23
contra
Alchymiam
latae.
Deo
sic
volente
seruanteque
duret.
Iterum
mirifice
disserunt
appellando
potentiam
materiae
&
pri¬
uationem
principium
maleficum.
At
qua
est
principium,
beneficum
est.
Nam
principium
est
genera¬
tionis
&
entis.
Benefacit,
qui
occasionem
motus
ex
non
ente
ad
ens
praebet,
quique
expulso
deterio¬
re
reponit
melius.
Sed
spinas
has
subtilibus
istis
relinquamus.
Sequitur
prolepsis
ex
Platone,
Aristotele,
Stoicis,
quorum
sententia
defendi
posse
videbatur
quinta
essentia.
"Platonis
anima
exploditur,
quia
si
diffusa
esset
per
elementa,
sequeretur,
elementa
esse
animata:"
quasi
vero
diffundi
possit
anima:
aut
statim
sit
animatum,
cui
adest
anima
quodammodo:
vt
sanguis,
Spiritus,
etc.
In
corporibus
animalium.
Censor
non
vidit
vim
argumenti
quod
inde
potest
extrui.
Si
enim
anima
illa
mundi,
siue
sit
anima
vniuoce,
siue
aequiuoce,
sparsa
est
per
totum,
non
separata
est
à
spiritu
illo
&
calore
coelesti,
quo
fiunt
foecunda
semina,
&
cuius
merito
coelum
potest
agere
in
mundi
medio.
Motum
sane,
calorem
&
influxum
plures
Philosophi
agnoscunt,
nec
recipiunt
omnes
figmen¬
tum
illud
Aristotelicum
de
calore
per
affrictum
solis
in
aërè
tandem
effectum,
quo
nihil
stultius
po¬
test
dici.
Coelum
calorem
habet
actu:
Sed
qui
in
coelesti
materia
nequeat
efficere
ea,
quae
in
elemen¬
taribus,
cum
actus
actiuorum
pendeant
ex
materiae
conditione,
sitque
motus
actus
mobilis.
Influat
itaque
coelum
seu
per
lumen,
seu
Spiritum
calidum,
aut
etiam
alio
inperceptibili
modo,
&
agat
in
mi¬
stis,
quidni
effecerit
in
eis
essentiam
sibi
analogam,
aut
etiam
relinquat
spiritus
caloris,
luminisque
col¬
lati
quoddam
principium?
Nos
tamen
de
hoc
non
vsque
adeo
soliciti
sumus,
vtpote
quibus
non
de¬
est
ratio
quintae
essentiae
probabilior.
Quid
contra
stoicorum
ignem
seu
spiritum
calidum?
Opponit
ei
non
argumenta,
sed
Aristo¬
telem,
&
sic
authoritatem
authoritate
iugulat.
Vah
acutum
telum?
Sed
quid
tamen
dicit
Aristoteles
contra
stoicorum
spiritum
calidum?
Agnoscit
quidem
eum:
Sed
non
vocat
substantiam,
verum
ac
cidens.
Hem
tibi.
Hoc
est
refutare
stoicos
&
Chymicos.
Dic
sententiam
Aristoteles:
"Generantur
in,
terra
humoreque
animalia
&
plantae:
quoniam
humor
in
terra:
Spiritus
in
humore,
calor
animalis
in
vniuerso
inest
ita,
vt
quodammodo
sint
plena
animarum
omnia."
Sed
est
ne
iste
spiritus
calidus
corpus?
Imo
est.
Sic
enim
pergit:
"Quamobrem
consistunt
celeriter,
cum
calor
ille
(nempe
vna
cum
Spiritu)
comprehensus
est
siue
exceptus.
Comprehenditur
autem
&
humoribus
corporeis
incalescentibus
efficitur
veluti
bulla
spumosa:
Sed
differentia
nobi¬
lioris,
ignobilioris
ve
generis
constituendi
in
comprehensione
principij
animalis
est.
Hujus
autem
rei
causam
&
loca
habent,
&
CORPVS,
quod
comprehenditur."
Ecce
Aristoteles
vocat
corpus
id,
quod
comprehenditur.
Il¬
lud
autem
erat
calor
cum
spiritu
plane
stoice.
Praeterea
Censor
coelo
efficiendi
vim
tribuit.
Aristote¬
les
ait
ex
humore
effici
bullam.
Quomodo
hoc
fit
Censor?
An
non
quia
calor
ille
spirituosus
ex
coe¬
lo
humorem
ita
nobilitat,
vt
qua
fieri
potest
ex
eo
existat
nostra
illa
quinta
natura?
Ne
eludas
Aristo¬
telis
locum,
prohibet
alius
in
2.
de
gen.
an.
3.
vbi
expresse
nominat
corpus
aliud,
praeter
elementa,
id¬
que
vocat
Spiritum
&
calorem
analogum
elemento
stellarum.
Hinc
puta
nostram
quintam
naturam
existere.
Nouum
argumentum,
&
quidem
ex
microcosmo
acutissimum,
dignumque
Parisiensi
Gensore
"Si
in
mixtis
esset
quinta
essentia
praeter
quatuor
elementa,
in
homine
quoque
esset.
Atqui
in
homine
non
est.
Neque
ergo
in
mixtis."
Probatur
minor:
"Si
enim
esset,
aut
in
solidis
partibus
esset
(vel
aliqua
solidarum
partium
esset)
aut
hu¬
moribus
aut
spiritibus"
(vel
humor
aut
spiritus.)
"Sed
nullum
horum
est.
Non
est
ergo
omnino.
Quod
nullum
sit,
patet:
Nam
maxime
esset
Spiritus.
Sed
hic
non
est
quinta
essentia:
quod
ostenditur.
Nam
spiritus
sunt
ignei
aëri,
minime
coelestes.
Cur?
Quia
primam
originem
habent
ex
sanguine
ex
quo
nascitur
Spiritus
naturalis.
qui
est
vapor¬
sanguinis:
ex
naturali
fit
vitalis:
ex
vitali
animalis.
At
vaporis
substantia
est
elementaris.
Non
ergo
coelestis:
Nec
potest
ex
elementari
coelestis
fieri.
Tandem
ergo
consequens
est
nullam
quintam
essentiam
esse
in
sublunari
mundo."
Nos
negamus
minorem,
&
operosas
illas
probationes
irridemus.
Nam
quidam
spiritus
in
no¬
bis
sunt
congeniti:
quidam
postgeniti.
Congeniti
in
nobis
extiterunt
tum
ex
principio
semineo,
in
quo
fuerunt
actu:
tum
procreatione
similis
ex
materia
disposita.
Censor
fabulam
narrat
de
his,
qui
post
ex
sanguine
nascuntur
nostro.
At
spiritum
habebat
conceptus
antequam
sanguis
fieret,
vt
in
ouo.
Item
narrat
de
spiritibus
illis
instrumentalibus,
qui
in
corde,
vel
cerebro
generati
per
arterias,
&
ner¬
uos
distribuuntur.
Hos
nullus
Chymicorum
extrahit,
nec
pro
sua
quinta
essentia
vnquam
vendidit.
I¬
mo
hi
Spiritus
affluunt
partibus,
non
sunt
aliquid
ex
earum
constitutione.
Si
ergo
illa
quinta
essentia
in
nobis
est,
&
elicitur
post
mortem
ex
similaribus,
necesse
est,
vt
in
alio
sit,
&
aliud,
quam
spiritus
isti
Cen¬
soris,
quos
siue
ex
sanguine,
siue
aliunde
generet
(Galenici
etiam
ex
aëre
inspirato
conflant)
id
nihil
ad
Chymicos,
qui
demonstrant
spirituosam
&
coelestem
suam
naturam
esse
in
membris
solidis
magis,
quam
in
reliquis:
Et
ad
oculum
monstrant
calorem
spirituosum
concretione
spirituali
in
coelesti
suo
(quod
sic
per
analogian
&
non
per
synonimiam
vocatur)
corpore
haerentem
per
putrefactiones
in
va¬
sis
suis,
quae
respondent
vasis
naturalibus
ita,
vt
quod
hic
fit,
naturaliter
factum
intelligatur,
&
vicissim.
Eundem
monstrat
&
Aristoteles
in
generatione
&
resolutione
misti:
monstrat
in
vermibus
inter
putrescentem
natis.
Et
nihilominus
etiam
Elementa
vtrobique
conspiciuntur
segrega¬
ta.
Nihil
enim
fit
ex
toto
illius
iudicio.
Sic
ergo
con¬
tra
Censorem
concluda¬
mus
:
Si
in
mem¬
Prolepses
Cen¬
soris
inanissi¬
ma.
Stoicorum
ignis.
3.
de
Gen.an.
11.