
in
eo
textu.
quem
allegas,
Paracelsus
de
characteribus,
per
quas
aliqui
curant
morbos
occultos;
imo
generallus,
tractat
quaestio¬
nem,
posse
etiam
ab
inimicis
nostris
salutem
nos
adipisci,
Deo
ita
volente,
&
conuertente
mala
in
bo¬
num,
sicut
iuuamur
carduis,
serpentibus,
&
aliis,
quin
&
venenis
(id
quod
in
schola
Galenica
minimè
est
infrequens
aut
inauditum.)
Quocirca
etiamsi
illi
characteres
essent
Diaboli
ipsi,
quia
tamen
per
eos
aliquid
boni
consequimur,
vult
perinde
habendos
esse,
ac
si
sanati
fuissemus
pilulis,
aut
potionibus
Ga¬
lenicis.
Non
defendo
hic
Paracelsum.
Veruntamen
tuam
calumniam
deprehendo,
quod
fateatur
ibi,
suam
medicinam
esse
à
Diabolo.
Contrarium
est
in
symbolo
eius:
Omne
bonum
perfectum
à
Deo.
Et
supta
ex
magna
Chirurgia
adduxi
locum,
in
quo
chymica
remedia
ab
artificibus
se
accepisse
monstrat.
Quae
te
intemperiae
agitant,
vt
sic
tractes
hominis,
licet
inimici
tui,
scripta?
Sed
&
si
rem
ipsam
consideres,
an
in
tua
religione
vsque
adeo
male
dictum
est,
si
quis
asserat,
Deum
per
malos
quoque
nobis
benefacere,
vt
per
Iudam
proditorem,
quem
vocabat
Diabolum?
Ministri
malitia
non
euacuat
virtutem
Dei.
Sed
mitto
Theophrastum.
Finge
omnia
sic
esse,
vt
tu
ex
loco
isto
colligis;
at
quid
id
ad
Alchymiam,
quae
neutiquam
est
medicina?
Quid
ad
nostram
illam
veram
à
Paracelsicis
opinionibus
liberatam?
Quid
ad
Alchymiam
simpliciter,
quae
aquas
&
olea
facit
multis
modis,
quae
essentias
quintas,
&
tincturas
no¬
bilissimas
cum
aliis?
Tu
ipsam
Alchymiam
ex
decreto
scholae
tuae
ita
damnas,
vt
eius
medicamina
Dia¬
bolo
asscribas.
Visum
tibi
scilicet
est
hoc
nimis
atrox.
Inueniendum
pharmacum
erat.
Sed
hoc
tibi
pla¬
ne
inutile
est.
Non
enim
Paracelsi
sententiam
enunciabas,
sed
tuam
ipsius,
NON
DVBITO.
Hacte¬
nus
argumentum
secundum.
Audiamus
tertium:
Quae
Querceta¬
nus
non
odit
integra.
Chrysopoeia.
Rabiosae
cra¬
delitas
Cen¬
soris
in
scri¬
ptores
chy¬
miae
trans¬
mutatoria.
De
arte
poët.
I.
Epist.
18.
Pereuntes
studio
chy¬
miae.
In
4.
de
in¬
uis.
Tom.
I.
pag
312.
&
seque
in
forma
4.
Germ.
Veritas
&
iustitia
et¬
iam
hosti¬
debita.