37
contra
Alchymiam
latae.
qui
immatura
morte
non
sunt
sublati:
vix
attingunt
annum
quinquagesimum."
Pag.
18.
Chymiatros
insimulat
quod
vtantur
deleteriis
&
inimicis
naturae,
contra
ac
Medici
Graeci
&
Arabes.
Si
obiicias
scammo¬
nium,
Elleborum,
Colocynthin,
Cyaneum
lapidem
&c.
respondet,
vti
eos
correctis
&
confirmatis
multorum
seculorum
experientia,
non
nisi
magna
cum
cautione
obseruatis
diligenter
infinitis
dio¬
rismis.
Alibi
negat,
se
vsurpare
scammonium
&
Colocynthin;
quia
Diagridio
&
Trochiscis
achandali:
Item
corrigit
veratrum
suo
quodammodo.
Pergit
de
antimonio,
quod
si
aliquot
granis
dosis
eius
aut
praecipitati
superetur
mortis
immineat
discrimen:
Sed
non
si
quis
excesserit
vulgarium
remediorum
quantitatem:
Et
tamen
medicinam
scribit
esse
artem
vulgatissimam,
qua
docti
&
indocti
vtantur,
in
disc.
breui:
remedia
Galenica
Chymicis
sunt
tutiora,
quia
dispensantur
granis
chymica.
Vnde
concludit
ex
chymi¬
corum
remediorum
vsu
certius
imminere
exitium:
nec
dubitat,
quin
à
Diabolo
sint
inuenta,
in
ruinam
generis
humani;
Paracelsoque
ad
dispergendum
in
vulgus
communicata,
paucis
bonis,
vt
oleis
&
a¬
quis
immistis,
quae
tamen
alibi
negat
obstare,
quin
damnetur
Alchymia
tota,
quia
à
maiore
denomi¬
natio.
Pag.
42.
apol.
Hippoc.
Destillationem
vituperat,
quia
pereat
vis
purgatrix
recedente
temperie,
à
qua
similitudo
substantiae
efficiens
nimirum
caussa
purgationis.
Vituperat
&
extracta,
quia
sint
ca¬
lidiora,
quam
vt
conueniant
febrientibus,
atque
adeo
acutis
morbis;
quorum
nullus
sibe
febre,
inutilia.
Producitur
exempli
loco
extractum
Rhabarb.
per
spiritum
vini,
&
comparatur
cum
scholae
Parisien¬
sis
vsu,
qui
sit
non
sine
temperatione
per
frigidum
aliquod,
quia
ob
calorem
&
siccitatem
alioquin
ca¬
lido
iecori
mors
sit.
A
purgantibus
transit
ad
alterantia
docturus
scholam
suam
habere,
quae
opponat
intemperiei
calidae:
Chymiam
non
habere,
quia
in
destillatis
maneat
ἐμπύρευμα;
dum
quicquid
vi
calo¬
ris
sicci
elicitur,
seipso
calidius
reddatur;
&
calor
igneus
semper
addat
aliquid
natiuo.
Deinde
negat
destillata
posse
vel
calefacere
vel
refrigerare,
quia
vtrumque
fiat
materialiter,
&
non
formaliter,
vi
primarum
qualitatum
pendente
à
materia
certo
modo
temperata,
quae
temperies
destillatione
pereat,
aut
diminuatur,
remaneat
autem
in
succo,
qui
sit
anima
plantae,
item
in
decocto.
Vnde
ars
Spagyrica
vt
praua
&
inutilis
repudietur.
De
secundis
qualitatibus
ad
molliendum,
astringendum
etc.
parem
agit
Censum
nempe
Chymica
esse
inutilia,
vtilia
vero
integra,
quia
illa
materiam,
in
qua
vis
sit,
&
per
quàm
certo
modo
affectam
&
conformatam,
agat
forma,
alioquin
sine
ea
otiosa,
abiecerunt,
haec
ser¬
uant
integram:
illis
perierit
natiuum
temperamentum,
his
maneat:
vt
pote
quod
à
mistionis
modo,
qui
destruatur
resolutione
in
principia.
Admiscet
&
alia
argumenta
de
conducibiliore,
de
quibus
supra.
Idem
iudicium
est
de
austeris,
frigidis,
acerbis,
quae
non
possit
praestare
chymia.
In
breui
discur,
pag.
163.
etiam
roberantia
contemnuntur,
quod
decoctio
Galenica
praebeat
oleum
efficacius
ad
ner¬
uos
roborandos,
quam
destillatio.
Qui
contra
Turquetum
scripsit,
pag.
48.
ait
Chymicos,
secus
ad
conueniebat
facere
Democriticos,
à
materialibus
abhorrere:
quia
nimirum
essentiis
spiritualibus
stu¬
dent.
Eodem
pertinet,
quod
chymici
naturam
natura
spolient.
Et
vt
pag.
136.
Discursus
legitur,
vos,
tici
dicun¬
mutatis
Ens
in
non
Ens,
naturalem
formam
permutatis
artificiali:
fugata
nobiliori,
introducitis
ab¬
iectiorem
etc.
vnde
consequens
est,
eos
non
nisi
in
detrimentum
naturae
conspirasse.
In
breuis
discur¬
sus
pag.
78.
scribitur
duobus
argumentis
demonstrasse
Censorem
essentias
Chymicas
nec
purgare,
nec
alterare:
Et
pag.
77.
Quercetanum
confessum
dogmaticorum
remedia
prae
caeteris
esse
tutiora
&
benigniora,
quasi
Chymica
ipse
Chymicus
reprobasset.
Pag.
39.
discursus
purgantia
Chymica
dicun¬
tur
non
purgare
cùm
delectu,
sed
proritando
ita
vt
non
sint
vera
Cathtartica,
nec
trahant
humorem
certum,
sed
promiscue
hunc
illum.
Haec
&
similia
multa
passim
inculcantur.
Nos
ea
in
syllogismos
coniiciamus,
&
recenseamus.
"I.
Quae
magno
venduntur
precio,
&
tantilla
ex
magna
copia
extrahuntur
quantitate:
vt
vna
libra
materialium,
vix
vnicam
drachmam
spiritualis
essentiae
praebeat,
prostante
alias
medicina
in
magna
portione
viliori
precio,
ea
detrimento
sunt,
noxiaque
reipublicae.
Chymica
magno
venduntur
etc.
Chymica
ergo
sunt
noxia
Reipub.
Minor
declaratur
facto
cuiusdam,
qui
in
Gallia
vendiderit
magno
precio
Ex
tractum
rhabarbari
sterile.
Respondetur
ad
maiorem,
quod
fallat
Elencho
τοῦ
πῇ
καὶ
ἁπλῶς,
imo
&
magna
ex
parte
sit
falsa.
Neque
enim
magno
precio
vendita
sunt
Reipub.
detrimento
simpliciter,
cum
Respublica
si
exteris
vendat,
inde
multo
lucro
crescat
&
locupletetur.
Sin
autem
ciues
ciuibus
vendunt,
necesse
est
tan¬
tum
accedere
vni,
quantum
alteri
detrahitur,
&
sic
non
respub.
afficitur,
damno,
si
damnum
est,
sed
fit
translatio
bonorum
singularium
in
singulares.
Quod
si
vel
respub.
tota,
vel
aliqua
persona
singu¬
laris
ab
exteris
magno
redimat:
aut
dignum
id
fuit
precio,
aut
indignum,
si
dignum,
non
est
detrimen¬
tum,
sed
iusta
&
aequiualens
permutatio:
sique
medicina
est
conferens
sanitati,
seu
vnius
praestantis
principisque
viri,
seu
plurium,
seu
omnium,
non
est
tanti
iactura
pecuniae,
quanti
sanitatis
recupera¬
tio,
qua
fit,
vt
ad
plures
perueniat
lucratum
bonum
quam
damnum
singulare.
Talis
Censor
non
foret
eo
animo,
quo
Philosophi
quidam,
(Aristippus
&c.)
qui
ne
perirent
ipsi,
aurum
sponte
proiecerunt:
imo
nondum
sapit
tantùm,
quantum
poeta
ille,
qui
scripsit.
Vt
corpus
redimas,
ferrum
patieris
&
ignes
etc.
Sin
indignum
precio
fuit
medicamen
emptum,
hoc
lucri
reportat
emptor
vt
in
posterum
emat
cautius
intelligatque
maximum
malum
stultitiam.
Contractus
sunt
liquidi
iuris.
Quis
errare
empto¬
rem
iussit?
sin
deceptus
est
dolo
malo,
hoc
quoque
lucratur
respub.
vt
improbitate
sublata,
candor
pro¬
bitasque
valeant.
Prostare
aliam
viliorem
medicinam,
nihil
facit
ad
rhombum.
Contrahentium
e¬
nim
voluntas
&
scientia
hic
valent,
non
vilioris
alicubi
expositio.
Quid
si
illa
vilis
non
esset
ad
palatum
patientis:
Non
omnibus
dari
possunt
colamenta
fimi
equini,
columbini
canini,
lumbricorum
&
alia
etiam
monstra
rerum.
Est
&
aliquid
in
affectu
&
desiderio
fiduciaque
aegrotantis.
Non
est
bonus
Me¬
dicus,
qui
in
tanta
nostrorum
temporum
copia,
nihil
nouit
&
imperare
potest,
nisi
pilulas,
decocta
longa
&
hulusmodi.
De
parua
Pag.
41.
apol.
Hip.
vtimur
correctis
ma¬
gna
religione
&
vrgente
necessitate.
Pag.
45
apol.
Hip.
&
pag.
163.
desc.
br.
Pag.
44.
apol.
Hip.
Democri¬
tici
dicun¬
tur
ab
A¬
rist.
passim
reprehen¬
di,
quod
materiae
nimis
es¬
sent
addi¬
cti,
&
ap¬
pellari
physici
ma¬
teriales.