16
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
&
pseudochrysopoeis
nihil
attinet
dicere.
Neque
enim
horum
malitiam
defendimus,
potestque
ea
ve¬
rae
arti
tam
parùm
detrahere,
quàm
parùm
magia
incantatorum
operibus
veris
naturae)
praeterquam
quod
tota
artis
ratio,
&
natura
rerum,
quas
adhibet,
conuincit,
etiam
exempla
testantur
syncerissima,
Si
praestigiatrix
ars
esset,
non
posset
comprehendi
praeceptis
principiísque
istis,
quae
ex
pura
puta
na¬
tura
traduxerunt
artifices,
&
operi
suo
accommodarunt,
planeque
demonstrarunt
ita
se
rem
habere:
non
adstipularetur
eis
etiam
affinium
transmutationum
veritas;
non
potentia
naturae,
&
summorum
Physicorum
decreta,
de
quibus
ne
plura
quidem
dicamus,
iubemus
lectorem
adire
defensionem
Al¬
chymiae
nostram,
contra
Guiperti
impugnationem,
&
quae
adiecimùs
in
Gastonem
Claueum
notata
Ibi
inueniet
ea
transmutationum
exempla
&
historias,
sicut
&
in
libello
Hoghelandaei
historias
auri
fa¬
cti,
vt
si
adhuc
nondum
sibi
persuadere
potest,
chrysopoeiam
nostram
esse
veram,
&
perfici
naturam
ad¬
iuuante
arte,
pro
deploratae
fidei
homine,
&
plane
stupido
sit
habendus.
Et
cur
quaeso
credendum
sit
insipidi
delirique
hominis
inficiationibus
plus,
quàm
sapientum
naturae
scrutatorum
affirmationi
per
tot
demonstrationes:
Chymiatri
quidam,
vt
Suchtheniani,
item
parùm
tribuere
arti
huic
videntur.
Quae
vero
de
lapi¬
de
scripta
extant
antiqua,
ad
medicinam
suam,
elixyr,
aurum
potabile,
etc.
quae
putant
vnam
&
ean¬
dem
rem
sensibilem
esse
tantùm
ad
medicandum
fabrefactum,
tribus
autem
formis,
quae
principia
vo¬
cant,
distinctam
reuocant.
Sed
hi
sensu
&
factis
redarguuntur,
ne
quid
dicamus
de
artificum
ipsorum
praeceptis,
quae
licet
allegorice
exponi
possint,
&
quaedam
etiam
parabolicam
phrasin
habeant,
tamen
per
se,
&
primum
de
vera
transmutatione
sunt
condita,
nec
omnia
sunt
tropis
&
aequiuocationibus
in¬
uoluta.
Experientiam
desiderant
simplices
isti.
Datam
calumniantur.
De
Scoto
illo,
qui
in
Belgio
&
Ger¬
mania
caetera,
aliisque
locis
aurum
etiamnum
hodie
ex
plumbo
facere
dicitur,
nolo
quicquam.
Solet
largiri
specimina.
Ea
explorentur
examinibus
veri
auri:
&
ne
oculos
tuos
falli
credas,
considera
&
cir¬
cùmspice
diligenter,
quid
in
catinum
ponat
(solet,
vt
aiunt,
plumbum
vulgare
quoduis
obuium,
aut
ferrum
consectum
in
catinum
immittere,
aurificis
opera
eliquare,
&
puluiusculo
insperso
aurum
con¬
flatum
eximere)
quidque
vicissim
extrahat.
Non
ita
pridem
Nicolaus
Barnaudus
explicationem
Epi¬
taphii
Bononiensis
dedit,
in
qua
narrat,
se
cum
Gulielmi
Vrsini
à
Rosis
Medicus
esset,
incidisse
in
An¬
selmum
à
Boodt
Belgam
Medicinae
Doctorem,
qui
translata
bibliotheca
in
cuiusdam
libelli
fractis
ta¬
bulis
inuenerit
descriptionem
artificii
cum
grano
pulueris
aurificis,
ad
comprobandam
descriptionis
verita¬
tem.
Is
cum
antea
plane
nihil
tribuisset
arti,
tunc
incepit
periculum
facere,
vti
iubebatur
literis.
Quid
multis
opus?
Aurum
ex
hydrargyro
fecit,
idemque
postea
bis
eodem
puluere
item
ex
argento
viuo
ab¬
aurifice
conflatum,
vt
nullum
dubium
esse
potuerit,
tribus
experimentis
per
vnum
granum
procura¬
tis,
quin
ars
per
se
sit
vera,
licet
postea
ad
literam
tentata,
pulueris
praeparatio
non
responderit.
Idem
Barnaudus
praeter
Georgii
Riplaei
Angli
fidem,
&
Paracelsi
experientiam,
alium
quendam
ex
Angli,
virum
magnum
adducit,
qui
ex
mercurio
&
terra
Solis
tincturam
fecerit,
cuius
fructus
aureos
ipse
Bar¬
naudus
cum
Pragae
apud
Thaddaeum
Hagetium
esset,
centies
viderit,
&
manibus
gestauerit.
Fuit
mas¬
sula
auri
puri
puti
semissis
à
D.
Hagetio
ex
argentò
viuo
vulgi
proiectione
grani
vnius
momento
facta,
attestante
Simeone
Hagetio,
qui
interfuerat
operi.
Quas
tu
mihi
hic
praestigias
fingere
potes
Censor,
in
viris
integerrimae
famae,
&
innocentissimi
experimenti?
Qua
magia
vertit
ille
hydrargyrum,
qui
ne
crediderat
quidem
prius,
artem
esse
veram,
&
simplici
opere
coactus
est
credere
incredibilia
visa?
Ri¬
dendus
autem
es
cum
tua
auri
&
hydrargyri
confusione
tam
solerte,
vt
etiam
peritos
fallat.
Cape
tum
granum
auri,
&
coniice
in
argentum
viuum
sex
vnciarum,
&
vide,
quam
confusionem
peritos
auri
spe¬
cie
decipientem
sis
obtenturus.
Nónne
miraculùm
naturae
&
artis
est,
à
tam
parua
quantitate
indo¬
mitum,
aliàs
argentum
viuum
aqueam
suam
naturam
momento
amittere,
&
in
aurum
verti
purum
putum,
quod
examinibus
auri
naturalis
vndiquaque
respondeat,
feratque
malleum,
&
in
igni
ma¬
neat,
siue
copella
experiaris,
siue
antimonio,
siue
caemento
regali,
siue
aquis
regiis?
Quae
ista
confusio¬
est,
qua
vtrumque
transmutatur
in
aliud,
priore
forma
perdita¬
Explodendus
idem
Gensor
est
&
de
plumbo
caeterisque
metallis,
aurum
in
se
continentibus,
&
segregatione
reddentibus.
Quod
tu
mihi
aurum
fingis
in
plumbo
&
orychalco,
in
quo
ne
exactissi¬
mus
quidem
docimasta
aliquid
potuit
inuenire?
Quae
metalla
transmurant
Chymici,
&
quem
hy¬
drargyrum,
ea
nihil
plane
habent
auri;
aut
si
habent,
tam
pusillum
id
est,
vt
nihil
possit
censeri
ad
quantitatem
eius,
quod
opere
efficitur.
Quid
dices,
cum
tota
quantitas
fit
aurum?
Inuenitur
in
ve¬
nis
plurium
saepe
metallorum
coniunctio;
sed
haec
à
docimastis
inuestigata,
ita
sunt
excocta
segrega¬
taque,
vt
qui
velit
amplius
quid
exsculpere,
oleum
perdat
&
operam,
faciliusque
ex
pumice
eliciat
aquàm,
quàm
ex
plumbo
tali
aurum.
Sed
pergendum
est:
Conuitium
homine
liberali
&
literato
in¬
dignum
effutiuisti
scribendo,
illum
esse
meliorem
chrysopoeum,
qui
melius
sciat
fallere.
Non
puta¬
ueram,
Parisiis
tam
virulentum
hominem
esse,
nedum
Medicum
Doctorem.
Si
quis
est,
qui
fallacibus
tincturis
aes,
argentum,
ferrum,
aut
horum
misturas
auri
specie
infi¬
cit,
&
id,
quod
effecit,
non
habet
pro
aere,
aliísque
metallis,
mistura
saltem,
vel
aliis
modis
coloratis,
or¬
natus
causa
(vt
ad
phaleras,
supellectilem,
tanquam
ex
aurichalco,
&
huiusmodio,
qualia
vasa
ex
aere
Babylonio
olim
habuerunt
Reges
Persiae)
sed
pro
auro
puro
vendit,
atque
ita
imponit
hominibus,
hunc
leges
comprehendere
iubent,
&
supplicio
afficere,
nosque
simul
pronunciamus,
talem
impo¬
storem
ex
merito
tractari.
Sed
quid
hoc
ad
Philosophos
verae
artis
studiosos,
verique
auri
effecto¬
res?
Facile
est
tali
argumento
Medicinam,
Theologiam,
Iurisprudentiam,
omnesque
nobiles
scien¬
tiàs
damnare.
VI.
Chry¬