39
conta
Alchymiam
latae.
fluitatibus
similibus:
si
nequit;
certe
adeo
non
prosunt,
vt
etiam
detrimentum
inferant.
Hic
desinunt
esse
medicamenta,
fiuntque
alimenta,
licet
non
laudabilia.
Si
sint
media,
vt
senna,
Rhabarbarum
etc.
quis
adeo
sit
fatuus,
vt
neget
nocere
haec,
si
non
prosint?
An
cadauera
dantur
&
non
medicinae
actiuae?
Non
erumpit
aliquando
ita
noxa,
vt
curetur,
aut
graue
quid
sequatur.
At
non
esse
vllam,
minime
est
con¬
sequens.
Dentur
maligna:
adhuc
apertior
est
vesania
censentis,
ne
quid
dicamus
de
deleteriis,
seu
quan¬
to,
seu
quali,
quibus
saepe
necesse
est
vti
Medicum:
ne
quid
etiam
de
alexiteriis,
quae
Gensori
sunt
venena.
Tam
monstrosorum
dogmatum
fabri
qua
audacia
inuadunt
Chymiam?
Fato
nimirum
suo.
Nam
de¬
struere
Alchymiam
volentes,
suam
euertunt
artem,
ea
potissimum
parte,
qua
maxime
est
ars.
Prolepsis
de
malignis
praeterquam
quod
sit
ridicula,
(Quis
enim
non
rideat
infinitos
diorismos
&
alia
ludicra?
etiam
autorem
ipsum
conficit.
Nam
ob
hoc
ipsum
Galenica
non
sunt
adeo
tuta,
quia
doses
sunt
exactis¬
simè,
cautissimeque
definiendae
&
infinita
religio
vsurpanda.
Praeterea
in
omnibus
pene
paginis
Hip¬
pocratis
vbi
de
internis
affectionibus
agit,
&
fere
etiam
de
morbis
mulierum;
legimus
veratrum,
scam¬
monium,
granum
Cnidium,
Peplium,
Hippophaes,
Cneoron
&
similia:
Nullibi
Diagridium,
&
Tro¬
chiscos
Alhandali:
nullibi
istos
infinitos
Diorismos
&
religionem.
An
non
itaque
mutata
est
quo¬
dammo
do
Hippocratica
medicatio?
Riolanus
"contra
Turquetum
pag.
33.
mouemur,
quidem
summorum
vi¬
rorum
autoritate
Hipp.
praesertim
&
Galeni:
sed
ratione
&
experientia
magis:"
Agit
ibi
de
podagricis
foeminis,
de
vena
secanda
puerulis
&
valde
senibus,
etc.
contra
instituta
Hipp.
&
Galeni.
"In
breui
discursu
pag.
15.
Desipit
cui
Hippocrates
non
sapit:
&
pag.
141.
von
sapit
cui
displicet
Galenus".
Sed
num
Chymici
destituuntur
iisdem
benignis,
mediis,
malignis,
deleteriis
duplicibus,
alexiteriis,
roborantibus,
alterantibus,
prima,
secunda,
tertia
qualitate?
Nullo
modo;
Et
quae
per
extractiones
succorum,
infusiones,
coctiones,
cla¬
rificationes,
expressiones,
colaturas,
separationes,
praeparantur,
vel
rudimenta
sunt
Chymicorum,
vel
res
eaedem,
vbi
eadem
materia
est,
eademque
etiam
fermè
elaboratio,
si
vsus
respondeat,
quid
ni
ferè
ad
idem
referantur
iudicium?
Tandem
idem
argumentum
Chymiatrian
attingit,
Chymiam
ipsam
nullo
modo
potest
conuellere.
Si
iam
Medicus
ille,
qui
vtitur
Chymicis
sit
Galenieus,
contumelia
re¬
cidit
in
artem
Galenicam,
aut
professorem
eius,
non
in
Chymiam,
quae
cum
assecuta
est
Chymicam
speciem,
in
ea,
vt
sine
suo
conquiescit.
Sin
est
Paracelsicus,
in
hunc
vertat
crimen
&
non
Chymica
me¬
dicamentura
turpi
nota
praeter
eorum
culpam
infamet.
Tertius
prosyllogismus
communiter
Galenica
vituperat,
&
Chymica;
quia
vtrobique
potest
esse
eadem
materia
tantum
discrepans
interdum
(non
enim
semper)
praeparatione.
Deinde
fieri
potest
vt
magis
damnet
Galenica,
quam
Chymica,
quia
Chymici
simul
praeparant
&
corrigunt,
Galenici
in
integritate
interiore
relinquunt
noxam,
vt
cum
porrum,
vel
hyucam
praebent
cum
suis
succis,
con¬
tenti
adiecisse
aliquid
foris,
quod
tamen
antequam
in
illud
inuadat
aut
vincitur,
aut
separatur
exiguo
cum
fructu
emendationis.
Sed
finge
correctionem
debitam;
cum
non
minor
sit
scientia
Chymicis,
quam
Galenicis,
(imo
illis
in
interiora
penetrantibus
longe
est
euidentior,
quicquid
gartiat
schola
Parisiensis)
non
minor
facultas
erit
correctionis:
ne
quid
dicam
ad
Chymiatrum
quoque
spectare
istud
officium.
Neque
enim
simplex
est
correctio,
sed
saepe
circumstantiis
subiecta.
Quartum
prosyllogismum
si
mendacium
vocabis,
non
errabis.
Si
Galenica
&
Arabica
adeo
sunt
amica
naturae,
cur
egent
tanta
religione
&
tot
diorismis?
Quid
aliud
agit
Gensor
talib.
sententiis,
quàm
quod
scholam
medicam
Parisiorum
accuset
&
damnet
fatuitatis,
quę
minimè
cecidit
in
lumina
ista
Syl¬
uium,
Fernelium,
Hollerium
etc.
Sed
cur
Galenica
habent
deleteria
duplicia?
Cur
maligna:
Cur
alexi¬
ceria,
quae
in
schola
Parisiensi
venena:
Si
arabica
amica
naturae,
Chymica
deleteria,
cur
Arabes
Chy¬
mica
in
sapientum
arcanis
habent,
&
inde
iubent
peti.
De
aliquibus,
vt
stibio
&
praecipitato
loqui
se¬
dicet
Censor.
At
inquam
finge
haec
esse
talia,
num
Chymica
vitio
duorum
erant
male
tractanda?
Di¬
ctum
vero
ante
est
culpa
praebentium
&
non
facientium
ista
nocere.
Non
debuit
turpitudo
Elenchi
accidentis
in
scholae
ignominiam
verti.
Quintus
nihil
prodest
Censori,
adeo,
vt
hinc
contrarium
possit
concludi,
aut
necesse
sit
etiam
Galenica
vituperari,
quorum
omnium
ab
arte
deteriminata
est
quantitas,
quàm
temere
excedere
non
licet:
nisi
forte
velit
Censor
Galenicas
medicinas
in
dosi
carere
arte,
&
non
vti
vlla
religione,
&
dioris¬
mis.
Legite
Fernelium
saltem,
qui
potestis:
Inuenietis
numeratas
doses
in
simplicibus
&
compositis,
eamque
tem
adhuc
accuratius
persecutus
est
Rulandus,
&
alii
multi.
Contra
Gramanum
disputatum
est,
quia
in
parua
dosi
possit
esse
magna
virtus,
non
vituperandum
esse
medicamentum,
nisi
&
ignis
scin¬
tilas
criminari
velimus,
sed
suspectas
habendas
Paracelsistarum
(non
peritorum
medicorum)
medidisputata
cationes
Censor
eo
respexit;
sed
cum
ignorantiae
vertigine.
Supra
audiuimus
adeo
praedicantem
de¬
coctorum
suorum
ampullas
in
obstructione
mesaraei,
vt
damnaret
guttulas
oleorum.
Sed
Chymici
non
tantùm
olea
faciunt
verùm
etiam
aquas;
nec
aspernantur
decocta
&
infusa,
Chymiatri
non
sola
dant
olea,
licet
foris
aliquando
inungant
sola.
Dabunt
ergo
&
ipsi
aquam
anethi
cum
oleo
anethi,
vel
anisi
aquam
eum
elusdem
extracto,
eruntque
haec
itidem
salubria,
magisque
iucunda,
cumque
sint
at¬
tenuata,
fortius
reserabunt
obstructiones,
quam
Parisiana
decocta,
consectaria
de
Alchymia
tota
da
Tota
da¬
mnanda,
&
remediis
Chymicis
à
Diabolo
inuentis,
&
exitio
certiore
ex
eis,
sunt
hominis
furiosi.
"III.
Medicamentis
aut
purgamus,
aut
alteramus,
hocque
qualitatibus
primis,
secundis,
tertiis.
In
nullis
aliquid
proficui
facit
Chymia;
sed
alicubi
inutilia
&
noxia
procreat,
alicubi
deficit.
Planè
ergo
nihil
affert
commodi,
sed
potius
vana,
&
in
commoda.
Minor
probatur
I.
de
purgantibus.
I.
Si
destillatione
perit
vis
purgans:
Extracta
vero
redduntur
inhabilia
ob
au¬
ctum
calorem:
Et
vel
destillatione,
vel
extractione
fiunt
purgantia;
Chymia
non
potest
purgantia
commoda
exhibere,
sed
noxia
potius.
Est
autem
antecedens:
Ergo
&
consequens.
Probatur
de
extractis,
quia
Rhabarbarum
extrahitur
vini
spiritu.
II.
Quae
proritant
&
quemuis
sine
delectu
humonem
expurgaut,
non
sunt
vera
purgantia.
Chymica
proritant
etc.
Ergo
&
ex
consequente
Chymici
carent
veris
purgantibus."
De
hac
ratione
copiosus
est
Gensor.
2.
de
Ee
Infiniti
dio¬
rismi
in
tan¬
ta
securitat
&
innocen¬
tia
medici¬
narum.
Nota:
Quae
contra
Gramanum
apostatam
disputata
sunt,
non
de¬
bent
in
Chy¬
miatrian
probam
&
peritam
verti.
Tota
da¬
mnanda
Al¬
chymia:
imò
potius
Cen¬
soris
rabies.