Olei
y.
j.
ex
lib.
1.
mate¬
riae.
Aliud
est
de
parua
dosi
Paracelsista¬
rum
[sic]
contra
Paracelsista
disputare,
a¬
liud
de
Chy¬
micarum
es¬
sentiarum
mole
exigua
Censor
de
arte
medica
stulto
censet.
Ars
medica
censura
Pa¬
risiorum
ab
artis
digni¬
tate
deijci¬
tur.
38
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
De
parua
quantitate
ex
magna
mole,
ratio
inuerti
potest.
Nam
principium
mole
minimum
po¬
testate
maximum
est.
Et
quis
non
malit
vnum
poculum
vini
optimi
ad
recreandum,
quam
integrum
dolium
vappae,
aut
aquae
lutulentae?
Cum
celertiur
vites
sunt
reficiendae,
quis
non
guttam
olei
cyna¬
momi
efficaciorem
&
vtiliorem
sentit
integra
libra
corticis?
Commendat
paruitas
efficax
medicinam,
non
vituperat,
nisi
fonte
non
tantùm
pusilla
est,
verum
etiam
euanida
integro
praecellentiore.
Assumtio
vana
est
si
per
se
iudicetur.
Sin
autem
impostores
Paracelsicos
respiciamus,
qui
mu¬
scerdam
quoque
magno
vendunt,
ad
coruos
cum
eis,
&
furcam.
Quae
per
se
sunt
artis,
si
praestant
id
quod
debent,
non
sunt
cara.
Carior
enim
propria
cuiusque
salus,
&
emolumentum
patriae.
Quod
si
comparationem
instituas
cùm
integris,
inuenias
multa
integra
multis
chymicis
esse
praeciosiora,
vt
mo¬
schum,
Ambram,
Bezoar
verùm,
vniones,
Adamantes
&c.
Omnino
hoc
argumentum
contra
Alchy¬
miam
nihil
concludit,
ignoratque
Elenchum,
cum
entio
&
venditio
non
sint
res
Chymicae.
sed
spe¬
ctent
ad
mercatores
&
contractus
ciuiles,
possintque
pluribus
variari
circumstantiis,
modoque
plu¬
ris
veneant,
modo
minoris.
Inscitiam
suam
&
proteruiam
prodidit
Censor
cùm
de
drachma
olei
&
vna
libra
materialium
gar¬
rit.
Aut
enim
ex
arte
processum
est
operando
aut
inerter,
&
oscitanter.
Si
hoc,
nihil
culpae
ad
artem
pertinet.
Si
illud,
euanida
fuit
materia,
&
respectu
virtutis
medicae,
quae
debebat
inesse,
cadauer
po¬
tius,
quam
materia;
quàm
totam
si
in
vsum
vertisses,
quantum
quęso
effecisses?
An
non
copia
corporis
vani
plus
detrimenti
attulisses
laboranti,
quam
commodi?
At
drachma
vna
potuit
in
multas
doses
efficaces
dispensari.
Sed
ponatur
&
materia
bona,
&
operatio
studiosa,
peritaque:
mendacem
dico
esse,
quisquis
ita
de
omnibus,
aut
pluribus
pronunciat.
Cum
ex
succino
fit
oleum,
libra
vna
inter¬
dum
plus,
quam
dimidiam
fundit.
Experite
&
de
terebinthina,
similibusque.
Fernelius
lib.
4.
meth.
cap.
10
ex
libra
media
pulueris
prolicit
vnciam
olei
synceri.
In
aliquibus
autem
satis
paruam
quanti¬
tatem
etiam
studio
spectari,
vt
in
quintis
essentiis,
&
tincturis,
non
imus
inficias.
Sed
hoc
quia
vires
habet
summas
estque
ad
vsum
longe
pręcellentissimum,
artem
exornat;
non
dedecorat.
Cum
contra
Gramanum
scriberemus,
vt
argumentum
ex
parua
dosi
repelleremus,
dicendum
erat,
non
esse
istud
perpetuum
atque
ideo
non
habere
vim
catholicam,
quandoquidem
euenire
potest,
vt
iusta
copia
sit
ad
vsum
commodior
tutiorque,
quam
exilis
admodum,
quàm
praebeat
imperitus
&
stolidus
aliquis
ex¬
grege
Paracelsi.
Si
hoc
modo
voluit
adhibere
argumentum
Censor,
circumspectius
pronunciasset
ra¬
tionemque
habuisset
circumstantiarum,
nec
tam
rusticè
&
arroganter
chymica
damnasset.
"II.
Periculosa
non
sunt
sine
noxa.
Chymica
sunt
periculosa.
Ergo.
Minor
probatur:
1.
quia
Antimonium
&
praecipitatus
sunt
periculosa,
vitamque
demoliuntur.
2.
quia
secus
habent
ac
vulgaria,
quae
si
non
prosunt,
non
nocent;
(illa
vero
etiam
interim
dum
prosunt,
nocent)
3.
quia
in
parti¬
bus
nobilioribus
relinquunt
malam
dispositionem:
4.
quia
deleteria,
&
naturae
inimica;
cum
contra
Galenica
&
Ara¬
bica
sint
amica:
5.
Quia
dispensantur
granis
quae
non
licet
excedere,
quod
secus
habet
in
Galenicis."
R.
ad
maiorem.
Homonymia
est
in
voce
periculosa.
Vocamus
aliquando
ita
medicamen
valida¬
rum
virium,
ita
vt
non
sit
committendum
quibuslibet,
atque
adeo
in
vsu
malo
&
imperito
sit
potius
tale,
quam
sua
natura;
vt
ignis
&
gladius
in
manu
delitantis
non
vacant
periculo:
alioquin
sapientet
cauteque
tractata
minus
habentia
periculi,
imo
tuta
&
innoxia,
potiusque
salutaria
existentia.
Si
ergo
periculosum
est,
quod
vsu
imperito,
&
imprudenter
adhibetur,
habens
per
se
magnam
vim
ad
agen¬
dum,
ancepsque,
tam
ad
bene,
quam
male,
momentum;
contingere
potest,
vt
non
sint
sine
noxa.
Sin
autem
adiacet
ei
vsus
sapiens,
absque
omni
detrimento
est.
Eadem
discretione
explicanda
&
minor
est,
quae
insuper
etiam
alio
Elencho
ex
particulari
labo¬
rat.
Neque
enim
omnia
chymica
sunt
huiusmodi,
vt
etiam
à
vulgaribus
medicastris
adhibita
simplici¬
ter
afferant
noxam;
quanquam
&
hic
abusus
tantus
possit
esse,
vt
aqua
rosacea
quoque
cedat
in
detrimen¬
tum:
sed
quòd
commune
est
pani,
vino,
aquae
&
omnibus
Galenicis.
Censor
indicabat
medicinas
de¬
bere
esse
tutissimi
vsus,
ita
vt
doctis
indoctisque
sint
sine
periculo:
quia
medicina
exerceretur
ab
vtris¬
que:
sed
debuit
ante
hanc
censuram
bibere
elleborum,
vt
vidisset,
non
ita
prostituendum
vulgo
esse
etiam
Hippocraticam
medicinam,
iuxta
iusiurandum
Hippocratis
&
legem,
quae
iubet
res
sactas
sa¬
cris
hominibus
demonstrare.
Absterrendum
vulgus
est
difficultate
artis,
&
periculo
medicamento¬
rum,
non
alliciendum
facilitate,
&
securitate.
Si
etiam
vina
non
apto
tempore
data
nocent,
magis
me¬
dicina.
Ars
non
est
cuius
tanta
est
facilitas
&
securitas.
Sed
ad
prosyllogismos.
In
primo
accusatur
Antimonium
&
praecipitatum.
Dicimus
ea
esse
periculosa
in
manu
stulto¬
rum,
&
imprudentium:
in
artificum
circumspectione
minime.
Deinde
si
praeparationem
diuersam
spectes
aliqua
sunt
valida
medicamenta:
aliqua
tam
blanda,
vt
ouis,
adeo
vt
etiam
pusionibus
dari
recte
queant,
imo
ne
purgent
quidem,
Galenice
per
aluum,
sed
alio
modo
iuuent.
Quid
de
vsu
chyrurgico
dicam?
Quercetanus
nimium
sibi
indulsit
cum
&
ipse
haec
medicamina
repudiat,
quod
in
gratiam
tam
fatui
Censoris
facere
non
debuit.
Vitam
demoliri
aliquid
vsu
malo,
nihil
est
noui:
potest
id
&
vinum
&
escae
quotidianae,
balnea,
venus,
aquę,
frigota,
labores,
affectus,
sol
ipse,
&
quid
non?
Etiam
tutissi¬
ma
sępe
vitam
insidiis
petunt.
Acutum
vidit
Censor,
cum
nostro
seculo
morientem
anno
quinqua¬
gesimo
pręmatura
morte
interire
statuit.
Quae
ergo
matura
est,
&
quae
Serotina?
Prosyllog.
II.
Delirii
damnat
censorem
eundem.
Apud
quos
putat
se
caussam
agere?
Parisis
tam
facilis
est
ars
medica,
vt
eam
exerceant
docti,
indoctique,
quibus
ideo
sit
inseruiendum
medicamen¬
torum
securitate,
ita
vt
si
non
prosint,
saltem
non
noceant:
idque
etiam
vt
prosyllogismus
quintus
ha¬
bet
excessu
dosis.
Haec
non
est
Hippocratica
medicina,
nec
Galenica.
Nam
in
hac
quae
dantur
medica¬
menta,
si
sunt
benigna
aut
vincunt,
aut
vincuntur
à
calore.
Ibi
naturam
exuscitant,
&
in
corpus
no¬
strum
agunt,
&
dissimiliter
quidem,
quia
nequeunt
assimilari.
Natura
suscitata
expellit
cum
super
fluita¬