Vide
Francis.
Valles.
lib.
2.
cont.
Med.
&
Phil.
c.
17.
De
animae,
morum,
&
tem¬
peramenti
consecutione.
Cometae
coe¬
lestes
A.
1573
1604.
24
Examen
sententiae
Parisiensis
scholę
"Si
in
membris
hominum
est
quinta
essentia,
in
mistis
esse
statuendum
est.
Sunt
enim
illa
mixta.
Atqui
inest:
argumento
naturalium
&
artificialium
resolutionum:
item
vi
principiorum
generatio¬
nis,
&
autoritate
sapientum.
Est
ergo
quinta
essentia
Chymica
in
mistis."
Caeterum
antequam
Chymicos
illo
suo
argumento
vexet
Censor,
ne
dicatur
principium
petere,
&
probare
incertum
per
incertiora,
prius
demonstret
naturalem
suum
spiritum
ex
sanguine
natum:
demonstret
ex
hoc
fieri
vitalem:
nutritionem
Galenicam
repudiet:
Spiritus
animalis
igneúsne
an
ae¬
reus
sit:
vapidus,
an
halituosus:
an
potius
coelestis,
nobis
euidenter
exponat.
Neque
enim
ratio
est
cur
plus
fidei
tribuamus
Censori,
quàm
grauissimis
autoribus
aliis.
Errare
alicubi
mauult
cum
Aristote¬
De
animae,
le,
Galeno,
Hippocrate,
quam
cum
Rhondeletio
&
Scaligero
bene
sentire.
Cur
ergo
non
sentit
cum
Galeno,
qui
Spiritum
animalem
conficit
ex
contemperatione
substantiae
igneae
&
aereae,
dicitque
es¬
se
materiam
propriam
animae?
Item
aerem
esse
sua
natura
elementum
frigidum,
quod
temperetur
mi¬
stione
elementi
ignei.
in
libro
de
vsu
respirationis
animalem
illum
nutrit
partim
aere
inspirato,
partim
et
uaporatione
sanguinis.
Alibi
aut
substantiam
animae
vult
esse,
aut
proximum
eius
instrumentum:
a¬
libi
negat
esse
animae
substantiam.
In
his
laboret
ille
potius,
quam
in
Chymicis
confutandis,
&
opera
aliquid
sumat
in
Zabarellę
argumentis
contra
Galenum
cap
9.
de
animae
partitione.
Simulque
Franciscum
Vallesium
de
naturali
Insito
&
eo,
qui
in
testiculis
ex
vitali
fit,
consideret.
Sequitur
argumentum
aliud.
"Quod
elementare
est,
non
est
quinta
essentia:
Extracta
Chymicorum
sunt
elementaria:
Extracta
erga
eorum
non
sunt
quinta
essentia
&
ex
consequente
nulla
est
quinta
essentia
Alchy¬
miae.
Minor
probatur:
quia
sicut
Sol
suo
calore
è
terris
suscitat
halitum
duplicem:
vaporem,
ex
quo
aquea
meteora:
&
exhalationem,
ex
cujus
ignea
parte
nascuntur
ignea:
aërea
venti:
ita
Chymici
ex
mistis
igne
artificiali
eliciunt
va¬
porem,
quo
consistente
fiunt
aquae:
&
exhalationem,
quae
pinguis
coalescit
in
olea:
siccior
&
tenuior,
Spiritu
praebet."
Maior
homonymiam
habet.
Elementare
quidem
non
est
coeleste
secundum
propriam
&
vniue¬
cam
rationem:
at
secundum
analogiam
quid
ni
sit?
Ita
ignem
coelestem
ex
radiis
solis
exceperunt
vete¬
res
in
sacrificiis,
indeque
eum
appellarunt
coelestem,
distinxeruntque
ab
eo,
qui
ex
mistis
excutitur.
Nos
quin¬
tam
essentiam
in
mistis
non
illam
nudam
coeli
simplicissimamque
substantiam
quaerimus,
sed
nobilissi¬
mam
partem
coelestis
naturae
aemulam
sic
vocamus:
de
qua
dicimus
quod
nihil
obstet
quin
elementis
inter¬
se
commistis
operante
seu
coelo,
vt
volunt,
seu
insita
natura
cum
calore
&
Spiritu,
assit
etiam
pars
coe¬
lestis
ex
primae
procreationis
&
propagationis
per
semen
cuiusque
virtute:
quàm
partem
si
donare
non
potes,
satis
est
si
analogum
quid
coelo
obtinemus.
Minor
eandem
habet
aequiuocationem.
Elementaria
sunt
secundum
quid:
Et
sane
quaedam
plus,
quaedam
minus.
At
alia
ratione
etiam
coelestia,
potissimum
autem
ea
essentia,
quam
specialiter
voca¬
mus
quintam.
Probatio
minoris
imperita
est
rerum
Chymicarum.
Neque
enim
is
solus
modus
est
facien¬
dae
quintae
essentiae:
Sed
vnus
etiam
extractio
per
esse
quintum
aliud,
quod
postea
separatum
sola
cir¬
culatione
exaltatur:
alius
est
per
putrefactionem
artificiosam,
&
separationem.
Nonnunquam
est
expres¬
sio,
digestio
aliique
exaltatorii
processus
inseruiunt.
De
his
quidem
in
Chymica
arte.
Destillatio
non
fa¬
cit
quintas
essentias
tantùm
in
specle
sic
dictas:
verum
etiam
alia
extracta.
Sed
iam
saltem
id
ponamus,
Quaeramus
autem
ex
Censore,
si
Cometae
fiunt
exhalationis
extractae
consistentia,
quando
vltra
Lunam
in
aethere
apparent,
eratne
eorum
materia
elementaris,
an
coelestis?
In
coelum
inferri
nihil
potest,
nisi
coeleste.
Si
Sol
id
operatur,
&
similiter
agit
Chymia,
consequens
est,
Chymicos
extrahere
posse
coele¬
stem
naturam.
Cometas
autem
quosdam
iam
in
aethere
visos
esse
demonstrarunt
pridem
a
strologi.
De¬
inde
interrogamus
iterum,
putetne
id,
quod
Sol
extrahit,
mistum,
perfecte,
an
imperfecte.
Si
velit
ma¬
nere
in
decretis
suae
Philosophiae,
imperfectè
mista
appellabit:
quorum
concretionem
diuturnam
es¬
esse
impossibile
est.
At
Chymicorum
essentiae
sunt
mistae
perfecte
&
nisi
attenuentur,
expirentque
sed
fixae
sint,
quam
diutissime
conseruantur,
&
omnino
etiam
cum
expirant,
non
ponunt
naturae
suae
pri¬
mordium,
id
quod
patet,
quando
circulantur
aut
denuo
destillantur,
quod
necesse
est
fieri
per
resolu¬
tionem
in
halitus,
siue
eam
transmutationem
dicas,
siue
rarefactionem
&
attenuationem
tantum.
In
super
essentiae
Chymicorum
secum
trahunt
totam
vim
rei
in
recondito
repositam.
Num
&
quae
Sol
extrahit?
Alias
disparitatis
rationes
omitto.
Constat
ex
dictis,
non
plane
ita
extrahi
quintas
naturas
ex
rebus
mistis
arte,
vt
Sol
extrahit:
sicut
neque
paria
sequuntur,
sole
plaerumque
res
integras
relinquen¬
te
&
tantùm
lambicante
elementares,
aut
excrementitios,
qui
leuicule
constiterant
succos:
at
arte
mi¬
stum
totum
soluente.
Non
ergo
si
Sol
elementaria
facit,
etiam
Chymici,
Aliud:
"Si
sol
naturaque
non
secernit
meteorae,
nec
potest
quintas
essentias
extrahere:
nec
Chymici
poterunt.
Atqui
sol
naturaque
id
non
potest.
Neque
ergo
Chymici.
Probatur
minor:
quia
sol
non
secernit
Cometas,
sed
si
potentia
inerant
in
misto:
Secretio
actu
insistentia
e¬
ducit."
O
miserum
argumentatorem.
Qui
secernit
Principium
materiale
&
adhibet
ea,
quibus
consistat
formamque
accipiat,
simul
dicitur
rem
totam
segregasse.
Nec
verum
est
actu
inexistere
debere
ea,
quam
se¬
cernuntur.
Sol
calore
secernit
halitus,
ex
medio
mundo:
at
ibi
hi
erant
actu?
Aristoteles
ex
misto
sepa¬
rat
elementa:
At
haec
potentia
inerant.
Sed
de
secretione
alias.
Maior
falsa
est.
Nam
quod
ars
exu¬
peret
naturam,
aperit
destillatio
artificiosa
oleorum,
quae
nullus
Sol
poterat
efficere
sine
artis
adiu¬
mento.