Qualitates
materiales
Chymici
di¬
cuntur
ab¬
horrere.
Sed
si
veri
sunt,
prius
intelli¬
gendi
sunt,
quam
accu¬
sandi.
Tertiae
qua¬
litates.
De
principiis
Alchymiae.
Pag.
3.
inti¬
tulo.
Sponsio
Rio¬
lani
sed
cuius
victor
erit
proculdubio
Quercecanus
explicatus.
Pag
120.
Ita
loquitur
ipse.
Pag.
93.
disc.
breue.
Pag.
124.
Pag.
95.
disc.
Pag.
99.
disc.
&
105.
120,
122.
44
Examen
sententiae
Parisiensis
scholae
medicinis
ex
praeparato
hydrargyro
quis
vel
balneator
est,
quin
sciat,
quantam
crassi
phlegmatis
col¬
luuiem
euacuet,
&
quantae
sit
felicitatis
in
tumoribus
in
Gallico,
vermibus
&c.
Ex
antimonio
aquas
paramus
oculares,
vti
&
ex
lapide
calaminari,
&
sale
ammonio,
&
atramento
albo
similibusque
ad
un¬
gues,
suffusiones
&
alia
mala
discutienda
dexterrimas
si
quis
eis
vtatur
prudenter.
Sed
non
est
in
solem
ferendum
lumen.
Confunditur
Censor
ab
omnibus
chirurgis,
qui
sciunt,
quantum
possint
chymica
in
vulneribus,
tumoribus,
vlceribus,
fracturis,
luxationibus
&
aliis
externis,
quae
sanari
non
possunt
sine
facultatibus
&
qualitatibus
secundis.
Concessit
autem
idem
in
chirurgia
per
quam
vtilem
operam
nauare
chymica.
Qui
nam
sint
illi
Chymici,
qui
abhorreant
qualitates
materiales,
explicate
debuit
scribere,
nec
ita
communi
accusatione
reos
facere
omnes.
Paracelsici
nonnulli
noui
repudiant
quidem
materiales
qualitates,
sed
hos
chymicorum
honore
non
dignamur.
Alii
solertiores
non
tam
quali¬
tates
reiiciunt,
quam
Galenicorum
de
iis
dogmata.
Alii
comparate
loquuntur,
&
tanto
sublimius
or¬
gri
intesi
nant
essentias,
quanto
deprimunt
materialia
magis.
Nonnulli
has
vires,
quas
Galenici
materiis
asscri¬
bunt,
attribuunt
essentiis
ipsis.
Itaque
non
re,
sed
explicatione
rei
dissentiunt.
Nos
bellum
nolumus
inferre
Galeno
ob
rem
leuiculam.
Hoc
saltem
Censor
nobis
dilucidè
exponat,
sintne
qualitates
secun¬
dae
Aristotelis,
eaedem
cum
Galenicis
facultatibus
astrictiuis,
mollitiuis,
attenuatiuis,
discussoriis
&
aliis
vti
designantur
apud
Medicos
in
materiis
medicinarum:
Et
num
putet
ex
materia
sola
dependere
vim,
Emplasticam,
anodynam,
narcoticam
rarefacientem,
mollientem,
attenuantem,
ablumentem,
atra¬
hentem,
resoluentem,
astringentem,
sarcoticam,
agglutinantem,
detergentem,
vesicantem,
Cathe¬
reticam,
cepticam
&
huiusmodi
alias.
Hinc
nos
facile
expediemus
&
veros
chymicos
cum
Galeno
con¬
ciliabimus,
distinctione
duntaxat
vocis
MATERIA.
De
tertiis.
Contra
qualitates
occultas
argumenta
prolata,
nihil
aliud
habent,
quàm
mendacia,
quae
refutantur
perpetua
praxi:
purgatio
est
à
tertiis
viribus.
Extractum
Rhabarbari,
sennae
&
aliorum,
item
hydrargy¬
rus
chymice
quoque
pręparatus
purgant,
idque
communi
constat
experientia,
&
testimonio
seculorum.
Quae
ergo
virulentia
est
accusare
chymicos
destructarum
virtutum
formalium
&
occultarum?
Mesue
dicebat,
chymicos
manifestare
occulta,
&
in
apertum
latitantes
vires
trahere.
Melior
hic
longè
est
testis
quia
veracior.
Deinde
si
nutritio,
&
confortatio
per
se
fit
tota
natura:
Chymici
vero
nutrientia
parant
plurima,
plurimaque
confortantia,
vti
sunt
vina
&
elixyria
praestantissima
ex
carnibus
Gallinarum,
capo¬
num,
perdicum,
similagine,
&
omnino
multis
vt
testatur
descriptio
Alchymiae,
falsum
est,
eos
destruere
facultates
totius
naturae.
Censor
seipsum
quoque
confundit,
dum
vult
Chymicos
proritare
naturam
more
venenorum.
At
haec
totis
naturis,
vti
&
alexipharmaca
agere
creduntur.
Nec
desunt
Chymia
etiam
vera
venena
&
alexiteria,
vti
nec
Galenicis.
Opii
extractum
&
Datulae,
chyosciami
similiumque,
quia
narcosin
similem
stupori
à
frigore
habent,
frigida
censentur;
sed
frigus
id
nomine
&
effectu
simili¬
est
frigus;
alias
proprietas
naturae
totius,
&
crasis
soboles.
Comprobat
autem
vsus
rerum
magister,
nar¬
cosin
illam
longè
euidentiorem
esse
in
Chymica
essentia,
quam
in
integro.
Ridemus
[sic]
ergo
Censorem
praeferentem
integrorum
occultas
vires
elaboratorum
potestati,
cum
constet
integra
impedimentis
ir¬
retita
saepe
ad
effectum
laudabilem
peruenire
non
posse.
Iam
facile
est
invertere
totum
argumentum
scholae,
de
noxa
&
incommoditate
chymicorum.
Contrarium
enim
est
demonstratum,
atque
ita
abso¬
luimus
tertium
illum
contra
Alchymiam
syllogismum
magno
opere
&
conatu
institutum
frustra,
qui
tamen
videtur
laudandus
vt
Phaethon,
qui
magnis
ausis
excidit,
sicut
&
Icarus.
Sillogismus
quartus
contra
Alchymiam.
"Quae
ars
principia
habet
falsa,
&
dogmata
praetia,
finemque
in¬
certum,
ea
est
vana:
Alchymia
principia
habet
falsa,
dogmataque
praua
&
incertum
finem:
Alchymia
ergo
est
vana."
Minorem
Riolanus
conatur
probare
per
totum
libellum,
quem
breuem
discursum
apppellauit,
per¬
suasumque
confidenter
habuit,
se
Alchymiae
principia
funditus
diruere,
&
artis
vanitatem
demonstrate,
cuius
promissi
persuasionisque
suę
fidem
nisi
liberet,
&
invictis
argumentis
demonstrauerit,
pyrotechniam
Chymicorum
nihil
esse,
quam
inanis
phantasiae
figmentum,
vult
haberi
áuscor
&
Medicorum
omnium
in¬
scientissimus.
Mira
haec
confidentia
est,
satisęue
temeraria:
sed
magis
mirum,
cur
musas
suas,
&
medicum
honorem
scientiamque
in
sponsionem
loco
pignoris
deferat
cum
alioquin
non
nisi
per
accidens
aut
subalterne,
si
quidem
artes
ita
se
habent,
alienus
artifex
alienae
artis
principia
possit
attingere,
neque
per
se
geometra
medicinae
aut
musicae
euertere
documenta.
Sed
humanum
est
argumentantem
audire,
Riolane
perge
primorum
principiorum
istius
artis
vanitatem
declatare.
Initio
explicatur,
principii
signi¬
ficatio.
Est
enim
vel
theorema
scientiae
alicuius,
vel
artis
vt
physicę,
vel
primordium
rerum
constitutiuum,
cuiusmodi
dicuntur
esse
illa
Aristotelis,
ex
quibus
omnem
rem
naturalem
conficit,
nempe
materia
&
forma,
quibus
additur
principium
maleficum
seu
occasionatum
priuatio.
Maxima
laboris
pars
consu¬
mitur
in
Chymicis
tribus,
sale,
sulphure
&
mercurio
confutandis.
Sparsim
nonnihil
etiam
de
axioma¬
tibus
&
decretis
chymicis
attingitur,
&
quidem
hoc
thema:
"Omne
corpus
naturale
constat
ex
sale,
sulphure,
&
mercurio";
primum
(caelo
&
elementis
neutiquam
exceptis)
diligenter
studioseque
oppugnatur.
Colligan¬
tur
rationes.
"I.
Secus
se
habent
principia
tria
Aristotels,
&
Chymicae.
Illa
enim
sunt
vera;
haec
falsa.
II.
Nec
in
coelo
nec
elementis,
nec
elementaribus
sunt
ista
tria.
Quod
in
coelo
non
sint:
facile
probatur;
quia
foret
generabile
&
corrupti¬
bile;
non
esset
simplicissimum:
Non
esset
caussa
simpliciter,
vnde
motus
&
gubernatio
inferiorum.
Si
in
coelo
essent,
acti¬
ua
quadam
essent
&
formalia.
Nam
coelum
agens
esse,
vnde
vis
&
calor
omnibus
peripatus
probat
etc.
Elementa
vero
sunt
materia
patiens,
quam
sol
caloris
sui
ministerio
informat.
Item
si
in
coelo
forent
ista
tria,
inde
defluerent
ad
effici¬
enda
elementaria,
quod
est
impossibile.
Diminueretur
enim
coelum
etc.
III.
Apage
formas
&
spiritales
essentias,
for¬
malia
&
actiua
principia.
Mecurium,
salem,
sulphur
sunt
delirantium
figmenta,
non
philosophorum.
IIII.
Frustra
quaeritis,
quod
non
est.
Vestra
scientia
est
vana,
quia
perquirit
in
sinu
materiae
essentias
delitescentes,
quae
physicorum
omnium
sententia
nullae
sunt:
Alioquin
res
essent,
priusquam
fierent:
Item
natura
generaret
ex
duobus
actibus:
non
ex
po¬
tentia
&
actu.
V.
Qui
ista
Chymiae,
fundamenta,
ponunt,
diruunt
omnia
artis
physicae
principia.
Vt
de
igni,
quem
Ari¬
stoteles
esse
comprobanit,
ipsi
vero
negant
etc.
VI.
Dissentiunt
ipsi
de
suis
principiis,
aliquando
salem
animam
aliquando
corpus
appellantes
&
alia
monstrosarum
contradictionum
portenta
architectantes.
VII.
Natura
non
dissoluit
mixta
in
ista
tria