33
contra
Alchymiam
latae.
enim
annosum
vinum
bonum
praeferunt
vuis
&
musto,
si
caetera
habeant
similiter.
Ita
cereuisia,
medon,
alimenta
&
caeterae
res
sua
requirunt
ad
maturationem
praeparationemque
tempora,
promunturque
ad
vsum
ex
apothecis
suis.
Vbi
officinae
sunt
instructae,
magna
ex
parte
hoc
argumentum
Censoris
est
inane.
Extemporaneae
operationes
etiam
Chymicis
sunt
celeres.
"VIII.
Ordinaria
&
potiora
sunt
praeferenda;
Antiqua
Hippocratica
&
Galenica
sunt
ordinaria
&
potiora
Chymicis;
Antiqua
ergo
&
Galanica
sunt
Chymicis
praeferenda."
R.
Maior
limitanda
est;
si
quidem
haberi
possunt,
&
omnino
sunt
potiora,
tum
simpliciter,
tùm
secundum
praesens
institutum.
Minor
falsa
est.
Quomodo
enim
Hippocratica
sunt
potiora,
cum
par
Riolanus
tim
nesciantur,
partim
in
dubio
sint?
Galenica
quoque
multa
nos
non
habemus,
&
compositiones
mutamus
antiballomenis.
Quin
&
si
haberentur,
non
semper
forent
potiora
propter
circumstantias.
Quomodo
etiam
potiora
possunt
esse
respectu
eius
medicinae,
quam
nos
hodie
exercemus
circa
pharmaceuticen?
Manca
certè
ea
foret,
si
abessent
Chymica.
Insuper
oppositio
quoque
terminorum
pocratis
tem¬
falsa
est.
Nam
apud
Galenum
multa
sunt
Chymiea;
Et
confessus
est
Censor
Aloen
lotam
non
differre
pora
reuoca¬
ab
extracto.
Si
Galenica
sunt
ordinaria
&
potiora;
Et
Chymica
multa
sunt
Galenica;
haec
quoque
or¬
dinaria
&
potiora
esse
necesse
est.
Num
verò
solum
Galenicum
est
ordinarium?
An
nullum
Arabicum?
Nullum
recens?
Quot
quaeso
compositiones
leguntur
in
antidotariis
Galenicae?
Quin
enumeras?
Quaedam
ei
etiam
falso
ascribuntur.
Chymica
vero
ex
ordine
tunc
eiiciet
illa
schola
eum
pharmaco¬
poeas
hodie
vsitatas
in
fauillam
rediget,
&
ex
omnibus
sanis
stultos
faciet.
"IX.
AEgri
à
nostris
(Parisiensis
scholae
coctis,
infusis,
expressis)
maius
sentiunt
auxilium,
quam
â
Chymicis.
Nostra
ergo
praeferenda.
Minor
probatur
non
Parisiensibus
erperimentis;
sed
vno
Belgico
Heurniqjue
de
quo
antedictum
quod
accidentum,
Elencho
aegrotet."
In
historia
Turqueti
&
aliis
conflictibus
non
legimus
ista
magnifica,
putantque
aliqui
scholam
non
tam
veritatis
Zelo,
quàm
inuidiae
telo
inductam
bellum
Chymicum
excitasse.
Si
illa
ve¬
stra
sunt
Galenica,
quibus
vsus
est
&
Fernelius,
&
quae
passim
omnes
Galenici
sciunt,
refutamini
re¬
rum
&
operum
&
testimoniorum
eusdentia,
tam
in
diaeretica,
quam
chyrurgica,
&
pharmaceutica.
Et
hoc
si
καθ'
ολου
iudicandum
est,
seu
simpliciter.
"Aula
regia
quaedam
magis
iuuatur
Chymicis.
Haec
ergo
ante¬
ferenda
caeteris.
In
tota
Europa
&
India
alicubi
aegroti
maius
emolumentum
senserunt
&
sentiunt,
à
Chymicis,
quam
Galenicis.
Haec
ergo
illis
postponenda."
Vti
placet
argutia?
sin
relate,
fieri
potest,
vt
hoc
magis
prosit
illo,
&
non
tam
quia
efficajus
est,
quam
quia
peritius
vsurpatum,
aut
etiam
fortunatius.
Nam
&
for¬
tunam
non
respuebat
senex
ille
Cous.
Medicina
non
tam
est
in
notitia,
quam
in
actione
perita
&
pru¬
dente:
quia
est
non
consentientem
morbo
ei
aduersum
ire;
&
est
magis
ars,
quam
scientia.
Itaque
is
potior
Medicus,
qui
potius
sanat.
Sed
haec
facessant.
Adiicitur
autem
firmamentum
de
guttis
&
copia
liquorum
in
obstructione
mesaraei.
Sed
ficul¬
neum
est
firmamentum,
nec
pertinet
ad
Chymicum.
Chymiatros
sciet
vbi
copia
prosit,
&
vbi
gutta:
Haec
qui
confundit,
se
infamat,
non
Chymicam
medicinam,
si
res
agenda
est
magnis
poculis:
sunt
de¬
stillata
multa;
quae
satis
copiosè
possunt
bibi;
sunt
infusa,
decocta,
mista;
omnia
Chymica
industria:
De
inflammatione
&
astringentibus
ante
dictum
est.
Chymiam
destitutam
esse
acerbis
frigidis,
auste¬
ris,
mendacium
est,
quod
refellitur
Chymiae
descriptione.
"X.
Quae
suos
autores
perdunt,
nec
leuant,
postpononda
sunt
Parisianae
scholae
medicinis:
Chymica
perdunt
suos
autores
etc.
Ergo
postponenda.
Minor
probatur
quodam
Chymico,
qui
aurum
potabile
fecerat,
sed
sine
suo
fructu.
Vnde
in
miseria
periit."
Respondetur,
ad
maiorem
de
Parisianis
nisi
sint
venena
deleteria
vel
alexipharmaca
Riolani,
quae
eogantur
bibere
ipsi
Medici.
Minor
falsa
est.
Probatio
Elencho
aceidentis
&
particularitatis
est
futi¬
lis
&
calumniosa.
Quid
si
vestrae
scholae
Medici
obstitissent
commodis
istius
hominis
&
sic
facti
essent
homicidae
ipsi,
non
aurum
potabile?
Ridiculum
autem
exemplum
est
de
inopia
pereunte,
vbi
profe¬
rendum
erat,
pereuntis
vi
medicaminis.
"XI.
Impossibilia
&
inania,
magnisque
promissis
fallentia
posthabenda
sunt
Parisianae
scholae
remediis
possibili¬
bus,
&
certum
auxilium
praestantibus:
Chymica
sunt
imposibilia
&
magnis
promissis
fallunt.
Ergo.
Minor
probatur
exemplo
auri
potabilis,
Chrysopoeia
etc.
Integrùm
aurum
est
cardiatum:
Chymicum
non."
Negatur
minor:
&
dicitur
ad
probationem,
quod
&
accidentis
fallacia
laboret,
&
mendacio,
&
calumnia;
Aurum
potabile,
quod
Chymici
artifices
faciunt,
non
est
impossibile,
nec
vim
habet
im¬
possibilem.
Aliquos
ei
tribuere
magnifica,
accidentis
est
vitii.
Et
cur
ab
vno
concluditur
de
omnibus?
Quae
haec
Sophistica?
Falsum
est
Chymicum
aurum
non
esse
cardiacum
Si
sit
naturale.
Illud
enim
ex
hoc
oritur,
&
arte
longe
fit
ad
medicandum
efficacius.
"XII.
Quae
medicamenta
ab
his,
quae
viccerunt,
sumuntur,
potissimùm,
sunt
anteferenda
illis
quae
plaerùmque
ab
eis,
quae
nunquam
vixerunt:
Scholae
Parisiensis
medicam.
potissum
sumuntur
ab
his,
quae
vixerunt:
Chymica
secus.
Parisiensia
ergo
praeferenda
Chymicis.
Maior
probatur,
quia
inter
symbolica
facilior
transitus:
viuum
autem
viuo
affinius:
&
hoc
de
alimentis
&
me¬
dicamentis
pari
dicitur
iure.
Sola
Chyrurgica
fortunae
committuntur,
per
vocem
FORTASSIS
quae
bene
conuenit
perito
Medico."
Maior
Dd
4
Riolanus
contra
Tur¬
quetum
pag.
31.
Noli
nos
ad
Hip¬
pocratis
tem¬
pora
reuoca¬
re.
Tum
e¬
nim
parce
&
tenuiter
vi¬
uebatur,
etc.
Vide
terti¬
am
partem
commenta¬
rii.