43
contra
Alchymiam
latae.
perit,
quia
necesse
est
simul
rem,
quae
relinquitur
frigidiorem,
seipsa
fieri
&
sicciorem,
vtpote
per¬
acta
destructione
per
putredinem,
in
qua
cum
humido
calor
insitus
educitur:
obtinent
ergo
adhuc
Chymici
siccitatem,
eamque
cum
auctario
frigiditatis:
Cumque
tunc
necesse
sit
dominari
humidiratem
peregrinam,
(fit
enim
ita
putrefactio,
si
actiua
succumbant,
passiua
dominentur,
&
sicci
terminatio
tollatur
humiditate
praeualente)
efficitur,
vt
Chymicis
etiam
concedatur
quarta
qualitas.
Sed
&
hoc
ausculta.
De
destillatis
nominatim
loquitur
Censor,
&
hoc
opere
singulari
conatur
auertere
Chymica
remedia
secundum
omnes
qualitates
primas.
Num
ergo
destillant
tantum
Chymici?
Imo
longè
plura
operantur.
Non
ergo
consequens
est,
si
destillata
forent
άποια,
etiam
caetera
fore:
Non
si
immodici
calo¬
ris
destillata,
etiam
reliqua.
Haec
est
turpitudo
istius
scholae,
quae
tantum
tribuit
Censori
adeo
plumbeo;
vt
sibi
persuadeat
se
Metaphysicae
suae
supercilio
posse
Chymicam
artem
confutare.
Non
praetereun¬
dum
est,
quod
ait,
in
destillatis
calorem
natiuum
augeri
peregrino.
Hoc
verùm
non
est
in
destillato
omni,
vt
cum
operatio
instituitur
per
balneum
tepidum,
aut
alias
non
excedens.
Physici
non
semper
augent
calorem
insitum,
sed
&
destruunt
calido
externo.
Mirum,
quod
non
tribuetit
idem
Chymicis.
Deinde
si
natiuum
calorem
augent,
quomodo
possunt
destillando
crasin
dissipare?
Fiat
corruptio
per
putre¬
dinem,
aut
violentiam.
Aristoteles
vix
permittet
(nisi
arte
instituatur,
vt
in
Alchymia)
calorem
insi¬
tum
cum
proprio
humido
perseuerare.
Chymicis
hoc
iam
per
se
donat
Censor.
Fateatur
ergo
oportet
se
magna
iniuria
eos
affecisse
&
contra
conscientiam
suam
in
artem
Chymicam
sumsisse
arma.
Si
calo¬
rem
natiuum
seruant,
subiectum
eius
proprium
seruant
simul,
nec
destruunt
crasin.
Si
hoc:
qualitatibus
primis
etiam
abundare
possunt,
quandoquidem,
vt
aiunt,
ex
earum
contemperatione
in
materia
resultat.
Ex
consequenter
vana
sunt,
quae
de
humiditate
porro
garrit.
Iam
ad
qualitates
secundas,
quas
vocant
materiales.
Non
quidem
est
Chymicis
pro
his
pugnandum
admodum
operose.
Student
enim
potis¬
simum
his,
quae
ad
caetera
se
habent
tanquam
forma
ad
materiam.
His
captandis
inuigilant,
quibus
vir¬
tus
primum
inest,
&
olim
etiam
vita
in
viuentibus
quodam
modo
erat
concredita.
Quod
si
tamen
etiam
materialia
desiderant,
inuenient
ea
in
capitibus
mortuis,
in
fecibus
&
recrementis
non
minus
ac
Gale¬
nici
astrictionem
terrrestrem
in
reliquiis
infusi
rhabarbari.
Sed
quibus
argumentis
petuntur
illi
arti¬
fices?
I.
Corrumpunt
temperiem
extrahendo
&
destillando.
Falsum
quidem
hoc
est:
Sed
pone
verum.
Quid
tum
postea?
Erat
ne
crasis
facta
ex
laeuitate,
grauitate,
astrictione,
laxatione,
mollitione,
induratione
etc.
Nullo
modo:
Sed
haec
sequuntur
illarum
vim
in
materia.
Bene.
vbi
ergo
materia
illa
crassa,
quae
maximè
sic
affici
poterat
sublata
est,
non
necesse
est
in
extractis
quaerere
secundas,
sed
in
recrementis.
Sin
autem
etiam
Chymica,
non
sunt
plane
immateriata,
seruata
crasi
aliquatenus,
seruatum
erit
etiam
consequens
crasin
in
sua
materia.
Et
hoc
probat
experientia.
Chymici
enim
aquas
faciunt
destillando,
vt
ex
planta¬
gine,
rosis,
quernis
frondibus,
galla
recentè,
viridi
tormentilla,
serpentaria,
lorbis,
mespilis,
flore
&
cor¬
tice
malorum
punicorum
&c.
in
quibus
astrictio
&
sensu
&
effectu
animaduertitur,
quanquam
dilutior
iuxta
vsus
commoditatem.
In
extractis,
succis
&
solutis,
similibusque
magisteriis
&
essentiis
(vt
anima
plumbi,
ferri,
Chalcanthi,
aluminis
&c.)
tanto
est
astrictio
maior,
quanto
ipsa
sunt
corpulentiora.
Nec
respicimus
hic
semper
eam
corpulentiam,
quam
rustici
agnoscunt;
sed
fixitatem
Chymicam,
quae
potest
esse
etiam
in
materia
ipso
aspectu
tenui
&
liquida;
vt
in
glutinosis,
id
quod
notum
est
vel
mechanicis,
qui
subtilissimis
liquoribus
glutinant
papyrùm,
gemmas,
ligna
&
similia,
quod
non
est
sine
astrictione
qualem
Medici
vulgo
quoque
requirunt
in
Emplastris
contra
Hernias
&
alia.
Hinc
Paracelsus
persua¬
sit
sibi
se
astringente
suo
medicamine
posse
vesicas
laceras
glutinare.
Omissis
essentiis,
magisteria
con¬
templare.
Inuenies
magnam
vim
astringentium,
&
licet
tibi
crocum
martis
eiusque
liquotem
explorare,
cetanum
qui
quamuis
Censor
neget
pro
sua
ruditate,
aut
potius
tergiuersatione
rem
Chymicam
esse,
quae
toties
in
omnium
Chymicorum,
qui
de
metallis
tractant,
inculcatur
libellis.
Si
non
placet
Martis,
experire
Veneris
ex
aerugine:
Et
solutum
cupri,
Chalcanthi,
aluminis
similiumque
multorum,
ne
quid
delacte
virgineo
vel
aureo
dicam,
experire.
Sed
in
re
tantae
lucis
pudore
saltem
suo
discat
Censor,
tam
futilem
&
teme¬
rariam
Censuram
expungere,
&
suae
scholae
honorem
restituere.
Habemus
autem
etiam
coeterarum
virtutum
secundarum
exempla
copiosa,
vt
sic
simul
secundum
argumentum
in
fumum
abeat,
appareatque
horribile
mendacium
Censoris,
quae
accusat
Alchymiam
defectus.
Sunt
in
Chymia
tenuia;
sunt
crassa:
lubrica,
arida,
dura,
mellia
&
coeterae
differentiae,
eaeque
primis
qualitatibus
in
materia
effectae
iuxta
Arist.
2.
de
ortu
cap.
2.
&
in
4.
meteor.
2.
de
Gen.
anim.
1.
Sensu
tactus
hoc
docebimus,
si
non
vult
verbis
cre¬
dere
Aristarchus
noster.
Sed
&
conuincimus
eum
propriis
assertionibus.
Sales
nobis
tribuit.
His
inest
sates
vis
exiccandi
partim,
partim
astringendi,
&
attenuandi
consumendique:
Nitrum
etiam
refrigerat,
vt¬
pote
ex
partibus
diuersis
compositu.
Tribuit
Chymicis
spiritus
subtilissimos,
&
penetrantes.
Habent
ergo
Chymici,
quo
attenuent
&
obstructiones
expediant.
Dat
spiritum
vini,
quo
ministrante
ex
omni
Spiritus.
misto
penetrabili
extrahimus
cum
succis
spiritus:
Et
sic
facultates
medicas
quascunque
obtinemus.
Pag¬
115.
discursor
hit
scribit,
vel
nugatur
potius:
"Elyxiria
vestra,
tincturae,
magisteria,
essentiae,
olea
&
quaecunque
osten¬
ditis
pro
formis
&
essentiis,
sunt
materia
calore
tenuata
in
istas
formas
transmutata."
Quanquam
de
ignotis
quid
dicat,
nesciat,
tamen
si
res
nostrae
sunt
materiae,
non
erunt
sine
proprietatibus
materialibus:
si
attenuatę,
tenues
tùm
qualitate,
tum
operatione.
Nostra
dicebat
purgare
proritando.
Qua
id
efficiunt
virtute?
An
non
ex
natura
patientium
statui
de
vi
agentium
potest?
Spiritus
nostros
vult
esse
igneos,
qui
serosos
humores
eliciant.
Calidi
ergo
sunt
&
subtiles
(pro
vt
hoc
nomen
accipitur
à
Chymicis)
seu
pene¬
trantes
&
simul
resolutorii
crassitierum
effectu
ignem
repraesentantes.
Ex
Galeno
docuit,
calidum
at¬
trahere:
frigidum
repellere
&
astringere.
Non
desunt
ergo
Chymicis
etiam
attractoria,
atque
adeo
o¬
mnium
facultatum
potentiae,
vt
mirum
sit,
qua
fronte
ausus
sit
scribere
Gensor,
spiritus
nostros
igneos
serosos
humores
tollere
&
tenues:
crassos
autem
obstruentesque
non
item.
Contrarium
experientia
docet
quotidie
in
asthmaticis,
hemiplecticis,
somniculosis
&
similibus,
sed
&
foris
impositi
spiritus
Chymici
discutiunt
potenter.
Consulat
aquas
fortes
Censor;
&
dextre
adhibeat,
miracula
videbit.
De¬
medi¬
Ee
3
Censor
male
censendo
turpem
no¬
tam
in
vris
suae
scholae.
Caloris
aug¬
mentum
in
destillatis.
Qualitates
secundae.
Vide
de
his
etiam
Quer¬
cetanum
qui
abundè
sa¬
tisfecit
Cen¬
sori
in
hoc
argumento.
Sales
Spiritus.