41
contra
Alchymiam
latae.
purget
cum
delectu:
Demonstra,
Chymica
non
purgare
nisi
proritando.
Obliciunt:
"Quae
non
purgant
similitudine
naturae,
sicut
fit
nutritio,
&
magnes,
vel
succinum
trahunt
affinia,
non
purgant
eum
delectu.
Extracta
Chymica
non
purgant
similitudine
naturae.
Ergo."
Sed
quo
argumento
probant
maiorem?
Autoribus
Ga¬
leno
&
Hippocrate,
cùm
quibus
Censor
mauult
errare,
quam
cum
aliis
bene
sentire.
Belle
sane.
Egregie
sic
probasti.
Si
ea
in
disputationibus
valent
tanquam
principia,
quae
asseruerunt
illi
viri,
quot
monstra
absurditatum
erunt
veritates?
Purgant
vt
magnes
trahendo.
Proba
&
hoc,
&
conuenientiam
cum
magnetis
tractu.
Gur
non
dicis
purgare
proflando
&
deturbando
sicut
idem
magnes
altera
sui
parte?
cur
non
irradiationis
Sphynge,
&
terriculamento?
Purgat
Hippocrati
&
magnes.
Num
sic
trahendo,
vt
ferrum?
Praeclarae
sanè
probationes.
Eodem
Censu
est
naenia
de
nutritione.
Audio
dicere
Hippo¬
cratem
sicut
familiaris
succus
trahitur
in
nutritione
ita
trahi
in
purgatione.
Trahens
in
nutritione
vera¬
viuit.
Num
&
purgans
liquor
in
ventrem
ingestus?
Illud
stabile
siti
fameque
naturali
&
vi
attractrice
praeditum,
num
&
infosum
sennae?
cum
vnguenta
&
Emplastra
imo
&
hydrargyri
illitiones
externae
purgant,
si
hoc
fit
attrahendo,
cur
per
aluum
&
os
&
vesicam
fit
depulsio:
sed
eundem
simul
audio
pro¬
fitentem
non
trahi
vnum,
sed
plures.
Cùm
lego
Mesuen,
Fernelium
&
alios,
quaedam
inuenio
plures
simul
trahere,
idque
videmus
oculis
nostris
quotidie
data
senna,
Rhabarbaro
etc.
imo
&
foris
illitis
&
impositis,
aut
olfactis
tantùm
vt
plane
prodigiosum
sit
illud
tractionis
figmentum
cum
magnetica
vi¬
comparatum.
Quis
hic
delectus
est,
quae
similitudo?
Quis
est
delectus
cum
Cassia
vel
Rhabarbarum
quosdam
necant?
Adhuc
stultius
est,
quod
aiunt
Rhabarbarum
in
corpore
corruptum
abire
in
bilem,
Fors
&
magnes
in
ferro
corruptus
abit
in
ferrum.
Non
quicquid
flauet,
bilis
est.
Sed
&
dissensus
autorum
hanc
totam
caussam
facit
suspectam.
Rhabarbarum
aliis
trahit
bilem
cum
delectu,
seu,
vt
alibi
loqui¬
tur
Censer,
vim
suam
intendit
directè
in
bilem,
sicut
Agaricus
in
pituitam.
At
Fernelio
Rheum
purgat
bilem
flauam
&
pituitam:
Experientia
ostendit
vtrumque
simul
fieri
cum
additamento
multę
aquae.
Vnde
&
in
vrinis
operatio
eius
obseruatur.
Aloe
dicitur
pituitam
ducere;
alii
addunt
comitem
bilem.
Alhandali¬
phlegma
&
vtramque
bilem
emouet;
aliis
tantum
phlegma.
Turpethum
Fernelio
vacuat
pituitam
cras¬
sam
&
tenuem:
Mesuaeo
&
Galeno
vtramque
choleram
&
phlegma,
vel
phlegma
crassum
&
choleram.
Sed
haec
quaestio
ab
aliis
quoque
est
agitata.
Nos
malumus
substantiae
vim
totam,
vnoquoque
conferente,
quod
suum
est,
quantum
potest
adeoque
ignorantiae
asylum
prehendere,
quam
sic
nagaciter
delirare.
Pro
Chymicis
primo
inuertimus
argumentum
Censorium
in
hunc
modum:
"Quo
modo
&
naturae
vi
purgant
Galenica
integra,
pulueres,
decocta,
infusa:
eo
&
Chymica
extracta.
At
illa
purgant
verè.
Et
haec
ergo.
Probamus
maiorem,
quia
vtrobique
essentialis
succus,
in
hoc
crasis
est
principaliter
cum
humido
calidoque
insito,
vsur¬
paetur,
estque
infusio
&
coctio
Chymica,
non
multum
discrepans
à
Galeniua.
Vtrobique
abiiciuntur
crassa
&
inutilia.
Si
in
Galenicis
non
perit
dissolutione
crasis,
nec
in
Chymicis
perit.
Si
Galenicae
compositiones
adeo
non
mutant
insitam
vim
gurgandi
ut
etiam
promoueant:
etiam
Chymicae
etc."
Deinde
reponimus
Censori
sua
verba.
Purgant
inquit,
proritando.
Purgant
ergo
inquam.
At
omnes
humores
sine
discretione,
eodem,
inquam,
modo,
vt
Ga¬
lenica,
si
eodem
praebeantur.
Non
est
maior
prudentia
in
Galenicis,
quam
in
Chymicis.
Pag.
33.
discurs.
"Spiritus
purgantes
Chymicorum
sunt
ignei,
&
tollunt
humores
serosos:
Item
pag.
43.
calidum
attrahit."
Si
itaque
serosos
humores
tollunt
attrahendo,
purgant
etiam
cum
delectu.
Si
φύσιες
ἰητροὶ
τῶν
νούσων,
etiam
in
purgando,
Num
vt
nutriatur
aut
fruatur
purgans
purgata
trahit?
Sed
sicut
stultus
fuisti
cum
id
de
magnete
scribe¬
res,
ita
non
sapis
hoc
asserendo.
Pag.
53.
disc.
ais:
"Dato
minerali
spiritu,
natura,
quae
est
veluti
à
VENENO
(fors
alexipharmaco)
oppressa
promiscue
tam
bonos,
quam
malos
humores
excutit,
non
medicamentum,
quod
debet
tantum
noxium
trahere."
Hoc
conuitio
tu
&
tua
Galenica
contaminas.
Sed
dic
quaeso,
cum
succus
ille
pharmaci
insit
ei
per
naturam,
quo
argumento
docere
potes,
quod
in
nobis
non
naturalibus
succis,
sed
praeternatu¬
ralibus
sit
similis?
Habemus
pituitam
alimentariam,
quae
est
pituitosus
sanguis:
deinde
superfluam,
cru¬
damque,
quę
concoqui
potest:
aliam
excrementitiam:
aliam
corruptam
&
praeternaturalem.
Cui
similior
erat
succus
ille
purgantis?
Non
potes
dicere,
quod
praeternaturali.
Nam
in
hanc
post
corruptionem
tan¬
dem
in
nobis
dicitur
transire
propter
symbolum.
Et
valde
distat
corruptum
ab
integro,
naturale
à
prae¬
ternaturali.
Familiaris
ergo
est
naturali.
Si
hoc:
non
debet
trahere
noxium,
sed
innoxium.
Saepè
copiam
tantum
volumus
excutere,
quàm
abstinentia
vincere
poteramus,
si
liberet.
Tunc
trahet
innoxium:
Si
&
noxium,
quaero
tuam
similitudinem.
Nam
si
corruptione
facta
sit
noxa,
periit
similitudo.
Corruptio
e¬
nim
ex
Ente
facit
non
Ens
&
perdit
mistum.
At
inquies
"manet
nihilominus
aliquid
determinatum."
Manet
inquam,
sed
id
non
erat
similitudo
iuxta
substantiam.
sed
aliquid
generalius,
quod
antecedere
debet
mi¬
stionis
determinatae
naturam.
Generalia
vero
ad
specialia
collata,
non
sunt
vniusmodi.
Genere
similia,
specie
sunt
dissimilia,
&
contra,
nisi
sint
idem
plane.
Pag.
102.
Sic
discurris:
"Da
aegrotanti
vitrum
antimonij.
Susque
deque
eijciet
humores
tam
difformes,
vt
admirationem
pariant
spectatoribus.
Hos
tamen
fecit
natura
à
vehementia
timonis.
medicamenti
conturbata."
En
tibi.
Mendacem
oportet
esse
memorem.
Prius
irritata
natura
expellebat
bona
&
mala.
Iam
vt
mala
sint,
prius
à
medicamento
est
expectandum.
An
corrumpitur
in
aegro
anti¬
monium,
&
abit
in
illos
humores,
atros,
albos,
citrinos,
virides,
vermes
quoque
interdum?
Atqui
non
longo
interuallo
accedit
ista
eiectio,
non
violentius,
ac
cum
Elleborum
est
potum,
aut
etiam
duntaxat
asari
puluis.
Non
est
consentaneum
vero,
sic
fieri.
Sed
Censor
iussus
est
Censere,
siue
id
fiat
cum
honore,
vel
dedecore
scholae.
Alias
peritè
praeparatum,
datumque
antimonium
ista
non
facit,
imo
etiam
cum
tur¬
bat,
non
semper
tam
varios
expellit.
Quomodo
ergo
facit?
Sed
mittamus
purgantia.
De
alterantibus.
Negatur
minor,
falso
nimirum
pronuncians,
Chymiam
habere
qualitatibus
primis
efficaces
vtilesque
essentias
nullas,
nec
ulla
magisteria,
&
in
hoc
pugnandum
erat
contra
Paracelsicos
non
minus,
ac
censuram
scholae
Parisiensis.
Irrident
qualitates
istas
aliqui
Paracelsici,
sibique
mera
arcana
&
formalia
somniant,
Sed
refutantur
facilimè
rebus
ipsis.
Cum
enim
tactu
iudicari
queant
illa,
qunae
procudunt,
sine
qualitatibus
primis
esse
nequeunt.
Deinde
in
vsu
quis
non
experitur,
olea
&
spiritus
ardentes
calefacere?
Sed
ad
Cen¬
Ee
2
Purgantia
proritantia
Vitrum
an¬
timonii.
Alterantia.