21
contra
Alchymiam
latae.
naturam
coelestem
quandam
proxime
ei
substernit
quam
vocat
spiritum
calidum,
seu
calorem
in
spi¬
ritu,
qui
porro
in
humido
inest
radicali.
Si
potuit
Censor
negare
viuentia
ali
his,
quae
nunquam
vixe¬
runt,
cur
nequit
colligere
vitam
in
diuiniore
quodam
corpore
esse,
quod
ad
ipsam
propius
accedat,
quam
Elementa?
Vita
actus
animae
est,
animaque
ipsa
principium
&
actus
primus.
In
actiuiore
esse
necesse
est,
quàm
sunt
elementa.
Istiusmodi
vero
coelestis
substantia
&
natura
est.
Haec
confirmantur
Chymicis
extractionibus
&
resolutione
comprehensa.
Nam
quando
aliquid
purrescit
concluso
vase,
separatio
exhibet
nobis
quatuor
substantias
elementis
analogas,
&
insuper
vnam
nobilissimam
quin¬
tam,
non
quidem
separatim
&
sine
illis
in
natura
subsistentem:
attamen
quae
possit
ex
illis
quodammo¬
do
euocari,
&
in
nobilissima
misti
parte
ostendi.
Coeterum
eadem
sententia
inuenitur
&
"cap.
6"
(Grae¬
cis)
"ejusdem
libr.
de
Gen.
animal.
Et
in
3.
de
Gen.
an.
vlt.
Generantur
in
terra
humoreque
animalia
&
plantae,
quo¬
niam
humor
in
terra,
Spiritus
in
humore,
calor
animalis
in
vniuerso
inest".
Vide
&
reliqua.
Plura
enim
non
sunt
Censori
isti
opponenda,
quanquam
videri
velit,
se
totum
Aristotelem
deglutiuisse.
Considere¬
mus
argumenta
sequentia.
"Si
esset
aliqua
quinta
essentia,
citra
controuersiam
materiae
inseparabiliter
cohaereret:
At
Chymici
volunt
eam
separari.
Non
ergo
est.
Maior
declaratur
1.
quod
omnes
formae
physicae
à
suo
subiecto
sint
inseparabiles
2.
quod
certamen
sit,
num
cogi¬
tatione
possint
separari
formae
Physicae,
nedum
essentia
quinta."
Puerumne,
an
anum
quandam
futilem
hic
audimus
garrientem?
Non
intelligit
ille
bonus
Censor
quidnam
vocent
Chymici
quintam
essentiam
Formam
si
aliqui
appellant,
relate
appellant.
Alioquin
corpus
esse
(corpus
accipimus
more
Aristote¬
lico
in
praesentia)
quis
tam
sit
fatuus,
quin
agnoscat?
Deinde
corpus
dicimus
non
vsquequaque
extra
e¬
lementaria,
aut
penitus
&
omnimodo
ab
illis
separatum:
sed
purissimae
eorum
in
communi
misto
par¬
ti
illigatam
cohaerentemque
propter
cognationem
essentiam.
Quocirca
acutus
ille
argumentator
pri¬
mum
fallit
formam
Physicam
ex
quinta
essentia
procudendo:
deinde
aequiuoca
separatione
imponit
lectoribus,
sicque
belle
putat
euersam
esse
essentiam
quintam.
pag.
20.
Apoll.
Hip.
tribuit
Chymicis,
quod
eliciant
quintam
essentiam
igne
ad
sanitatem
conseruandam.
Si
ea
est
forma
Physica,
vesane
tribuit:
sin
sapienter
formam
physicam
non
esse,
intelligere
potuit.
pag.
ejusdem
Apol,
76.
ex
professo
rem
aggredi¬
tur,
recipitque
demonstrandum
in
mundo
elementari
quintam
essentiam
non
extare:
&
cum
extra¬
ctores
huius
dicantur
vulgo
Spagirici,
confecturum
simul
putat
nomen
spargirici
esse
prorsus
inane,
cui
nulla
res
subsit:
titulum
sine
re.
Parturient
nimirum
montes.
Age
procede
demonstrator.
"Si
omnia
hîc
à
coelo
fiunt
ex
elementis
quatuor,
coelumque
concurrit
ad
generationem
mixtorum,
vt
effi¬
ciens,
quae
est
causa
externa,
non
vt
materia:
quinta
essentia
in
mixtis
esse
non
potest.
Sed
illud
est.
Hoc
ergo."
Negat
tyro
Chymicus
connexum.
Finge
coelum
agere
in
his
inferioribus,
vt
mista
generet
ex
quatuor
Elementis:
at
cùm
agens
naturale
repatiatur:
coelum
non
nuda
qualitate
erit
in
mistis,
sed
ali¬
qua
substantia,
eaque
sui
simili.
Sic
necesse
est,
vt
sit
in
imis
etiam
substantia.
Pone
virtualem
tantum
contactum,
at
per
virtutem
quoque
ad
similem
suae
naturae
essentiam
contendet
naturaliter,
atque
ita
generando
mista,
procreabit
simul
naturam
sibi
analogam,
quam
nos
essentiam
appellamus
quintam,
Fatuus
ille
putat
coelum
concurrere
ad
mistionem
tanquam
Elementum
materiale
debere,
cum
dici¬
mus
quintam
essentiam
mistis
perfectis
inesse.
In
assumpto
inconsiderata
locutio
est.
Si
omnia
fiunt
à
coelo,
ex
quatuor
elementis,
ex
qua
re
ipsa
fiunt
elementa?
Deinde
contempletur
quispiam
generatio¬
nem
animalium,
plantarum
&
analogorum,
cum
videat
ex
seminario
principio,
in
quo
erant
potentia,
prodire
pene
omnia
perfecta,
non
autem
constitui
elementorum
concursu,
num
fide
dignum
istud
commentum
de
quatuor
elementis
possit
indicare?
Nutritionem
&
resolutionem
nobis
monstrant.
At
nutritionem
elementis,
quae
non
vixerunt,
non
potest
tribuere
Censor.
Resolutionem
nominari
audimus:
sed
non
demonstrari.
Cum
resoluitur
aliquid
per
putredinem
vase
occluso
longe
apparet
secus.
Insuper
quis
faciebat
Plantas
olim,
antequam
coeli
stellae,
per
quas
volunt
peragi
opera,
essent?
Cur
necesse
erat
De¬
um
singula
procreare
potente
verbo,
&
singulis
quoque
perfectis
inserere
naturam
propagatricem
vel
analogam,
sine
coelo,
si
coelum
omnia
facit
mixta?
Vbi
nunc
promissum
demonstrationis?
Tyro
no¬
ster
contrarium
demonstrat
hoc
modo:
"Si
coelum
(ex
hypothesi
data
non
concessa)
mista
perfecta
in
imis
producit
ex
elementis
quatuor,
neces¬
se
est,
vt
non
tantum
quae
per
resolutionem
exeunt,
at
latuerunt
in
misto
potentia,
coegerit:
ve¬
rum
etiam
naturam
in
illis
quintae
substantiae
analogam
effecerit.
Quid
enim
magni
facit
si
ele¬
menta
compingit?
Prius
est.
Posterius
ergo:
Et
per
consequens
cum
illa
natura
extrahitur
per
Spagyrum,
nomen
ejus
non
erit
sine
re
titulus."
Dico:
"ex
hypothesi
data
non
concessa":
quia
in
elementis
commistis,
natura
non
ex
coelo
tunc,
cum
est
generario
singularis
&
mistio,
ortum
ducit,
sed
ex
seminio
cuique
diuinitus
insito:
quod
tamen
nihilo¬
minus
ob
analogiam
cum
coelo
coeleste
appellamus
imo
ex
coeli
materia
sumptum
est
à
principio,
non
coeli
actione,
sed
iussu
creatoris
omnipotentis:
cum
natura
seipsam
creare
non
potuerit,
neque
existere
temere.
Itaque
&
in
hac
natura
haerent
vires
&
facultates
eae,
quae
nullo
modo
ex
Elementorum
mi¬
stura
existere
neque
in
Elementis
haerere
possunt,
nisi
quis
quaerat
etiam
mirabilia
arcana
in
lapidibus
arenariis
simplici
compage
natis.
Promatur
aliud.
"Ασύμβλητον
elementis
immisceri
non
potest
nec
cum
eis
coire
ad
corpus
misti:
Coelum
est
ασύμβλητον
Elementis:"
Coelum
Cc
4
Spagiri
nomen.